สสส. ปล่อยแคมเปญ "Fan Fair No Foul" เตือนภัยพนันฟุตบอลก่อนเทศกาล 2026

ตัวเลขผู้เล่นพนันในไทยกำลังเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ประเมินว่าในช่วงเทศกาลฟุตบอลโลก 2026 จำนวนผู้เล่นพนันฟุตบอลจะเพิ่มจากประมาณ 4 ล้านคน ขึ้นเป็นมากกว่า 5 ล้านคน โดยในจำนวนนี้ประมาณ 34% เป็นเด็กและเยาวชน

เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์นี้ สสส. ร่วมกับกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน มูลนิธิรณรงค์หยุดพนัน และองค์กรอื่นที่เกี่ยวข้อง ได้จัดงาน Kick Off แคมเปญ "Fan Fair No Foul เชียร์บอลอย่าลืมแฟน รักแฟนอย่าทำฟาวล์" ที่สถานีรถไฟหัวลำโพง โดยมีกิจกรรมเดินรณรงค์และการสร้างความรู้เท่าทันการพนันออนไลน์

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. ชี้ว่า ระหว่างเทศกาลฟุตบอลโลก ธุรกิจพนันมักใช้กลยุทธ์การตลาดอย่างเข้มข้น ข้อมูลจากศูนย์ศึกษาปัญหาการพนันในปี 2566 แสดงว่า เยาวชนและคนรุ่นใหม่อายุ 15-25 ปี ถึง 87.7% เคยเห็นโฆษณาหรือได้รับการชักชวนให้เล่นพนันออนไลน์ นอกจากนี้ นักพนันหน้าใหม่มีอายุเฉลี่ย 19.5 ปี และมีผู้เริ่มเล่นตั้งแต่อายุเพียง 12 ปี

รายงานสถานการณ์พฤติกรรมและผลกระทบการพนันระดับประเทศในปี 2568 ระบุว่า ประชาชน 88% เคยเห็นโฆษณาหรือช่องทางชักชวนให้เล่นพนัน และ 85% เห็นด้วยว่าควรมีการสื่อสารให้ความรู้เกี่ยวกับโทษของการพนันมากขึ้น

แนวคิดของแคมเปญนี้ใช้การเปรียบเทียบกับกติกาฟุตบอล โดย "Fan" หมายถึงการให้ความสำคัญกับคนในครอบครัวและคนที่รัก "Fair" คือการเชียร์กีฬาอย่างมีสปิริตและไม่ให้การพนันหรือแอลกอฮอล์ทำลายความสัมพันธ์ ส่วน "No Foul" หมายถึงการไม่ใช้ความรุนแรง ไม่ทำร้ายคนรอบข้างทั้งทางอารมณ์ คำพูด และการกระทำ

ความห่วงใจไม่ได้จำกัดเพียงการพนันเท่านั้น การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงเชียร์กีฬาอาจกลายเป็นปัจจัยเสริมความเสี่ยง โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นร่วมกับการลุ้นหรือเสียพนัน องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุในเอกสาร "Youth violence and alcohol" ที่เผยแพร่เมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2020 ว่า การใช้แอลกอฮอล์ส่งผลต่อการทำงานของความคิดและร่างกาย และอาจลดความสามารถในการควบคุมตนเอง การประเมินข้อมูล และการประเมินความเสี่ยง ซึ่งอาจเพิ่มความแปรปรวนทางอารมณ์และความหุนหันพลันแล่น

นายโกมล พรมเพ็ง อธิบดีกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน กล่าวว่า เด็กและเยาวชนมีความเสี่ยงเข้าสู่วงจรการพนันมากขึ้นในช่วงเทศกาลฟุตบอล กรมพินิจจึงร่วมกับ สสส. ดำเนินมาตรการผ่านสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน 77 แห่ง และศูนย์ฝึกและอบรม 20 แห่งทั่วประเทศ เพื่อสร้างการเรียนรู้เท่าทันการพนัน

นายธนากร คมกฤส เลขาธิการมูลนิธิรณรงค์หยุดพนัน เปิดผลสำรวจพฤติกรรมจากประชาชน 1,023 คน พบว่า การดูฟุตบอลทำให้แฟนบอลราว 22% หลุดโลกชั่วขณะในช่วง 90 นาที ขณะที่ 42% จดจ่อกับการชมฟุตบอลจนละเลยหน้าที่ในครอบครัว 30% เกิดความไม่พอใจหากถูกขัดจังหวะขณะชม และ 53% มีอารมณ์หงุดหงิดหากทีมที่เชียร์แพ้

นอกจากนี้ 28% ยังคงมีอารมณ์ติดลบข้ามวันข้ามคืน 27% มีการเล่นพนัน 42% มีการดื่มแอลกอฮอล์ และ 17% มีเรื่องทะเลาะเบาะแว้งกับผู้อื่น ด้านการใช้จ่าย พบว่า 43% สิ้นเปลืองเงินไปกับการซื้อเสื้อและเครื่องตกแต่ง และ 20% ขาดเงินจับจ่ายใช้สอยเพราะการเชียร์ฟุตบอล

ผลการสำรวจสะท้อนว่า การเชียร์ฟุตบอลอาจเป็นชนวนของความรุนแรงในครอบครัวหลายลักษณะ ตั้งแต่ความรุนแรงทางวาจา อารมณ์ เศรษฐกิจ และร่างกาย โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงร่วม เช่น การดื่มแอลกอฮอล์ การเล่นพนัน และการควบคุมอารมณ์ที่ไม่เหมาะสม

เจ วรปัฐ อรุณภักดี อินฟลูเอนเซอร์คู่รักแฟนบอล กล่าวว่า ฟุตบอลสามารถเป็นกิจกรรมที่ช่วยเติมเต็มความสัมพันธ์ได้ หากรู้จักสร้างสมดุลระหว่างความชอบส่วนตัวกับการให้เวลากับคนที่รัก แคมเปญนี้สะท้อนความเป็นจริงของชีวิตคู่ได้อย่างชัดเจน เพราะแม้ฟุตบอลจะเป็นความสุข แต่ไม่ควรปล่อยให้การเชียร์บอล การดื่ม หรือการพนันกลายเป็นสาเหตุที่ทำให้ละเลยคนสำคัญในชีวิต

สสส. ชวนให้ผู้ปกครองและคุณครูเตือนเด็กทุกคนว่า อย่าไปยุ่ง อย่าไปลอง อย่าไปคิดว่าตนเองไม่ติด เพราะแค่การสังเกตการณ์ก็อาจกลายเป็นเหยื่อพนันออนไลน์ได้ เทศกาลฟุตบอลโลกนี้เกิดขึ้นทุก 4 ปี ดังนั้นอย่าให้ 4 ปีที่รอคอยนี้สร้างนักพนันหน้าใหม่ หากแต่ให้เด็กเยาวชนและแฟนบอลทุกคนเชียร์บอลให้สุดเสียงและสนุกอย่างปลอดภัยไปกับแคมเปญ "Fan Fair No Foul"