รัฐมนตรีเกษตรสั่งเตรียมรับมือเอลนีโญรุนแรงจนถึงปี 2570

นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มอบนโยบายสำคัญให้กรมชลประทานเร่งมาตรการบริหารจัดการน้ำอย่างเชิงรุก เพื่อเตรียมรับมือสถานการณ์ที่คาดว่าจะเผชิญหน้ากับภัยแล้งในช่วงเวลาข้างหน้า

การประกาศนโยบายนี้ได้ทำขึ้นหลังจากการติดตามสถานการณ์น้ำ โดยมีนายวัชระพล ขาวขำ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ นายสุริยพล นุชอนงค์ อธิบดีกรมชลประทาน และผู้บริหารกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เข้าร่วมที่ศูนย์ปฏิบัติการน้ำอัจฉริยะ (SWOC) ถนนสามเสน

สถาบันอุตุนิยมวิทยาได้คาดการณ์ว่าสภาวะเอนโซ (ENSO) ขณะนี้อยู่ในช่วงเป็นกลาง และมีแนวโน้มที่ปรากฏการณ์เอลนีโญจะเกิดขึ้นในช่วงกลางปี 2569 อย่างต่อเนื่องไปถึงต้นปี 2570 ซึ่งจะนำมาซึ่งความเสี่ยงต่อการลดลงของปริมาณฝน ฝนที่ตกไม่ต่อเนื่อง และภัยแล้งที่รุนแรงในระยะข้างหน้า

กรมชลประทานได้รับมอบหมายให้ดำเนินการตามมาตรการหลายด้าน ประการแรก ในด้านการติดตามและคาดการณ์สถานการณ์น้ำ โดยใช้ข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยา สำนักสถิติแห่งชาติ และสำนักทดสอบมาตรฐานสินค้า จัดทำสถานการณ์ต่างๆ สำหรับกรณีเอลนีโญระดับอ่อนและระดับรุนแรง พร้อมกำหนดจุดตัดสินใจในการปรับแผนบริหารจัดการน้ำเป็นรายเดือน

ประการที่สอง ด้านการเก็บกักและสำรองน้ำต้นทุน โดยทบทวนเกณฑ์การบริหารอ่างเก็บน้ำให้สอดคล้องกับแนวโน้มเอลนีโญ เร่งเก็บกักน้ำในช่วงปลายฤดูฝนให้มากที่สุดภายใต้ขอบเขตความปลอดภัยของเขื่อน และสำรองน้ำต้นทุนเพื่อการอุปโภคบริโภคและรักษาระบบนิเวศจนถึงฤดูแล้งของปีถัดไป

ประการที่สาม เร่งรัดพัฒนาแหล่งน้ำและเพิ่มประสิทธิภาพระบบชลประทาน ตั้งแต่ขั้นการศึกษา ออกแบบ และก่อสร้าง ควบคู่กับการเพิ่มความจุเก็บกัก พัฒนาพื้นที่หน่วงน้ำ และเพิ่มประสิทธิภาพการส่งและกระจายน้ำในระบบชลประทาน

นอกจากนี้ยังมาตรการเตรียมความพร้อมรับน้ำหลาก โดยกำจัดสิ่งกีดขวางทางน้ำ ขุดลอกคูคลอง เพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำในพื้นที่เสี่ยง และเตรียมเครื่องจักร เครื่องสูบน้ำ และบุคลากรให้พร้อมช่วยเหลือประชาชนทั้งในและนอกเขตชลประทาน

ในส่วนการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรมและทั่วถึง จะดำเนินการตามลำดับความสำคัญ ได้แก่ การอุปโภคบริโภค การรักษาระบบนิเวศ การเกษตร และอุตสาหกรรม พร้อมวางแผนการเพาะปลูกร่วมกับเกษตรกรและส่งเสริมพืชใช้น้ำน้อยในพื้นที่เสี่ยงขาดแคลนน้ำ

รัฐมนตรีเกษตรย้ำว่า "แม้สถานการณ์น้ำของประเทศยังอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถบริหารจัดการได้ แต่ขอให้ทุกหน่วยวางแผนบริหารจัดการน้ำอย่างรอบด้านและต่อเนื่อง โดยคำนึงถึงความปลอดภัยของประชาชนจากอุทกภัย และการสำรองน้ำต้นทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงจากภัยแล้ง รัฐบาลให้ความสำคัญกับการสร้างความมั่นคงด้านน้ำของประเทศ โดยมุ่งบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ จัดสรรและกระจายน้ำอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน สนับสนุนภาคการเกษตร และสร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน"

นอกจากนี้ยังมีมาตรการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยจัดทำแผนสร้างความมั่นคงด้านน้ำระยะยาว เน้นการเชื่อมโยงโครงข่ายน้ำและการผันน้ำระหว่างลุ่มน้ำ และออกแบบโครงสร้างพื้นฐานชลประทานให้ทนต่อสภาพอากาศสุดขั้ว พร้อมบูรณาการการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กและระบบกระจายน้ำระดับไร่นาและชุมชนกับกรมพัฒนาที่ดินและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การบูรณาการและสื่อสารกับประชาชนถือเป็นมาตรการสำคัญเช่นกัน โดยบูรณาการการทำงานร่วมกับกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานในพื้นที่ พร้อมสื่อสารข้อมูลสถานการณ์น้ำและการแจ้งเตือนภัยต่อเกษตรกรและประชาชนอย่างต่อเนื่อง

ตามข้อมูลสถานการณ์น้ำวันที่ 5 มิถุนายน 2569 อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่และขนาดกลางทั่วประเทศมีปริมาณน้ำเก็บกักรวม 43,093 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็น 56% ของความจุอ่างฯ รวมกัน ยังสามารถรองรับปริมาณน้ำเพิ่มเติมได้อีกเป็นจำนวนมาก

ในลุ่มน้ำเจ้าพระยา 4 เขื่อนหลัก ได้แก่ เขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ มีปริมาณน้ำเก็บกักรวม 13,175 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็น 53% ของความจุอ่างฯ รวมกัน สามารถรับน้ำเพิ่มเติมได้อีก 11,696 ล้านลูกบาศก์เมตร ภาพรวมสถานการณ์น้ำในประเทศอยู่ในเกณฑ์ดีและเป็นไปตามแผนที่วางไว้