ตู้เย็นไม่ใช่ที่ปลอดภัย: 4 อาหารที่อาจเป็นแหล่งเชื้อแบคทีเรีย

ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารเตือนว่า ตู้เย็นสามารถชะลอการแพร่กระจายของเชื้อแบคทีเรียได้เท่านั้น ไม่ได้ป้องกันการปนเปื้อนโรคได้อย่างสมบูรณ์ การเก็บรักษาที่ไม่ถูกต้องหรือเก็บไว้นานเกินไปอาจทำให้อาหารกลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอาหารเป็นพิษ

หลายคนมีความเข้าใจผิดว่าเพียงแค่นำอาหารเข้าตู้เย็นก็สามารถเก็บไว้ได้นานหลายวันหรือหลายสัปดาห์อย่างปลอดภัย แต่ในความเป็นจริง อาหารทั่วไปในครัวเรือนมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนของเชื้อแบคทีเรียมากกว่าที่คาดการณ์ไว้

ข้าวสุกและข้าวเหลือ

ข้าวเป็นอาหารพื้นฐานที่พบในเกือบทุกตู้เย็นของครัวเรือนไทย แต่หลายคนไม่ทราบว่าเมล็ดข้าวสามารถติดเชื้อแบคทีเรีย Bacillus cereus ได้ แม้ว่าข้าวจะผ่านการหุงสุกแล้ว สปอร์ของเชื้อชนิดนี้ยังสามารถอยู่รอดได้

ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นหากปล่อยข้าวไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกินไปก่อนเข้าตู้เย็น เชื้อแบคทีเรียจะเพิ่มจำนวนและสร้างสารพิษที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ ปัญหาคือสารพิษบางชนิดที่เชื้อสร้างขึ้นสามารถทนต่อความร้อนได้ ดังนั้นการอุ่นข้าวซ้ำอาจไม่สามารถกำจัดความเสี่ยงได้ทั้งหมด

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เก็บข้าวเข้าตู้เย็นภายใน 1-2 ชั่วโมงหลังหุงสุก และควรรับประทานให้หมดภายในเวลาอันสั้น แทนการเก็บไว้นานหลายวัน

อาหารปรุงสุกเหลือจากมื้อก่อน

หลายครอบครัวนิยมเก็บอาหารเหลือเพื่อลดการสูญเสีย แม้ว่าเป็นพฤติกรรมที่ช่วยประหยัด แต่ก็มีความเสี่ยงด้านสุขอนามัยหากเก็บไว้นานเกินไป

หน่วยงานความปลอดภัยอาหารแนะนำว่า อาหารปรุงสุกส่วนใหญ่ควรรับประทานภายใน 3-4 วันหลังแช่เย็นอย่างถูกต้อง หลังจากนั้น ความเสี่ยงในการเพิ่มจำนวนเชื้อแบคทีเรียจะสูงขึ้น แม้ว่าอาหารจะไม่มีกลิ่นผิดปกติหรือไม่มีร่องรอยเน่าเสียให้เห็นชัดเจนก็ตาม

อาหารที่มีส่วนประกอบของเนื้อสัตว์ อาหารทะเล ไข่ และนม มักเสื่อมคุณภาพได้เร็วกว่าประเภทอื่น

เนื้อสัตว์ที่ละลายและแช่แข็งซ้ำ

ข้อผิดพลาดที่พบได้บ่อย คือ การนำเนื้อสัตว์ออกจากช่องแช่แข็งมาละลาย ใช้เพียงบางส่วน แล้วนำส่วนที่เหลือกลับไปแช่แข็งอีกครั้ง

ทุกครั้งที่อาหารถูกละลายน้ำแข็ง โดยเฉพาะเมื่อวางไว้ที่อุณหภูมิห้องนาน เชื้อแบคทีเรียจะมีโอกาสเพิ่มจำนวนมากขึ้น การนำกลับไปแช่แข็งไม่ได้กำจัดเชื้อ แต่เพียงชะลอการเจริญเติบโตเท่านั้น เมื่อละลายครั้งต่อไป เชื้อแบคทีเรียอาจเพิ่มจำนวนถึงระดับที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ

วิธีปลอดภัยกว่า คือ แบ่งอาหารออกเป็นส่วนย่อยก่อนแช่แข็ง และละลายเฉพาะปริมาณที่ต้องใช้ในแต่ละครั้ง

ผัก ผลไม้ และวัตถุดิบที่หั่นล่วงหน้า

ผักสลัด ผักสด สมุนไพร หรือผลไม้ที่ปอกเปลือกและหั่นไว้ล่วงหน้า แม้สะดวกต่อการใช้งาน แต่มีอายุการเก็บรักษาสั้นกว่าที่หลายคนคิด

หลังการหั่นหรือปอกเปลือก พื้นผิวของอาหารจะสัมผัสกับอากาศมากขึ้น ส่งผลให้เชื้อแบคทีเรียเจริญเติบโตได้ง่ายขึ้น พร้อมกับกระบวนการออกซิเดชันที่เกิดขึ้นเร็วขึ้น ทำให้คุณค่าทางโภชนาการลดลง

หากพบว่าผักหรือผลไม้มีลักษณะลื่น เหนียว นิ่มผิดปกติ สีเปลี่ยนไป หรือมีกลิ่นไม่พึงประสงค์ ควรทิ้งทันที

วิธีใช้ตู้เย็นอย่างปลอดภัย

ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า ตู้เย็นไม่ใช่เครื่องมือที่สามารถป้องกันการเน่าเสียของอาหารได้อย่างสมบูรณ์ ผู้บริโภคควรรักษาอุณหภูมิช่องแช่เย็นให้ต่ำกว่า 5 องศาเซลเซียส และช่องแช่แข็งให้อยู่ที่ประมาณ -18 องศาเซลเซียส

นอกจากนี้ ควรเก็บอาหารในภาชนะปิดสนิท จดจำวันเวลาที่นำอาหารเข้าตู้เย็น และตรวจสอบอาหารที่เก็บไว้นานเป็นประจำ

สำหรับอาหารปรุงสุก ควรบริโภคภายในไม่กี่วัน ส่วนอาหารที่เริ่มเปลี่ยนสี มีกลิ่นผิดปกติ หรือมีเชื้อราปรากฏ ควรทิ้งทันที

การตรวจเช็กตู้เย็นเป็นประจำและกำจัดอาหารที่หมดอายุหรือเก็บไว้นานเกินไป ไม่เพียงช่วยรักษาคุณภาพอาหาร แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงจากโรคอาหารเป็นพิษและปกป้องสุขภาพของสมาชิกครอบครัวได้