โครงการ TH-AI Passport กลายเป็นเพ้นเมืองเกี่ยวกับความโปร่งใสและคุณค่าของการลงทุน

โครงการ TH-AI Passport ที่ได้รับจัดสรรงบประมาณ 1,621 ล้านบาทจากกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ขณะนี้กำลังกลายเป็นประเด็นสำคัญในการเมืองไทยที่ดึงดูดความสนใจจากหลายฝ่าย

แม้ว่าการส่งเสริมให้ประชาชนไทยสามารถเข้าถึงและใช้เทคโนโลยี AI ถือเป็นความจำเป็นในสภาวะแข่งขันเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและการสร้างสรรค์นวัตกรรม แต่สังคมกำลังตั้งข้อสงสัยว่าการดำเนินการดังกล่าวมีความโปร่งใสและคุ้มค่าหรือไม่ รวมถึงวิธีการใช้จ่ายงบประมาณและกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างนั้นถูกต้องตามหลักวิธีการหรือไม่

ฝ่ายค้านสภา นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี ต่างก็ยกคำถามเดียวกันว่า เพราะเหตุใดโครงการขนาดใหญ่ที่มีวงเงินกว่า 1,600 ล้านบาทจึงเลือกใช้วิธีการเช่าสิทธิ์ใช้งาน AI สำหรับแต่ละบุคคลเพียงระยะเวลา 1 ปี แทนที่จะนำเงินดังกล่าวไปสร้างโครงสร้างพื้นฐานของ AI ขององค์กรหรือทำการเจรจากับบริษัทพัฒนาเทคโนโลยีชั้นนำระดับโลก เพื่อสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่จะให้ผลประโยชน์ระยะยาว

นอกจากนี้ยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับการล็อกสเป็กซิฟิเคชัน เมื่อผู้ตรวจสอบพบความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มผู้กำหนดราคาอ้างอิงกับกลุ่มผู้ชนะการประมูล รวมถึงเงื่อนไขต่างๆ ในเอกสารประกวดราคาที่ดูเหมือนจะจำกัดการแข่งขัน สร้างโอกาสให้เอกชนบางส่วนได้เปรียบ

ถึงแม้ว่ากระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมยืนยันว่าทุกขั้นตอนของกระบวนการดำเนินการผ่านระบบการประมูลทางอิเล็กทรอนิกส์อย่างครบถ้วน แต่ในด้านการเมือง การปฏิบัติตามกฎระเบียบเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากประชาชนยังคงรู้สึกว่าขาดความโปร่งใสและไม่ได้รับคำตอบที่ชัดเจนเกี่ยวกับความคุ้มค่าของการใช้จ่ายเงินดังกล่าว

ความสับสนเพิ่มเติมเกิดจากการสื่อสารที่ไม่ตรงกันของผู้บริหาร โดยปลัดกระทรวงระบุว่าได้ลงนามสัญญาแล้วจึงไม่สามารถแก้ไขเอกสารประกวดราคาได้ ในขณะที่รมว.กระทรวงกลับยืนยันว่ายังสามารถปรับปรุงรายละเอียดผ่านเอกสารแนบเพิ่มเติมได้

ความสับสนดังกล่าวทำให้การจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นเมื่อวันที่ 11 มิถุนายนนี้ถูกวิจารณ์จากฝ่ายค้านว่าเป็นเพียงการฟอกขาวมากกว่าจะเป็นการรับฟังอย่างแท้จริงที่นำไปสู่การปรับปรุงแก้ไขที่มีความหมาย

จากมุมมองการเมือง ฝ่ายค้านกำลังเตรียมนำประเด็นนี้มาใช้เป็นอาวุธในการตรวจสอบรัฐบาล พร้อมขยายการโจมตีไปยังประเด็นที่กว้างขึ้นเกี่ยวกับการใช้จ่ายเงินจากกองทุนพิเศษที่อยู่นอกกระบวนการงบประมาณปกติ ในขณะเดียวกัน ภายในพรรคร่วมรัฐบาล ภาพที่ปรากฏให้เห็นว่ากำลังปล่อยให้พรรคภูมิใจไทยต้องรับแรงกดดันจากสังคมเพียงลำพัง

โครงการ TH-AI Passport จึงกลายเป็นการทดสอบความน่าเชื่อถือของรัฐบาลภูมิใจไทย โครงการนี้อาจทำหน้าที่เป็น "สายล่อฟ้า" ที่ดึงพายุการตรวจสอบจากฝ่ายค้านมาตัดใส่พรรคภูมิใจไทยโดยตรง

หากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะรัฐมนตรีและผู้บริหารสูงสุดของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ไม่สามารถอธิบายและคลี่คลายข้อสงสัยเกี่ยวกับความคุ้มค่า ความโปร่งใส และความเชื่อมโยงกับเอกชนบางกลุ่มได้อย่างชัดเจนและน่าเชื่อถือ ปัญหานี้อาจลุกลามเป็นวิกฤตความเชื่อมั่นที่คุกคามเสถียรภาพของรัฐบาล

หากไม่ยกเลิกโครงการ ทางออกเดียวคือต้องให้คำชี้แจงที่ชัดเจนและน่าเชื่อถือต่อสังคมในเวลาอันรวดเร็ว เพื่อให้ประชาชนเข้าใจและยอมรับได้