แพทย์ชี้ พฤติกรรมประจำวัน 3 อย่างเป็นอันตรายต่อเข่ามากกว่าการเดินขึ้นเขา

กรณีของชายวัย 60 ปีชื่อ นายเฉิน จากเมืองเซินเจิ้น ประเทศจีน ถูกนำมาเป็นตัวอย่างประกาศใจในเรื่องนี้ หลังจากที่เขาตัดสินใจเลิกกิจกรรมเดินป่าและลดการออกกำลังกายเกือบทั้งหมด เพราะกังวลว่าจะส่งผลให้ข้อเข่าเสื่อม

หลังเกษียณ นายเฉินเริ่มให้ความสำคัญกับสุขภาพมากขึ้น แม้ว่าชอบการเดินเขา แต่เมื่อได้ยินเตือนจากผู้คนรอบตัวว่ากิจกรรมนั้นอาจเป็นอันตรายต่อเข่า เขาจึงละทิ้งมันและเปลี่ยนมาเดินเล่นเบา ๆ พร้อมพักผ่อนที่บ้าน

อย่างไรก็ตาม เพียง 2 ปีต่อมา เขาเริ่มประสบปัญหาปวดเข่า อ่อนแรงเมื่อขึ้นลงบันได และรู้สึกตึงจนลำบากในการลุกขึ้นยืนหลังนั่งเป็นเวลานาน

ผลการตรวจที่แผนกศัลยกรรมกระดูกเปิดเผยว่ากระดูกอ่อนบริเวณข้อเข่าของเขาสึกหรออย่างรุนแรง

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญชี้ให้เห็นว่าสาเหตุไม่ได้มาจากการออกกำลังกาย แต่เกิดจาก 3 พฤติกรรมในชีวิตประจำวันที่เขาทำเป็นประจำโดยไม่ตระหนัก

ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่าแม้การเดินขึ้นเขาหรือขึ้นบันไดจะเพิ่มแรงกดต่อข้อเข่า แต่หากทำอย่างเหมาะสมและดูแลร่างกายถูกต้อง ความเสียหายสามารถควบคุมได้

ในทางตรงกันข้าม พฤติกรรมบางอย่างที่ดูไม่เป็นอันตรายกลับสร้างแรงกดและความเสียหายต่อข้อเข่าอย่างต่อเนื่องทุกวัน จนนำไปสู่การเสื่อมของกระดูกอ่อนในระยะยาว

กระดูกอ่อนข้อเข่ามีหน้าที่ลดแรงเสียดทานและรองรับแรงกระแทก แต่มีความสามารถในการซ่อมแซมตัวเองจำกัด เมื่อสึกหรอแล้วจะไม่สามารถฟื้นคืนสภาพเดิมได้อย่างสมบูรณ์

3 พฤติกรรมที่ทำร้ายข้อเข่า

1. นั่งนาน ๆ ติดต่อกัน

มหาชนหลายคนมีความเชื่อว่าการนั่งพักคือการช่วยเหลือข้อเข่า แต่ความจริงแล้วการนั่งในท่างอเข่านานนับชั่วโมงทำให้ข้อเข่าอยู่ในสภาพคงที่ ส่งผลให้น้ำหล่อเลี้ยงข้อไหลเวียนได้ไม่ดี

เมื่อกระดูกอ่อนขาดสารอาหารและออกซิเจนเพียงพอ จะเริ่มแห้ง เปราะ และเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

นอกจากนี้ การนั่งนานยังทำให้กล้ามเนื้อต้นขาและกล้ามเนื้อขาอ่อนแรง เมื่อกล้ามเนื้อที่รองรับข้อเข่าลดลง น้ำหนักตัวจะถูกถ่ายลงโดยตรงต่อข้อ ส่งผลให้เสื่อมเร็วขึ้น

2. นั่งยอง ๆ เป็นเวลานาน

กิจกรรมเช่นนั่งยองล้างผัก ซักผ้า หรือทำความสะอาดบ้านสร้างแรงกดต่อข้อเข่าในระดับสูง

ในท่านี้ กระดูกสะบ้าหัวเข่าจะถูกกดทับอย่างต่อเนื่องและเสียดสีกับกระดูกต้นขาโดยตรง โดยเฉพาะเมื่อต้องลุกขึ้นและนั่งลงซ้ำ ๆ

หากทำเป็นประจำ อาจเร่งให้กระดูกอ่อนบริเวณสะบ้าหัวเข่าสึกหรอ กระตุ้นการอักเสบของเยื่อบุข้อ และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคข้อเข่าเสื่อมในระยะยาว

3. นั่งไขว่ห้างเป็นประจำ

การนั่งในท่านี้ส่งผลเสียต่อข้อเข่าและกระดูกสันหลังมากกว่าที่หลายคนตระหนัก

เมื่อไขว่ห้าง น้ำหนักตัวจะกระจายไม่สมดุล ทำให้ข้อเข่าข้างหนึ่งรับแรงกดมากกว่าปกติ และเกิดแรงบิดที่ข้อเข่าอย่างต่อเนื่อง

แรงบิดนี้อาจส่งผลต่อเอ็นข้อเข่า หมอนรองข้อ และแนวการจัดเรียงของข้อต่อในระยะยาว นอกจากนี้ การนั่งท่านี้นานอาจรบกวนการไหลเวียนเลือดบริเวณขา ทำให้เกิดอาการปวดเมื่อยและเร่งการเสื่อมของข้อเข่า

4 วิธีดูแลข้อเข่าให้แข็งแรง

ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่าความเสียหายของกระดูกอ่อนข้อเข่าฟื้นฟูได้ยาก ดังนั้นการป้องกันคือวิธีที่ดีที่สุด

1. ลุกขยับร่างกายทุก 40 นาที

หากต้องนั่งทำงานหรือดูโทรทัศน์เป็นเวลานาน ควรลุกเดิน ยืดเส้น หรือขยับขาเป็นระยะ เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของน้ำหล่อเลี้ยงข้อและลดความตึง

2. ใช้อุปกรณ์ช่วยลดแรงกดต่อข้อเข่า

ระหว่างทำงานบ้าน ควรใช้เก้าอี้ตัวเล็กหรืออุปกรณ์ด้ามยาว เพื่อลดการนั่งยองและแรงกดต่อข้อเข่า

3. รักษาท่านั่งให้ถูกต้อง

ควรวางเท้าทั้งสองข้างราบกับพื้น นั่งหลังตรง และหลีกเลี่ยงการนั่งไขว่ห้าง เพื่อกระจายน้ำหนักอย่างสมดุลและลดแรงบิดของข้อเข่า

4. เสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า

การออกกำลังกายเบา ๆ เช่น เดินช้า ยกขาตรงขณะนั่ง หรือท่า Wall Sit สามารถเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขาและขา ซึ่งช่วยรองรับแรงกระแทกแทนข้อเข่า

ผู้เชี่ยวชาญสรุปว่าการดูแลข้อเข่าไม่ได้หมายถึงการหลีกเลี่ยงการเคลื่อนไหวทั้งหมด แต่คือการหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่สร้างแรงกดสะสมต่อข้อเข่าเป็นเวลานาน และหมั่นออกกำลังกายอย่างเหมาะสม เพื่อรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและข้อต่อในระยะยาว