ต้นตะเคียนโบราณกว่าพันปีโผล่ในแม่น้ำน่าน หลังน้ำลดลง

ในวันที่ 21 มิถุนายน 2569 ระดับน้ำของแม่น้ำน่านที่ผ่านจังหวัดพิษณุโลกได้ลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยสถานีวัดระดับน้ำ N5A ที่ตั้งอยู่ในเขตเมืองพิษณุโลกบันทึกระดับน้ำไว้ที่ 1.29 เมตร โดยมวลน้ำไหลผ่านเพียง 108.30 ลบ.ม.ต่อวินาที

เนื่องจากน้ำลดลงอย่างมาก ชาวบ้านจึงได้เห็นต้นตะเคียนขนาดใหญ่โผล่ออกมาจากกลางลำน้ำในบริเวณหน้าวัดน้อย ซึ่งตั้งอยู่ใกล้เคียงกับค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและพระราชวังจันทน์

ชาวบ้านหลายคนรายงานว่าพวกเขาไม่เคยเห็นต้นตะเคียนต้นนี้มาก่อน แม้ว่าในอดีตแม่น้ำน่านเคยลดลงมากมายหลายครั้ง เมื่อพิจารณาลักษณะของเนื้อไม้ที่มีสีเขียวและเหมือนฟอสซิลแล้ว คาดว่าต้นตะเคียนต้นนี้มีอายุไม่ต่ำกว่าพันปี

ชาวบ้านที่ได้เห็นต้นตะเคียนนี้ได้นั่งเรือไปเยี่ยมชมและนำดอกไม้ไปถวายบูชา นอกจากนี้ยังมีผู้นำธูปตัวเลขไปเตะที่โคนไม้ที่โผล่พ้นน้ำ เพื่อใช้เลขจากธูปนั้นไปซื้อลอตเตอรี่ ขณะเดียวกันชาวบ้านบางคนก็นั่งสมาธิอธิษฐานขอโชคลาภและสิ่งดีๆให้กับตัวเอง

นายงธนะเกียรติ ชาบาง อายุ 66 ปี ผู้ช่วยพี่ใหญ่บ้านหมู่ 4 ตำบลหัวรอ เล่าว่าตนเองเล่นน้ำในแม่น้ำน่านมาตั้งแต่เด็กๆ และเคยเห็นต้นตะเคียนต้นนี้เป็นประจำในบริเวณริมแม่น้ำหน้าโรงงานทอผ้าเดิม ตรงข้ามกับโรงพยาบาลค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ซึ่งเป็นขอนไม้ขนาดใหญ่และยาว มักลอยไปมาตามกระแสน้ำ

ในปี 2555 มีญาติธรรมจากจังหวัดพิจิตรมาทำพิธีบวงสรวงเพื่ออัญเชิญต้นตะเคียนขึ้นมา โดยใช้รถเคนพยายามยกขึ้น แต่ไม่สำเร็จ จึงลองใช้เรือมาลากแต่ก็ไม่เคลื่อนที่ เลยปล่อยทิ้งไว้ ล่าสุดในปีนี้ได้พบเห็นต้นตะเคียนต้นเดียวกันนี้ขึ้นมาที่บริเวณเดิม ก่อนหน้านี้ต้นตะเคียนนี้ปรากฏตัวในบริเวณกลางแม่น้ำหน้าวัดโพธิญาณ ซึ่งเป็นขอนไม้ที่มีขนาดใหญ่และสีดำมาก

ตามการเล่าขานของชาวบ้าน เมื่อน้ำในแม่น้ำน่านเพิ่มขึ้น ต้นตะเคียนต้นนี้จะลอยไปมาระหว่างวัดยางมีมานะ ผ่านวัดโพธิญาณ ไปจนถึงวัดน้อยหรือบริเวณหน้าค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช แต่จะไม่ลอยไปถึงวัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหารหรือวัดใหญ่ นายงธนะเกียรติกล่าวว่าตนเองเห็นสิ่งนี้มาตั้งแต่เด็กจนถึงปัจจุบันอายุ 66 ปี

นายโสภณ แสงตาหล้า ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 4 ตำบลหัวรอ กล่าวว่าตนเองเห็นเหตุการณ์นี้ประมาณ 2-3 ครั้ง และเล่าเรื่องราวตำนานจากผู้เฒ่าผู้แก่ว่า สมัยก่อนเด็กชายเมื่อถึงวัยเกณฑ์ทหารบางคนไม่อยากเป็นทหาร จึงว่ายน้ำข้ามแม่น้ำเพื่อหนีการเกณฑ์ เมื่อว่ายน้ำผ่านบริเวณที่ต้นตะเคียนลอยอยู่ ไม่มีใครรอดชีวิต ทั้งหมดจมน้ำลงไป จึงทำให้ชาวบ้านในท้องถิ่นนั้นไม่กล้าว่ายน้ำข้ามแม่น้ำในบริเวณที่มีต้นตะเคียนจมอยู่ เนื่องจากเชื่อว่ามี "แม่ตะเคียน" คอยดูแล อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันไม่มีเด็กหนุ่มว่ายน้ำหนีทหารอีกต่อไป เพราะทหารเกณฑ์ปัจจุบันมีสวัสดิการที่ดีขึ้น และมีผู้ต้องการเข้าเกณฑ์ทหารเพิ่มมากขึ้น

พระครูสุนทรโรจนคุณ เจ้าอาวาสวัดโพธิญาณ เล่าว่าคนโบราณมักเล่าสืบทอดกันมาว่า ต้นตะเคียนต้นนี้มักลอยไปมา หากลอยไปทางใต้จะไม่ไปเกินวัดใหญ่ บางปีลอยทวนน้ำขึ้นมาจะไม่เกินวัดยาง เป็นขอนตะเคียนขนาดใหญ่มาก

ประมาณปี 2540 ต้นตะเคียนได้ลอยมาเกยตื้นหน้าวัดโพธิญาณ ตรงข้ามบ้านของแม่ทัพภาคที่ 3 ในปีนั้นน้ำลดลงมากจึงมองเห็นขอนไม้ขนาดใหญ่และยาว ต่อมาเมื่อน้ำขึ้นก็จมหายไปอีก ในปี 2545 ต้นตะเคียนลอยไปขึ้นในบริเวณด้านหลังโรงสี มีโยมไปทำพิธีอัญเชิญขึ้นมา แต่ไม่สำเร็จ ต้นตะเคียนขอนนี้ถือเป็นตำนานท้องถิ่นที่ชาวบ้านเล่าขานกันมานานแล้ว