คณะนโยบายข้าวแห่งชาติอนุมัติงบประมาณ 59,467 ล้านบาท สนับสนุนเกษตรกรและปรับโครงสร้างการผลิต

คณะนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติ (นบข.) ได้ประชุมครั้งแรกของปีงบประมาณ 2569 เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน โดยนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี มอบหมายให้นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธาน

ที่ประชุมอนุมัติแนวทางสำคัญสามประการเพื่อรองรับสถานการณ์เศรษฐกิจข้าวที่ผันผวน โดยหลักการหลักคือการจัดการราคาให้อยู่ในระดับเหมาะสม เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของข้าวไทยด้านคุณภาพและมาตรฐาน และสร้างเสถียรภาพตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ

การอนุมัติมาตรการรักษาเสถียรภาพราคา

ที่ประชุมเห็นชอบมาตรการรักษาเสถียรภาพราคาข้าวเปลือกสำหรับปีการผลิต 2569/70 และมาตรการระยะยาวเพื่อปรับปรุงโครงสร้างการผลิตภายใต้แนวคิด "ข้าวไทยสู่เศรษฐกิจอนาคต" (New Rice Economy) รวมจำนวน 5 โครงการ โดยกำหนดเป้าหมายการผลิตที่ 11.50 ล้านตัน

งบประมาณรวมทั้งสิ้นเท่ากับ 59,467.58 ล้านบาท ประกอบด้วย วงเงินสินเชื่อ 49,275.00 ล้านบาท และวงเงินจ่ายขาด 10,192.58 ล้านบาท

โครงการแรกคือโครงการสินเชื่อชะลอการขายข้าวเปลือกนาปี ปีการผลิต 2569/70 ด้วยวงเงินรวม 41,483.33 ล้านบาท จำแนกเป็นวงเงินสินเชื่อ 34,275.00 ล้านบาท และวงเงินจ่ายขาด 7,208.33 ล้านบาท

โครงการที่สองเป็นโครงการสินเชื่อสำหรับรวบรวมข้าวและสร้างมูลค่าเพิ่มโดยสถาบันเกษตรกร ปีการผลิต 2569/70 วงเงินรวม 15,656.25 ล้านบาท ประกอบด้วยวงเงินสินเชื่อ 15,000.00 ล้านบาท และวงเงินจ่ายขาด 656.25 ล้านบาท

นอกจากนี้ยังมีโครงการชดเชยดอกเบี้ยให้ผู้ประกอบการค้าข้าวในการเก็บสต็อก วงเงินจ่ายขาด 564.00 ล้านบาท โครงการดูดซับข้าวเปลือก วงเงินจ่ายขาด 1,680.00 ล้านบาท และโครงการส่งเสริมและพัฒนาข้าวคุณภาพสูง ปี 2570 วงเงินจ่ายขาด 84.00 ล้านบาท

การขยายวงเงินสนับสนุนเกษตรกร

ที่ประชุมมีมติเห็นชอบการขยายกรอบวงเงินโครงการสนับสนุนช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวนาปี ปีการผลิต 2568/69 จากเดิม 37,906.20 ล้านบาท เพิ่มเป็น 39,753.16 ล้านบาท คิดเป็นวงเงินส่วนต่าง 1,846.96 ล้านบาท เพื่อจ่ายให้เกษตรกรเพิ่มเติมจำนวน 233,729 ครัวเรือน

หลักการประกันภัยข้าวนาปี

ที่ประชุมเห็นชอบหลักการประกันภัยข้าวนาปี 2569 โดยรัฐและธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธ.ก.ส.) อุดหนุนเบี้ยประกันสำหรับเกษตรกรที่ปลูกข้าวพื้นที่ 10 ไร่ ทั้งนี้ได้มอบหมายให้สำนักเลขาธิการสภาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศก.) พิจารณาจัดทำรายละเอียดให้ชัดเจนก่อนนำเสนอคณะนโยบายข้าวอีกครั้ง

สถานการณ์ส่งออกข้าวไทย

ที่ประชุมติดตามสถานการณ์ตลาดข้าวโลก โดยการส่งออกข้าวไทยยังได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งในภูมิภาคตะวันออกกลาง การส่งออกไปอิรัก ซึ่งเป็นตลาดสำคัญ หยุดชะงักตั้งแต่เดือนมีนาคม 2569

อย่างไรก็ดี ภาวะภัยแล้งจากปรากฏการณ์เอลนีโญได้สร้างความกังวลด้านความมั่นคงอาหารในหลายประเทศ โดยเฉพาะมาเลเซียและฟิลิปปินส์ที่มีความต้องการข้าวสูงแต่ผลผลิตไม่เพียงพอ จึงเพิ่มการนำเข้าข้าวจากไทย นอกจากนี้ยังมีคำสั่งซื้อต่อเนื่องจากประเทศแอฟริกาใต้ สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก และโมซัมบิก คาดการณ์ว่าในครึ่งปีหลังการส่งออกข้าวไทยมีแนวโน้มดีขึ้นเนื่องจากผู้นำเข้าต่างประเทศเร่งสำรองข้าว

คำสั่งพัฒนาเมล็ดพันธุ์และปรับโครงสร้างการผลิต

รองนายกรัฐมนตรีย้ำว่านายกรัฐมนตรีให้ความสำคัญกับการพัฒนาเมล็ดพันธุ์ข้าวให้มีคุณภาพสูง ผลผลิตดี และเหมาะสมกับพื้นที่ เพื่อลดต้นทุนการผลิตและสอดคล้องกับความต้องการตลาด

นายกรัฐมนตรีมอบหมายให้กรมการข้าวเร่งดำเนินการพัฒนาเมล็ดพันธุ์อย่างจริงจัง ขณะเดียวกันการปรับเปลี่ยนพื้นที่นาข้าวไปปลูกพืชเศรษฐกิจอื่นต้องพิจารณาตามศักยภาพของแต่ละพื้นที่ โดยไม่จำกัดเฉพาะข้าวโพด และต้องสอดคล้องกับการใช้น้ำ ปุ๋ย ความต้องการตลาด รวมถึงความสมัครใจของเกษตรกร

สำหรับพื้นที่ที่ยังคงปลูกข้าว ต้องส่งเสริมการใช้พันธุ์ข้าวเหมาะสมกับพื้นที่ที่มีมูลค่าเพิ่มต่อไร่ และมีตลาดรองรับชัดเจน

นายกรัฐมนตรีสั่งให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงพาณิชย์ บูรณาการการทำงานอย่างใกล้ชิด พร้อมเร่งพัฒนาระบบไซโลและพื้นที่จัดเก็บเมล็ดพันธุ์ที่มีประสิทธิภาพ เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนเมล็ดพันธุ์และสร้างความมั่นคงด้านเมล็ดพันธุ์อย่างยั่งยืนในระยะยาว