สสส. และจุฬาราชมนตรีลงนาม MOU ยกระดับสุขภาวะมุสลิมไทย ครบ 20 ปีแห่งความสำเร็จ

ความร่วมมือใหม่เพื่อสุขภาวะมุสลิมไทย

เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2569 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้ร่วมกับสำนักจุฬาราชมนตรีและสถาบันวะสะฏียะฮ์เพื่อสันติภาพและการพัฒนา ในการลงนาม MOU เพื่อพัฒนาสุขภาวะมุสลิมไทยทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืน งานลงนาม MOU นี้จัดขึ้นที่โรงแรมอัล มีรอซ เขตสวนหลวง กรุงเทพฯ ในการประชุมวิชาการเรื่อง "การส่งเสริมสุขภาวะมุสลิมในประเทศไทย" ซึ่งรวบรวมผู้นำศาสนา นักวิชาการ แกนนำชุมชน และอาสาสมัครสุขภาพจากทั่วประเทศ

หลักการ "วะสะฏียะฮ์วิถี" เป็นรากฐาน

นายอรุณ บุญชม จุฬาราชมนตรี ระบุว่าความร่วมมือนี้ยึดแนวคิด "วะสะฏียะฮ์วิถี" หรือทางสายกลางแห่งอิสลาม เป็นกรอบการดูแลสุขภาวะให้สมดุลทั้งกาย จิต สังคม และจิตวิญญาณ เป้าหมายสำคัญคือการขับเคลื่อนโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตมุสลิมทุกช่วงวัย โดยให้ชุมชนเป็นเจ้าของและสามารถดูแลตัวเองได้จากภายใน

จุฬาราชมนตรีเน้นว่าการบูรณาการหลักการศาสนาอิสลามเข้ากับการสร้างเสริมสุขภาวะเป็นเรื่องสำคัญ เนื่องจากทั้งสองไม่เคยแยกจากกันในวิถีชีวิตของมุสลิมที่แท้จริง โดยอ้างอิงหลักการอิสลามที่กล่าวว่า "ผู้ศรัทธาที่เข้มแข็งย่อมดีกว่าและเป็นที่รักของอัลลอฮ์มากกว่าผู้ศรัทธาที่อ่อนแอ" ซึ่งความเข้มแข็งนี้ไม่ได้จำกัดเพียงกล้ามเนื้อหรือร่างกาย แต่ครอบคลุมถึงจิตใจ สังคม และสติปัญญา

"ศาสนาไม่ได้ขัดกับวิทยาศาสตร์สุขภาพ ตรงกันข้าม มันคือรากฐานที่แข็งแกร่งที่สุดที่จะพาชุมชนมุสลิมไปสู่สุขภาวะที่ยั่งยืน" จุฬาราชมนตรีกล่าวพร้อมยืนยันความพร้อมทำงานร่วมกับทุกภาคส่วน เพื่อให้พี่น้องมุสลิมไทยเข้าถึงสิทธิ โอกาส และข้อมูลด้านสุขภาพที่ถูกต้อง สอดคล้องกับหลักการศาสนาและบริบททางวัฒนธรรม

ผลงาน 20 ปีที่มีน้ำหนัก

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เปิดเผยตัวเลขที่แสดงถึงความสำเร็จในสองทศวรรษที่ผ่านมา ได้แก่ มัสยิดปลอดบุหรี่ 847 แห่ง มัสยิดครบวงจร 232 แห่ง ชุมชนรักษ์สุขภาวะต้นแบบ 48 ชุมชน โรงเรียนผู้สูงอายุมุสลิม 60 แห่ง และภาคีเครือข่ายกว่า 50 แห่ง

กองทุนซะกาตได้ให้ความคุ้มครองสุขภาพแก่กลุ่มเปราะบางผ่านเครือข่ายเหล่านี้กว่า 1,700 คน ทั้งนี้เกิดจากการลงพื้นที่จริง เข้าใจบริบทชุมชน และสร้างความไว้วางใจตลอดสองทศวรรษ นอกจากนี้ยังมีผลงานสำคัญเช่นการพัฒนาดัชนีความสุขมุสลิมไทยและมาตรฐานอาหารมุสลิมปลอดภัย ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ชุมชนนำไปใช้ได้ในชีวิตประจำวัน

ข้อมูลสุขภาพเชิงพื้นที่ที่น่าสนใจ

นพ.พงศ์เทพ ชี้ให้เห็นมิติที่น่าสนใจของข้อมูลสุขภาพตามพื้นที่ว่า แม้ภาคใต้จะมีอายุขัยเฉลี่ยสูงที่สุดของประเทศ แต่บางจังหวัดของสามจังหวัดชายแดนภาคใต้กลับมีตัวเลขต่ำกว่าพื้นที่อื่นในภาค

ในขณะเดียวกัน พื้นที่มุสลิมส่วนใหญ่มีอัตราเมาแล้วขับต่ำกว่าค่าเฉลี่ยประเทศอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากหลักศาสนาห้ามดื่มสุรา ในภาพรวมของประเทศไทย การเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนเป็นสาเหตุสำคัญ แต่ในชุมชนมุสลิมปัจจัยนี้กลับลดลงอย่างเห็นได้ชัด

"สิ่งเหล่านี้คือ 'ทุนทางสังคม' ที่ซ่อนอยู่ในศรัทธา และ สสส. มองว่านี่คือจุดแข็งที่ต้องหนุนเสริม ไม่ใช่มองข้าม" นพ.พงศ์เทพ กล่าว

ยกระดับจากโครงการสู่ระบบ

MOU ฉบับนี้มุ่งยกระดับจากการดำเนินงานรายโครงการสู่การสร้างระบบสนับสนุนสุขภาวะมุสลิมที่เชื่อมโยงทุกภาคส่วนและหน่วยบริการสุขภาพเข้าด้วยกัน โดยชุมชนมุสลิมจะมีพลังและทุนทางสังคมจากหลักศาสนาที่เข้มแข็ง รวมถึงระบบการช่วยเหลือเกื้อกูลกันและกลไกดูแลผู้เจ็บป่วยที่มีอยู่แล้ว

"สิ่งที่ต้องทำคือเชื่อมพลังเหล่านั้นเข้ากับระบบสุขภาพของประเทศ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ สร้างโอกาสให้ทุกคนเข้าถึงสุขภาวะที่ดีอย่างเท่าเทียม และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง" นพ.พงศ์เทพ อธิบาย

ปัญหาสุขภาวะมุสลิมฝังรากในโครงสร้าง

ศ.ดร.อิศรา ศานติศาสน์ ประธานมูลนิธิสร้างสุขมุสลิมไทย ชี้ว่าปัญหาสุขภาวะของมุสลิมฝังรากในโครงสร้างที่ซับซ้อน ทั้งระบบดอกเบี้ยที่ขัดหลักศาสนา หลักสูตรการศึกษาที่ไม่สอดคล้องกับวิถีมุสลิม ตลอดจนการเข้าถึงอาชีพและอาหารฮาลาลที่ปลอดภัย

การส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม ทั้งการบริโภคอาหาร การออมและวางแผนการเงิน รวมถึงการปฏิบัติศาสนกิจที่เกื้อหนุนต่อสุขภาวะ จึงเป็นกลไกสำคัญในการลดอุปสรรคและสร้างโอกาสให้มุสลิมทุกกลุ่มมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างเท่าเทียมในสังคมไทย

ก้าวสู่บทใหม่

นายชาญเชาวน์ ไชยานุกิจ ที่ปรึกษา สสส. กล่าวว่า "หากเราออกเดินทางตั้งแต่หัวค่ำ การเดินทางย่อมมีโอกาสบรรลุถึงจุดหมายได้" สะท้อนเจตนารมณ์ที่จะผลักดันทุกองค์ความรู้และประสบการณ์ที่สั่งสมมายกระดับขึ้นสู่นโยบายสาธารณะด้านสุขภาวะมุสลิมไทยอย่างเป็นรูปธรรม

ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา สสส. และภาคีเครือข่ายได้ร่วมกันขับเคลื่อนงานสำคัญหลายด้าน ทั้งการผลักดันให้บริการสุหนัตอยู่ในสิทธิบัตรทอง การออกคำวินิจฉัยทางศาสนาว่าบุหรี่เป็นสิ่งต้องห้ามตามหลักอิสลาม การพัฒนาดัชนีความสุขมุสลิมไทย และการสนับสนุนงานวิจัยที่เชื่อมศาสนากับสุขภาวะอย่างเป็นระบบ ทั้งหมดนี้คือรากที่หยั่งลึกพอจะรองรับการเติบโตครั้งต่อไปได้อย่างมั่นคง