ข้าวไทยเผชิญวิกฤติสองด้านพร้อมความเสี่ยงการส่งออกลดลง 20%

นักวิเคราะห์ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS นาย กฤชนนท์ จินดาวงศ์ ได้ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงที่ใหญ่หลวงต่อธุรกิจข้าวของไทย โดยระบุว่าสถานการณ์สงครามในตะวันออกกลางมีผลกระทบต่อการส่งออกข้าวอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะในด้านการขนส่งและโลจิสติกส์

ในช่วงเดือนมกราคม-เมษายน 2569 ไทยส่งออกข้าวได้เพียง 2.2 ล้านตัน ซึ่งลดลง 9% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า โดยตลาดอิรักได้รับผลกระทบมากที่สุดเมื่อการส่งออกไปยังประเทศดังกล่าวลดลง 75%

นาย กฤชนนท์ กล่าวว่าข้าวไทยจะเผชิญกับ "วิกฤติสองด้าน" ทั้งจากด้านอุปสงค์และอุปทาน ตั้งแต่ครึ่งปีหลังของปีนี้จนถึงปี 2570 ความกดดันจากด้านอุปสงค์จะมาจากการแข่งขันที่รุนแรงในตลาดส่งออกโลก โดยเฉพาะจากอินเดีย ซึ่งเป็นผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่ที่มีราคาต่ำกว่าไทย นอกจากนี้ อินเดียยังได้รับผลกระทบจากเอลนีโญน้อยกว่าประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคเอเชีย ขณะที่ค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้นจะเพิ่มความยากลำบากในการแข่งขันของไทย

ด้านอุปทาน ความเสี่ยงจะมาจากต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น โดยเฉพาะราคาปุ๋ยที่ปรับเพิ่ม ประกอบกับการที่ไทยมีแนวโน้มจะเผชิญกับภาวะเอลนีโญตั้งแต่ครึ่งปีหลังปีนี้ไปจนถึงครึ่งปีแรกของปี 2570 ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อผลผลิตข้าวในประเทศ

Krungthai COMPASS ได้จัดทำการวิเคราะห์สถานการณ์สามกรณี เพื่อประเมินผลกระทบต่อข้าวไทยภายใต้สมมติฐานที่แตกต่างกัน

กรณีสถานการณ์ปกติ (Base Case)

ในสถานการณ์ที่ไทยเผชิญกับเอลนีโญในระดับปานกลางและสงครามตะวันออกกลางคลี่คลายในช่วงปลายปี 2569 โดยอินเดียได้รับผลกระทบจากเอลนีโญน้อยกว่า ผลผลิตข้าวของไทยในปี 2569 คาดว่าจะอยู่ที่ 28.8 ล้านตัน ลดลง 20% ก่อนฟื้นตัวเป็น 31.6 ล้านตันในปี 2570 ซึ่งเพิ่มขึ้น 10%

ส่วนการส่งออกในปี 2569 คาดว่าจะอยู่ที่ 6.7 ล้านตัน ลดลง 15% ก่อนจะฟื้นตัวเป็น 7.2 ล้านตันในปี 2570 ซึ่งเพิ่มขึ้น 7%

กรณีสถานการณ์ร้ายแรง (Worst Case)

หากไทยเผชิญกับเอลนีโญที่มีความแรงสูงและสงครามตะวันออกกลางยังคงดำเนินต่อไป พร้อมกับอินเดียได้รับผลกระทบจากเอลนีโญน้อย ผลผลิตข้าวไทยในปี 2569 จะอยู่ที่ 28.6 ล้านตัน ลดลง 21% โดยมีผลผลิตต่อไร่ได้รับผลกระทบจากราคาปุ๋ยที่เพิ่มขึ้นราว 100% และเสี่ยงขาดแคลนจากสงครามตะวันออกกลาง

ในปี 2570 ผลผลิตจะลดลงต่อเนื่องเหลือ 27.8 ล้านตัน หรือลดลง 3% ส่วนการส่งออกในปี 2569 จะอยู่ที่ 6.3 ล้านตัน ลดลง 20% และลดลงต่อเนื่องเป็น 6.1 ล้านตันในปี 2570 ลดลง 4% จากผลกระทบของเอลนีโญและการแข่งขันที่รุนแรงในตลาดโลก

กรณีสถานการณ์ดีที่สุด (Best Case)

ในสถานการณ์ที่ไทยเผชิญกับเอลนีโญในระดับอ่อนและสงครามตะวันออกกลางคลี่คลายตั้งแต่กลางปี 2569 พร้อมกับอินเดียได้รับผลกระทบจากเอลนีโญมากกว่า ผลผลิตข้าวไทยในปี 2569 คาดว่าจะอยู่ที่ 29.0 ล้านตัน ลดลง 19% โดยผลผลิตต่อไร่ได้รับผลกระทบจากราคาปุ๋ยที่เพิ่มขึ้นราว 40% จากสงครามตะวันออกกลาง

ก่อนจะฟื้นตัวเป็น 32.7 ล้านตันในปี 2570 ซึ่งเพิ่มขึ้น 13%