กรมชลประทานเร่งก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่งาวตามพระราชดำริ แก้ปัญหาแล้งและน้ำท่วมในลำปาง

กรมชลประทานเพิ่มความเร็งในการดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำแม่งาวตามพระราชดำริ ในจังหวัดลำปาง ซึ่งเป็นโครงการที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริตั้งแต่ปี 2537 เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำและลดความรุนแรงของอุทกภัยให้แก่ประชาชนกว่า 53,300 คนใน 5 ตำบลของอำเภองาว

พื้นที่อำเภองาวเป็นแหล่งอาศัยของชนเผ่าต่างๆ ได้แก่ ชาวเมี่ยน ชาวอาข่า และชาวกะเหรี่ยง ส่วนใหญ่สถิตอยู่บนพื้นที่สูง 1,000-1,500 เมตรจากระดับทะเล และพึ่งพาแหล่งน้ำธรรมชาติเพื่อดำรงชีพ ชาวบ้านในพื้นที่ยื่นคำขอให้พระราชทานพระมหากรุณาในปี 2537 เพื่อแก้ปัญหาความขาดแคลนน้ำสำหรับบริโภคและการเกษตร

ในปี 2561 นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี ได้ติดตามความคืบหน้าโครงการเป็นครั้งที่ 10 และมอบหมายให้เร่งจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) พร้อมทั้งพิจารณาเพิ่มความจุอ่างเก็บน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการของประชาชนและการเกษตร

การศึกษาความเหมาะสมและการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมได้เสร็จสิ้นเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2568 และรายงานฉบับปรับปรุงได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2568 นายพิเชษฐ รัตนปราสาทกุล ผู้อำนวยการสำนักออกแบบวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม กรมชลประทาน กล่าวว่า อำเภองาวประสบปัญหาสองด้านที่ตรงข้ามกัน คือการขาดแคลนน้ำอย่างรุนแรงในฤดูแล้งและน้ำท่วมที่ก่อความเสียหายต่อบ้านเรือนและพื้นที่เกษตรกรรมในฤดูน้ำหลาก โครงการนี้จะช่วยเก็บน้ำเพื่อใช้ในฤดูแล้งและชะลอความรุนแรงของน้ำท่วมในพื้นที่ตอนล่าง

ในปี 2569 กรมชลประทานได้ว่าจ้างกิจการร่วมค้า PGC JV ดำเนินการสำรวจและออกแบบโครงการ โดยรายงาน EIA ฉบับสมบูรณ์ได้ผ่านการอนุมัติแล้ว ทำให้สามารถเดินหน้าก่อสร้างได้ โครงการนี้จะให้ประโยชน์แก่ประชาชนกว่า 50,000 คนในพื้นที่

โครงการมีพื้นที่รับประโยชน์ทั้งสิ้น 16,201 ไร่ ครอบคลุม 5 ตำบล ได้แก่ บ้านร้อง ปงเตา นาแก หลวงเหนือ และหลวงใต้ แบ่งเป็นพื้นที่รับประโยชน์ฤดูฝน 8,477 ไร่ และฤดูแล้ง 7,724 ไร่ พืชเศรษฐกิจหลักที่ปลูกในพื้นที่ ได้แก่ ข้าวเหนียวพันธุ์กข 6 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 520 กก./ไร่ ลำไยพันธุ์อีดอ ให้ผลผลิตเฉลี่ย 942 กก./ไร่ กระเทียมพันธุ์เชียงใหม่ ให้ผลผลิตเฉลี่ย 585 กก./ไร่ และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ให้ผลผลิตเฉลี่ย 674 กก./ไร่ ปัจจุบันพืชเหล่านี้พึ่งพาน้ำฝนเพียงอย่างเดียว ทำให้ผลผลิตไม่เต็มศักยภาพและไม่สามารถวางแผนปลูกล่วงหน้าได้

เมื่อมีอ่างเก็บน้ำ เกษตรกรจะสามารถวางแผนปลูกพืชได้ตลอดปี ลดความพึ่งพาน้ำฝนที่ไม่แน่นอน และเพิ่มรายได้ให้เกษตรกร นายสุวรรณชัย นาคประเสริฐ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านร้อง กล่าวว่าหากมีอ่างเก็บน้ำ ชาวบ้านจะวางแผนปลูกพืชหลายชนิดตลอดฤดูกาล

นายโชคทวี สุภา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 4 บ้านข่อย ซึ่งอยู่ในพื้นที่โครงการโดยตรง เปิดเผยว่าชาวบ้านส่วนใหญ่มีรายได้เฉลี่ยปีละ 58,000 บาท จากการเกษตรที่พึ่งพาน้ำฝน ในปีแล้งหนักพืชผลจะเสียหายเสียหาย ส่วนในปีฝนตกหนักจะเกิดน้ำท่วม ชาวบ้านรอคอยโครงการนี้มานานกว่า 30 ปี หวังว่าเมื่อแล้งเสร็จจะสามารถวางแผนปลูกพืชได้ตลอดปี เพิ่มรายได้ และลดปัญหาการเป็นแรงงานต่างถิ่น

อย่างไรก็ตาม บางส่วนของชาวบ้านยังมีความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบจากการก่อสร้าง จึงขอให้กรมชลประทานเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากชุมชน ปัจจุบันได้มีการจัดประชุมรับฟังความเห็นของประชาชนแล้ว 3 ครั้ง