ส.ส.ปชน. เปิดโปงช่องโหว่กฎหมาย 3 ประตู ใช้เลือกเอกสิทธิ์ผู้ผลิตปฏิทินประกันสังคม

เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน 2569 นายวิสุทธิ์ ตันตินันท์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรคประชาชน ประธานอนุคณะกรรมาธิการศึกษาการปฏิรูปการจัดซื้อจัดจ้าง ได้เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการใช้งบประมาณจัดทำปฏิทินประกันสังคมของภาครัฐ

นายวิสุทธิ์ชี้ว่าการจัดทำปฏิทินประกันสังคมนั้นมีการใช้เงินงบประมาณประมาณ 630 ล้านบาท ตลอดระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา โดยมีการเลือกผู้ผลิตแบบเจาะจงถึง 10 สัญญาจากทั้งสิ้น 11 สัญญา ซึ่งไม่ใช่ผลจากการประกวดราคาที่เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการหลายรายแข่งขันกัน

ช่องโหว่ที่ 1: พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้าง พ.ศ. 2560 มาตรา 56

ประตูกฎหมายบานแรกคือ พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้าง พ.ศ. 2560 มาตรา 56 ที่อนุญาตให้ออกกฎกระทรวงเพิ่มเติมสำหรับการใช้วิธีเลือกเจาะจง นายวิสุทธิ์กล่าวว่าการใช้วิธีดังกล่าวไม่ใช่ปัญหาหากเป็นกรณีฉุกเฉินหรือมูลค่าต่ำมาก แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นคือการเพิ่มเติมกรณีพิเศษต่างๆ ตามความสะดวก

ช่องโหว่ที่ 2: กฎกระทรวง พ.ศ. 2563 เกี่ยวกับสินค้าเกษตร

บานที่สองเป็นกฎกระทรวง พ.ศ. 2563 ที่อนุญาตให้จัดซื้อจัดจ้างแบบเจาะจงสำหรับสินค้าส่งเสริมและพัฒนาด้านการเกษตรจากสหกรณ์ที่ได้รับการรับรองจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ประตูนี้ถูกใช้เพื่อให้สัญญา 7 จาก 11 สัญญา มูลค่ารวม 416 ล้านบาท แก่ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย โดยไม่ต้องแข่งขันราคากับใคร

ช่องโหว่ที่ 3: กฎกระทรวง พ.ศ. 2561 เกี่ยวกับรัฐวิสาหกิจ

เมื่อการใช้ประตูที่สองเริ่มได้รับการจับตามอง ก็มีการหันไปใช้ประตูที่สาม คือ กฎกระทรวง พ.ศ. 2561 ที่อนุญาตให้จัดซื้อจัดจ้างจากรัฐวิสาหกิจหรือหน่วยงานในเครือของรัฐแบบเจาะจง ผลมาจากการใช้ประตูนี้ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกได้รับสัญญา 3 สัญญาเพิ่มเติม มูลค่ารวม 160 ล้านบาท โดยเช่นเดียวกันไม่ต้องแข่งขันราคา

ความสูญเสีย: 260 ล้านบาท

นายวิสุทธิ์ยกตัวอย่างว่าในปี 2569 เมื่อมีการยกเลิกการเลือกเจาะจงและจัดการประกวดราคาแทน บริษัทที่ชำนาญการพิมพ์ได้เสนอราคา 26.6 ล้านบาท ซึ่งต่ำกว่าราคากลาง 48.7 ล้านบาท ถึง 45 เปอร์เซ็นต์ เรื่องนี้แสดงว่าหากใช้วิธีแข่งขันราคาแบบโปร่งใสแทนการเปิดประตูอภินิหารทางกฎหมาย ก็น่าจะประหยัดงบประมาณได้ถึง 260 ล้านบาท

ปัญหาเกินกว่าเพียงปฏิทิน

นายวิสุทธิ์ระบุว่าปัญหาการใช้วิธีเลือกเจาะจงนี้ไม่ได้จำกัดเพียงแค่ปฏิทินประกันสังคม แต่มีหลายหน่วยงานภาครัฐใช้วิธีเดียวกันจำนวนเงินหลายหมื่นล้านบาทต่อปี ส่งผลให้องค์กรบางแห่งขยายการดำเนินงานไปยังสาขาธุรกิจที่ไม่ใช่ความเชี่ยวชาญของตนเอง เพื่อหากำไรโดยไม่ต้องเผชิญกับการแข่งขันกับผู้อื่น

เสนอปฏิรูประบบการจัดซื้อจัดจ้าง

พรรคประชาชนจึงเสนอให้ทำการปฏิรูประบบการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐทั้งหมด ให้สอดคล้องกับแนวทางสากล โดยอิงตามหลักเกณฑ์ของสหประชาชาติและธนาคารโลก ซึ่งต้องมีการทบทวนกฎหมายและกฎกระทรวงที่กลายเป็นช่องโหว่ทางกฎหมายและสร้างความเสี่ยงต่อการทุจริตที่ถูกต้องตามระเบียบราชการ

นายวิสุทธิ์กล่าวอีกว่า ในฐานะประธานอนุคณะกรรมาธิการศึกษาการปฏิรูปการจัดซื้อจัดจ้างของสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งเป็นการตั้งขึ้นใหม่ จะมีการเผยแพร่ผลการวิเคราะห์และข้อเสนอให้สังคมทั่วไปรับทราบ และจะขอความเห็นเป็นระยะ นอกจากนี้ยังยินดีรับข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินการที่ผิดปกติหรือข้อเสนอที่ดีต่างๆ เพื่อประหยัดภาษีของประชาชนโดยรวม