กรมสุขภาพจิตเตือนสัญญาณความรุนแรง 5 ข้อ ชวนสังคมร่วมป้องกัน

นพ.กิตติศักดิ์ อักษรวงศ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ระบุว่าเหตุการณ์ความรุนแรงต่างๆ ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในสังคมเมื่อเร็วนี้ เช่น การทำร้ายและล่วงละเมิดเด็ก ความรุนแรงในครอบครัว และการทำร้ายร่างกายจนถึงเสียชีวิต สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาความรุนแรงเป็นเรื่องที่ซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายด้าน

ปัจจัยที่นำไปสู่ความรุนแรงครอบคลุมด้านบุคคล ครอบครัว และสังคม โดยเฉพาะการใช้สารเสพติด ความเครียดสะสม ปัญหาในความสัมพันธ์ใกล้ชิด และการขาดทักษะการจัดการอารมณ์ อย่างไรก็ตาม ไม่สามารถสรุปได้ว่าผู้ก่อเหตุความรุนแรงทั้งหมดมีปัญหาสุขภาพจิต เนื่องจากพฤติกรรมรุนแรงเกิดจากหลายสาเหตุร่วมกัน

นพ.กิตติศักดิ์ เน้นว่าความรุนแรงไม่ใช่ปัญหาส่วนตัวของครอบครัวใดแต่เป็นปัญหาของสังคมโดยรวม ทุกภาคส่วนต้องร่วมกันป้องกัน เฝ้าระวัง และสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก สตรี ผู้สูงอายุ และกลุ่มเปราะบาง พร้อมเตือนว่าไม่ควรตีตราผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตว่าเป็นผู้ก่อเหตุรุนแรง

กรมสุขภาพจิตแนะนำให้ประชาชนใช้หลัก SMI-V Scan (Serious Mental Illness–Violence Scanning) เพื่อสังเกตอาการทางจิตเวชรุนแรงในผู้ป่วยจิตเวชหรือผู้ที่มีประวัติการใช้สารเสพติดที่อาจมีความเสี่ยง สัญญาณเตือนสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ ไม่หลับไม่นอน เดินไปเดินมา พูดจาคนเดียว หงุดหงิดฉุนเฉียว และเที่ยวหวาดระแวง

หากพบอาการใดข้างต้นแม้เพียงข้อเดียว ควรแจ้งเจ้าหน้าที่สาธารณสุข อสม. เจ้าหน้าที่ตำรวจ หรือเจ้าหน้าที่ปกครองในพื้นที่เพื่อประเมินและให้การดูแลอย่างเหมาะสมและรวดเร็ว การสังเกตสัญญาณเตือนมีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาต่อเนื่อง ไม่ใช่เพื่อตีตราหรือเหมารวมว่าผู้ป่วยจิตเวชจะก่อเหตุรุนแรงทั้งหมด

นพ.จุมภฏ พรมสีดา รองอธิบดีกรมสุขภาพจิต ชี้ให้เห็นว่าประชาชนสามารถมีส่วนร่วมในการป้องกันความรุนแรงโดยเฝ้าระวัง 4 พฤติกรรมเสี่ยง ประการแรก การแสดงออกถึงความก้าวร้าวหรือการควบคุมอารมณ์ลดลง เช่น หงุดหงิดง่าย โมโหรุนแรง ใช้คำข่มขู่ คุกคาม หรือมีพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น

ประการที่สอง การแสดงออกถึงปัญหาการใช้สารเสพติดหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ การยับยั้งชั่งใจ และความสัมพันธ์กับผู้อื่น ประการที่สาม การแสดงออกถึงความขัดแย้งในครอบครัวหรือคู่สัมพันธ์ที่ทวีความรุนแรง เช่น การควบคุม คุกคาม หึงหวงรุนแรง หรือมีประวัติการใช้ความรุนแรงซ้ำ

ประการที่สี่ การแสดงออกถึงความคิดหรือเจตนาที่จะทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นการพูด การข่มขู่ หรือการสื่อสารที่บ่งชี้ถึงความเสี่ยง

หากพบพฤติกรรมเหล่านี้ ไม่ควรเพิกเฉย แต่ควรรีบให้การช่วยเหลือ รับฟังอย่างเหมาะสม หรือติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อประเมินความเสี่ยงและให้การดูแลทันท่วงที การเข้าช่วยเหลือในระยะเริ่มต้นสามารถลดโอกาสการเกิดเหตุซ้ำและลดความสูญเสีย

กรมสุขภาพจิตขอความร่วมมือประชาชนในการสร้างสังคมที่ไม่เพิกเฉยต่อความรุนแรงทุกรูปแบบ หากพบเห็นการทำร้ายร่างกาย การล่วงละเมิดเด็ก ความรุนแรงในครอบครัว หรือพฤติกรรมที่อาจเป็นอันตรายต่อตนเองและผู้อื่น ควรแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ความช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว

กรมสุขภาพจิตยังส่งเสริมให้ผู้ที่มีความเครียดสะสม ปัญหาการควบคุมอารมณ์ หรือปัญหาการใช้สารเสพติด เข้ารับการปรึกษาและดูแลจากบุคลากรสาธารณสุขโดยเร็ว เพื่อป้องกันความรุนแรงและลดผลกระทบต่อครอบครัวและสังคม ประชาชนสามารถขอรับคำปรึกษาด้านสุขภาพจิตได้ที่สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ตลอด 24 ชั่วโมง