การยางแห่งประเทศไทยเปลี่ยนวิกฤตปุ๋ยเป็นโอกาส ส่งเสริมยางอินทรีย์ด้วยปุ๋ยทางเลือก

ผู้บริหารการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) เปิดตัวยุทธศาสตร์ใหม่เพื่อรับมือกับวิกฤตราคาปุ๋ยเคมีที่พุ่งสูงขึ้น โดยหันมาส่งเสริมการใช้ปุ๋ยอินทรีย์น้ำคู่ขนกับปุ๋ยเคมี ตามนโยบายใหม่ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

กรมวิชาการเกษตรได้อนุมัติให้ปุ๋ยอินทรีย์น้ำสองชนิดที่ผลิตโดย กยท. เป็นปุ๋ยที่ได้รับการรับรองตามพระราชบัญญัติปุ๋ย ได้แก่ น้ำหมักชีวภาพจากปลาหมอคางดำและน้ำหมักชีวภาพจากน้ำนมดิบ ซึ่งผลิตภายใต้มาตรฐานของกรมพัฒนาที่ดิน

นโยบาย 70:30 ใหม่กำหนดให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยเคมี 70% ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์น้ำ 30% เพื่อบรรเทาผลกระทบจากราคาปุ๋ยเคมีที่เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว ส่วนหนึ่งเนื่องมาจากสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางและความล่าช้าในการนำเข้าปุ๋ยยูเรียจากรัสเซีย นอกจากนี้ต้นทุนขนส่งก็เพิ่มสูงขึ้นด้วย

ปุ๋ยอินทรีย์น้ำทั้งสองชนิดมีธาตุอาหารครบตามมาตรฐาน ได้แก่ ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แมกนีเซียม และแคลเซียม ซึ่งช่วยเสริมสร้างเซลล์พืชและลดปัญหาใบอ่อนบิดงอ ปุ๋ยเหล่านี้ยังมีจุลินทรีย์ที่ปรับปรุงความสมดุลของดิน เพิ่มอินทรียวัตถุ และช่วยให้ดินร่วนซุยและอุ้มน้ำได้ดีขึ้น

ปุ๋ยจากน้ำนมดิบมีคุณสมบัติพิเศษ เนื่องจากมีกรดอะมิโนและโปรตีนที่เร่งการเจริญเติบโตของพืช ส่งเสริมการแตกใบและยอด และช่วยให้รากแข็งแรง เมื่อใช้ร่วมกับปุ๋ยเคมีแล้ว จะทำให้สวนยางมีน้ำยางเพิ่มขึ้น และการใช้อย่างต่อเนื่องจะทำให้ต้นยางแข็งแรงทนทานต่อโรคมากขึ้น การศึกษาทางวิทยาศาสตร์ยืนยันว่ามิได้กระทบต่อการเจริญเติบโตของต้นยาง

กยท. เตรียมการรับมือวิกฤตปุ๋ยมาตั้งแต่ต้นปี โดยสำรองปุ๋ยเคมีประมาณ 15,000 ตัน สำหรับสวนยางที่ขอรับการส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการปลูกแทนในปี 2569 สำหรับสวนยางที่เปิดกรีดแล้วประมาณ 15 ล้านไร่ สถาบันเกษตรกรชาวสวนยางวางแผนซื้อปุ๋ยเคมี โดย กยท. จะสนับสนุนสินเชื่อเงินกู้ปลอดดอกเบี้ย 4 เดือนให้สถาบันเกษตรกรนำไปซื้อปุ๋ยจำหน่ายในช่วงราคาแพง

ปัจจุบัน กยท. มีปุ๋ยอินทรีย์น้ำจากปลาหมอคางดำอยู่ประมาณ 3 ล้านลิตร จากการผลิตทั้งหมด 5 ล้านลิตร ส่วนหนึ่งได้ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากการสู้รบบริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา ปุ๋ยจากน้ำนมดิบมีเหลืออยู่ประมาณ 1.1 ล้านลิตร ซึ่งเพียงพอสนับสนุนสถาบันเกษตรกรนำไปจำหน่าย

กยท. วางแผนเพิ่มการผลิตปุ๋ยจากน้ำนมดิบในเชิงพาณิชย์ผ่านความร่วมมือกับชุมนุมสหกรณ์โคนมแห่งประเทศไทย คาดว่าจะลงนามข้อตกลงการผลิตและจำหน่ายเร็วๆ นี้ ตามข้อตกลงเบื้องต้น ชุมนุมสหกรณ์โคนมจะจัดส่งน้ำนมดิบที่ล้นตลาดให้สถาบันเกษตรกรชาวสวนยาง ซึ่งจะผลิตปุ๋ยอินทรีย์น้ำตามสูตรมาตรฐานของกรมพัฒนาที่ดิน

โครงการนี้มีการคิดค่าผลิตลิตรละ 65 บาท ในขณะที่ชุมนุมสหกรณ์โคนมสามารถจำหน่ายได้ในราคาสูงกว่า 100 บาทต่อลิตร ทำให้ทั้งสองฝ่ายมีรายได้เพิ่มขึ้น เนื่องจากน้ำนมดิบ 1 ลิตรผลิตปุ๋ยได้ 1.6 ลิตร โครงการนี้ยังช่วยแก้ปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาดและส่งเสริมการใช้ปุ๋ยอินทรีย์น้ำเพิ่มขึ้น

นอกจากนี้ กยท. ยังมีเป้าหมายส่งเสริมการปลูกสวนยางพาราอินทรีย์เพิ่มขึ้น เนื่องจากตลาดยางอินทรีย์มีแนวโน้มเติบโตตามกระแสอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ภาคเอกชนจากสหภาพยุโรปรับซื้อน้ำยางข้นจากสวนยางอินทรีย์ประมาณปีละ 12,000 ตัน ในราคาพรีเมียมที่สูงกว่าราคาตลาดในช่วงเวลานั้นๆ ทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น

กยท. จะนำปุ๋ยอินทรีย์น้ำจากปลาหมอคางดำและน้ำนมดิบไปส่งเสริมให้เกษตรกรชาวสวนยางที่สนใจทำสวนยางอินทรีย์ใช้แทนการใช้ปุ๋ยเคมี เพื่อเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดินและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะช่วยสร้างโอกาสขยายตลาดยางพาราของไทยและสร้างความมั่นคงให้กับอาชีพเกษตรกรชาวสวนยางพารา