ผู้เชี่ยวชาญสิ่งแวดล้อมเผย 5 กลวิธีรอดพ้นจากฟ้าผ่า ห้ามซ่อนใต้ต้นไม้

นายสนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมจากชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย ได้ให้ความรู้เกี่ยวกับสาเหตุของฟ้าผ่าและวิธีการรอดพ้นจากอันตรายดังกล่าว

ฟ้าผ่าเกิดขึ้นเมื่อประจุไฟฟ้าสะสมตัวอยู่ในเมฆฝนฟ้าคะนอง ทำให้เกิดความต่างศักย์ไฟฟ้าขนาดใหญ่มากระหว่างเมฆกับผิวโลก ประจุลบที่อยู่ที่ฐานเมฆดึงดูดประจุบวกบนพื้นดิน เมื่อปริมาณประจุเพียงพอที่จะเอาชนะคุณสมบัติฉนวนของอากาศ ประจุไฟฟ้าก็ปล่อยออกมาด้วยความเร็วสูง

เมื่ออยู่ในพื้นที่เปิดโล่ง มนุษย์จึงกลายเป็นวัตถุที่สูงที่สุดในบริเวณนั้น ซึ่งช่วยให้ระยะทางของกระแสไฟฟ้าผ่านอากาศสั้นลง ทำให้ฟ้าผ่ามุ่งหน้าเข้าหาตัวบุคคลแทนที่จะผ่านอากาศ นี่เป็นเพราะว่ากระแสไฟฟ้าพยายามหาเส้นทางที่มีความต้านทานต่ำที่สุดในการไหลลงสู่พื้นดิน

อากาศปกติทำหน้าที่เป็นฉนวนกันไฟฟ้าที่มีความหนาแน่นสูง แต่เมื่อประจุไฟฟ้าในเมฆและพื้นดินมีปริมาณสูงมาก กระแสไฟฟ้าจะค้นหาเส้นทางที่สั้นที่สุดผ่านอากาศ ตัวมนุษย์ที่ยืนสูงเด่นขึ้นมาจึงช่วยลดระยะทางนี้ลง นอกจากนี้ เนื้อเยื่อของร่างกายมนุษย์ที่มีน้ำเป็นส่วนประกอบหลักนำไฟฟ้าได้ดีกว่าอากาศล้อมรอบ

ขณะที่เมฆส่งประจุลบลงมา ประจุบวกบนพื้นดินจะเคลื่อนตัวขึ้นไปสะสมตัวบนวัตถุที่สูงและโดดเดี่ยว เช่น ต้นไม้ เสาไฟ หรือร่างกายมนุษย์ ประจุบวกนี้จะพุ่งขึ้นไปในอากาศ เมื่อลำประจุจากร่างกายเชื่อมต่อกับประจุลบจากเมฆ วงจรไฟฟ้าสมบูรณ์และเกิดเป็นสายฟ้าผ่า

โลหะบนตัวบุคคลไม่ได้เพิ่มแรงดึงดูดของฟ้าผ่า แต่โลหะเป็นตัวนำไฟฟ้าที่ดีเยี่ยม ดังนั้นหากถูกฟ้าผ่า โลหะจะนำกระแสไฟฟ้าและสร้างความร้อนที่ทำให้เกิดแผลไหม้รุนแรงบนร่างกาย

นายสนธิ แนะนำวิธีการปกป้องตัวเองเมื่อติดอยู่กลางแจ้งและได้ยินเสียงฟ้าร้อง ดังนี้

ประการแรก ควรรีบหาที่หลบภัยที่ปลอดภัย โดยเข้าไปในอาคารปิดที่มั่นคง หรือเข้านั่งในรถยนต์ที่มีโครงโลหะปิดมิดชิด เนื่องจากกระแสไฟฟ้าจะไหลอ้อมโครงเหล็กด้านนอกลงสู่พื้นดิน

ประการที่สอง ห้ามหลบใต้ต้นไม้ เพราะต้นไม้สูงเป็นเป้าหมายหลักของฟ้าผ่า และอาจเกิดประกายไฟกระโดดใส่ได้

ประการที่สาม หากไม่มีที่ร่มและติดอยู่ในทุ่งเปิดโล่ง ให้นั่งย่อตัวลงต่ำที่สุดเท่าที่เป็นไปได้

ประการที่สี่ ให้ชิดเท้าทั้งสองข้างเข้าหากัน เพื่อลดความต่างศักย์ไฟฟ้าบนพื้น และป้องกันกระแสไฟฟ้าไหลเข้าเท้าข้างหนึ่งและออกจากเท้าอีกข้างหนึ่ง

ประการที่ห้า ใช้มือปิดหูและซบหน้าลงระหว่างเข่า ห้ามล้มตัวนอนราบกับพื้นเพราะจะเพิ่มพื้นที่สัมผัสกับกระแสไฟฟ้าที่ไหลมาตามผิวดิน