สมาคมการค้ายาสูบไทยชี้ระบบจำกัดซื้อบุหรี่ตามปีเกิด ใช้ไม่ได้ผล ปัญหาแท้คือบุหรี่เถื่อน

สมาคมการค้ายาสูบไทยแสดงความเห็นต่อต้านโมเดลการจำกัดการซื้อบุหรี่ตามปีเกิด ที่กระทรวงสาธารณสุขกำลังเตรียมนำมาใช้ โดยเชื่อว่ามาตรการดังกล่าวจะไม่สามารถลดการสูบบุหรี่หรือแก้ไขปัญหาสุขภาพสาธารณะได้อย่างแท้จริง

นโยบายดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของแผน "Nicotine-Free Generation" ที่นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รมว.สาธารณสุข กำลังผลักดัน โดยมีเป้าหมายห้ามไม่ให้กลุ่มคนที่เกิดในปีใดปีหนึ่งซื้อบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และผลิตภัณฑ์นิโคตินทั้งหมด เพื่อตัดวงจรนักสูบรุ่นใหม่

น.ส.ธัญญศรัณ แสงทอง ผู้อำนวยการบริหารสมาคมการค้ายาสูบไทย ชี้ว่า ปัญหาแท้ที่ต้องเผชิญอยู่นั้นไม่ได้มาจากกฎหมายที่ขาดความเข้มงวด เพราะกฎหมายห้ามจำหน่ายบุหรี่ให้เยาวชนมีความเข้มงวดอยู่แล้ว ปัญหาหลักคือการแพร่ระบาดของบุหรี่เถื่อนที่เข้าถึงได้ง่ายและแพร่หลายในสังคม

เมื่อกฎหมายบังคับใช้ได้ผลเฉพาะกับร้านค้าที่ถูกกฎหมายเท่านั้น ผู้ที่ต้องการสูบบุหรี่จึงหันไปใช้ช่องทางผิดกฎหมายแทน ซึ่งมีข้อดีคือ เข้าถึงได้ง่าย ราคาถูกกว่า และไม่มีการตรวจสอบอายุผู้ซื้อ

ข้อมูลสำรวจตลาดบุหรี่ผิดกฎหมายแสดงให้เห็นถึงความรุนแรงของปัญหา สัดส่วนบุหรี่เถื่อนในไทยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจากประมาณ 6% ในปี 2560 ไปเป็น 28% ในปี 2569 นอกจากนี้ยังสามารถหาซื้อได้ง่ายทั้งในชุมชนและผ่านช่องทางออนไลน์ จนกลายเป็น "ตลาดมืดดิจิทัล"

การกำหนดสิทธิการซื้อตามปีเกิดจะสร้างภาระเพิ่มเติมให้กับร้านค้า เนื่องจากต้องตรวจสอบบัตรประชาชนของลูกค้าทุกครั้ง แม้กับลูกค้าประจำหรือผู้สูงอายุ ซึ่งในทางปฏิบัติเป็นเรื่องยุ่งยาก เสียเวลา และลูกค้าอาจไม่ให้ความร่วมมือ

สมาคมการค้ายาสูบไทยเรียกร้องให้กระทรวงสาธารณสุขชะลอการนำนโยบายดังกล่าวมาใช้ และให้ความสำคัญกับการบังคับใช้กฎหมายที่มีอยู่ให้เกิดผลจริง โดยเฉพาะการปราบปรามบุหรี่เถื่อนและการป้องกันไม่ให้เยาวชนเข้าถึงผลิตภัณฑ์ยาสูบและนิโคตินผิดกฎหมาย ปัญหาเหล่านี้เป็นประเด็นที่เกิดขึ้นจริงและกำลังส่งผลกระทบต่อสังคม ร้านค้า และรายได้ของประเทศที่หายไปประมาณ 3 หมื่นล้านบาทต่อปี