กรมศุลกากรเพิ่มมาตรการตรวจสอบขาออกเพื่อปิดกั้นการลักลอบยาเสพติด

กรมศุลกากรเร่งมาตรการตรวจสอบที่เข้มงวดยิ่งขึ้นสำหรับสินค้าและผู้เดินทางที่ออกนอกประเทศ เนื่องจากไทยกลายเป็นเส้นทางสำคัญในการลำเลียงยาเสพติดข้ามชาติ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานและระบบขนส่งของประเทศ

นายพันธ์ทอง ลอยกุลนันท์ อธิบดีกรมศุลกากร ระบุว่าหน่วยงานต้องป้องกันสิ่งอันตรายจากเข้ามาในประเทศและป้องกันการส่งออกสารเสพติด สอดคล้องกับนโยบายของนายกรัฐมนตรีที่ปฏิเสธการใช้ไทยเป็นจุดผ่านสำหรับยาเสพติดโลก

อธิบดีชี้ให้เห็นว่าการตรวจสอบขาออกจะถูกปรับปรุงจากระบบเดิมที่ไม่เข้มงวดเท่าที่ควร แม้ว่าในระดับโลกการตรวจสอบขาออกโดยทั่วไปจะไม่เข้มเท่าขาเข้า แต่ไทยมีสถานการณ์พิเศษเนื่องจากเป็นสถานที่ตั้งของโครงสร้างพื้นฐานที่ดีที่สุดในภูมิภาค ทำให้กลายเป็นเส้นทางที่น่าดึงดูดสำหรับการลำเลียงยาเสพติดจากแหล่งผลิตหลักของโลก

"ประเทศไทยอาจจะโชคร้าย เราไม่ใช่แหล่งผลิต แต่อยู่ใกล้แหล่งผลิตใหญ่ที่สุดในโลกแห่งหนึ่ง ทำให้ใช้ความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานของเราที่เจริญและดีที่สุดในภูมิภาค ทั้งระบบสาธารณูปโภค คมนาคมขนส่ง และท่าเรือ เราจึงถูกนำไปใช้ในการขนส่งยาเสพติด" นายพันธ์ทองกล่าว

อธิบดีเน้นว่ากรมศุลกากรจำเป็นต้องเข้มงวดในการตรวจสอบขาออก ทั้งการใช้เครื่องเอ็กซเรย์และสุนัข K-9 เพื่อดมกลิ่นยาเสพติด แม้ว่าอาจสร้างภาพลักษณ์ที่ไม่ดี แต่เป็นสิ่งจำเป็น เขายังชี้ให้เห็นว่าเมื่อยาเสพติดผ่านไปยังประเทศปลายทาง มูลค่าจะเพิ่มขึ้นหลายเท่าจากราคาต้นทาง ซึ่งเป็นแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการลักลอบส่งออก

ในช่วงเก้าเดือนของปีงบประมาณ 2569 กรมศุลกากรได้ยึดยาเสพติดมูลค่าระหว่าง 700 ถึง 800 ล้านบาท ผ่านการทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ

อย่างไรก็ตาม กรมศุลกากรประสบข้อจำกัดด้านงบประมาณในการบำรุงรักษาและอัพเกรดเครื่องเอ็กซเรย์ ไม่นานมานี้ได้เปลี่ยนเครื่องเอ็กซเรย์ทั้งสิ้น 2 เครื่อง ขณะที่นายกรัฐมนตรีได้มอบหมายให้การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย (AOT) สนับสนุนการเพิ่มเครื่องเอ็กซเรย์ขาออกสำหรับผู้โดยสารและสินค้า

ระบบเอ็กซเรย์ขาออกได้เริ่มใช้งานแล้ว แต่ยังมีข้อจำกัด เพราะสิ่งที่น่าสงสัยต้องนำไปตรวจเอ็กซเรย์ที่เครื่องขาเข้า เนื่องจากขาออกยังไม่มีเครื่องเอ็กซเรย์ที่เพียงพอ นอกจากนี้ยังได้นำสุนัข K-9 มาช่วยดมกลิ่น เพราะเครื่องเอ็กซเรย์บางครั้งไม่สามารถตรวจพบสารเสพติดได้

นายพันธ์ทองยอมรับว่าการบรรลุระดับศูนย์ในการลักลอบยาเสพติดนั้นเป็นไปไม่ได้ แต่กรมศุลกากรมุ่งหวังให้มีโอกาสน้อยที่สุด เขาเปรียบเทียบว่าไม่มีประเทศใดสามารถอ้างว่ามีศูนย์การทุจริต แต่สามารถลดให้เหลือน้อยที่สุดได้ แม้แต่ประเทศออสเตรเลียที่มีการควบคุมเข้มงวด ก็ยังมีกรณีดังกล่าว เป้าหมายของไทยคือการทำให้การค้ายาเสพติดข้ามชาติเป็นไปอย่างยากลำบากและไม่สะดวก

อธิบดีระบุว่ากรมศุลกากรต้องรักษาสมดุลระหว่างการตรวจสอบอย่างเข้มงวดและการรักษาภาพลักษณ์ของประเทศที่เป็นจุดหมายท่องเที่ยว ซึ่งเป็นความท้าทายที่สำคัญ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีระบบการกรองที่มีประสิทธิภาพเพื่อแยกแยะบุคคลและสินค้าที่ปกติจากสิ่งที่น่าสงสัย

กรมศุลกากรกำลังพยายามใช้ระบบวิเคราะห์ข้อมูลด้วยปัญญาประดิษฐ์เพื่อบริหารความเสี่ยง ซึ่งยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น การนำไปใช้ที่ท่าเรือแหลมฉบังได้ให้ผลสำเร็จในการจับกุมสินค้าผิดกฎหมายจำนวนมาก

นายพันธ์ทองกล่าวเพิ่มเติมว่าเนื่องจากราคายาเสพติดและกัญชาเพิ่มขึ้นอย่างมากเมื่อเข้าสู่ประเทศปลายทาง จึงกลายเป็นแรงจูงใจให้ผู้คนกระทำการผิดกฎหมาย ด้วยเหตุนี้ กรมศุลกากรจึงได้เพิ่มโทษสำหรับกัญชาเพื่อให้เป็นการเตือนสติและทำให้ผู้คนลังเลก่อนกระทำการเสี่ยง