สำรวจเผยประชาชนสนับสนุน TH-AI Passport แต่ต้องการความโปร่งใสและผลลัพธ์ที่จับต้องได้

สำนักวิจัยซูเปอร์โพลเปิดเผยผลการสำรวจความต้องการของประชาชนไทยเกี่ยวกับเทคโนโลยี AI และโครงการ TH-AI Passport ในวันที่ 5 มิถุนายน 2569 โดยนายชาญวิชย์ อริยาวรนันต์ รักษาการผู้อำนวยการ สำนักวิจัย นำเสนอข้อมูลการศึกษาขนาด 1,143 ตัวอย่างจากประชาชนทั่วประเทศในทุกสาขาอาชีพ ที่ดำเนินการระหว่างวันที่ 2-4 มิถุนายน 2569

ผลการสำรวจแสดงว่าประชาชนไทยมีความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ AI อยู่แล้ว โดยร้อยละ 91.2 ระบุว่าเคยได้ยินหรือรู้จัก AI มาก่อน ขณะที่เพียงร้อยละ 8.8 เท่านั้นที่ยังไม่เคยรู้จัก เมื่อพิจารณาระดับความเข้าใจ พบว่าร้อยละ 39.4 เข้าใจ AI ได้ดี และร้อยละ 51.8 พอเข้าใจ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า AI ไม่ใช่หัวข้อที่ห่างไกลจากชีวิตประจำวันของประชาชนอีกต่อไป

ในด้านการใช้งาน AI จริง ผลสำรวจพบว่าในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา ประชาชนร้อยละ 30.7 ใช้ AI อย่างสม่ำเสมอ ร้อยละ 41.8 ใช้บ้างครั้ง และร้อยละ 27.5 ใช้เพียงน้อยหรือไม่เคยใช้เลย ซึ่งหมายความว่าประชาชนร้อยละ 72.5 ได้เริ่มนำ AI มาใช้ในชีวิตประจำวัน การเรียน และการทำงาน

เมื่อถามถึงความต้องการของประชาชนต่อการส่งเสริม AI ความต้องการสูงสุดคือให้รัฐส่งเสริมการใช้ AI เพื่อเพิ่มรายได้ ลดต้นทุน และสร้างโอกาสทางธุรกิจ โดยร้อยละ 91.7 สนับสนุนแนวทางนี้ รองลงมาคือการส่งเสริมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจ ร้อยละ 88.5 และการเข้าถึง AI อย่างเท่าเทียม ร้อยละ 87.2

ความต้องการอื่นๆ ที่สำคัญ ได้แก่ การใช้ AI เพื่อพัฒนาการศึกษาและยกระดับทักษะแรงงาน ร้อยละ 85.3 การใช้ AI ดูแลความปลอดภัยของประชาชน ร้อยละ 83.1 การใช้ AI ดูแลกลุ่มเปราะบาง เช่น เด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ และผู้พิการ ร้อยละ 81.6 การใช้ AI เพื่อความมั่นคงของชาติและเศรษฐกิจระยะยาว ร้อยละ 80.5 และการใช้ AI เพื่อลดความเกลียดชังในสื่อสังคมออนไลน์ ร้อยละ 76.8

ผลสำรวจนี้สะท้อนว่าประชาชนไม่ได้มอง AI เป็นเพียงเทคโนโลยี แต่เห็นเป็นเครื่องมือพัฒนาคุณภาพชีวิตในด้านเศรษฐกิจ ความเท่าเทียม การศึกษา ความปลอดภัย และความมั่นคงของประเทศ ซึ่งสะท้อนมุมมองที่กว้างขวางมากขึ้น

เมื่อถามเกี่ยวกับความช่วยเหลือที่ประชาชนต้องการจากรัฐบาล ผลสำรวจพบว่าประชาชนต้องการเงินสนับสนุนหรือคูปอง AI มากที่สุด ร้อยละ 48.9 รองลงมาคือการอบรมการใช้ AI ร้อยละ 47.3 ศูนย์เรียนรู้ AI ในชุมชน ร้อยละ 41.6 การสนับสนุนด้านการฝึกอบรมเพิ่มเติม ร้อยละ 39.8 และที่ปรึกษาผู้ใช้ AI ร้อยละ 32.7 สิ่งนี้แสดงว่าประชาชนต้องการระบบสนับสนุนครบวงจร ไม่ใช่เพียงแจกเครื่องมือเท่านั้น

สำหรับความเห็นต่อโครงการ TH-AI Passport ประชาชนส่วนใหญ่ร้อยละ 63.7 เห็นควรให้รัฐบาลเดินหน้าโครงการ โดยร้อยละ 33.6 สนับสนุนภายใต้หลักความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และร้อยละ 30.1 เห็นควรเดินหน้าพร้อมปรับปรุงรายละเอียด ขณะที่ร้อยละ 23.4 ต้องการข้อมูลเพิ่มเติม และร้อยละ 12.9 เห็นควรยกเลิก

ประชาชนจำนวนมากพร้อมสนับสนุน TH-AI Passport หากโครงการดำเนินการอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ มีตัวชี้วัดชัดเจน และรายงานผลต่อสาธารณะ โดยวัดความสำเร็จจากผลลัพธ์ที่ประชาชนได้รับจริง ไม่ใช่จากจำนวนกิจกรรมหรือการใช้จ่ายงบประมาณเท่านั้น

ผลการศึกษาสรุปว่าประชาชนไทยส่งสัญญาณ 5 ประการต่อผู้กำหนดนโยบาย ประการแรก AI ได้กลายเป็นเรื่องใกล้ตัวแล้ว เนื่องจากประชาชนมากกว่า 9 ใน 10 คนรู้จัก AI และมากกว่า 7 ใน 10 คนใช้ AI ประการที่สอง ประชาชนต้องการให้ AI ตอบโจทย์ปากท้องเป็นอันดับแรก โดยเฉพาะการเพิ่มรายได้ ลดต้นทุน และสร้างโอกาสทางธุรกิจ ประการที่สาม ประชาชนต้องการความเท่าเทียมในการเข้าถึง AI เพื่อไม่ให้เป็นเครื่องมือเพิ่มความเหลื่อมล้ำ ประการที่สี่ ประชาชนมอง AI เป็นเครื่องมือพัฒนาคน ด้านการศึกษา การเรียนรู้ตลอดชีวิต และยกระดับทักษะแรงงาน และประการที่ห้า ประชาชนต้องการให้โครงการดำเนินงานอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ และมีตัวชี้วัดผลลัพธ์ที่จับต้องได้

สำนักวิจัยเสนอว่ารัฐควรขับเคลื่อน TH-AI Passport ในฐานะ "นโยบายพัฒนาทุนมนุษย์แห่งชาติ" ไม่ใช่เพียงโครงการด้านเทคโนโลยี โดยกำหนดเป้าหมายหลัก 5 ด้าน ได้แก่ เพิ่มรายได้ประชาชน ลดต้นทุนและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน สร้างการเข้าถึง AI อย่างเท่าเทียม พัฒนาการศึกษาและทักษะแรงงาน และสร้างระบบธรรมาภิบาลที่โปร่งใส ตรวจสอบได้

ความสำเร็จของโครงการควรวัดจากผลลัพธ์ที่ประชาชนได้รับจริง เช่น ประชาชนใช้ AI สร้างรายได้เพิ่มขึ้นหรือไม่ เกษตรกรลดต้นทุนได้หรือไม่ ผู้ประกอบการรายย่อยขายสินค้าได้มากขึ้นหรือไม่ นักเรียนและแรงงานได้รับทักษะใหม่หรือไม่ และกลุ่มเปราะบางเข้าถึงโอกาสใหม่ได้หรือไม่

ผลสำรวจชี้ว่าประชาชนไม่ได้ปฏิเสธ AI แต่ต้องการ AI ที่ช่วยชีวิตจริง ช่วยอาชีพจริง และช่วยรายได้จริง พร้อมกับต้องการให้รัฐดำเนินนโยบายอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ และเกิดประโยชน์แท้จริงต่อประชาชน สังคม เศรษฐกิจ และความมั่นคงของชาติ