หญิงสาวจีนเสียไตจากการกินยาลดน้ำหนัก 800 เม็ดต่อวัน เป็นเวลา 4 ปี

กรณีเตือนภัยเกี่ยวกับการใช้ยาลดน้ำหนักแบบอันตรายนั้นเกิดขึ้นกับหญิงวัย 27 ปีจากประเทศจีน ผู้ที่กินยาระบายสำหรับการลดน้ำหนักต่อเนื่องเป็นระยะเวลากว่า 4 ปี ส่งผลให้ไตได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง และต้องเข้ารับการผ่าตัดเพื่อตัดลำไส้ใหญ่ออกทั้งหมดเพื่อช่วยชีวิต

สาวน้อยรายนี้มีประวัติการท้องผูกเรื้อรังและกังวลเรื่องการจัดการน้ำหนักมาตลอดเวลา เมื่อ 4 ปีก่อน เธอเริ่มใช้ผลิตภัณฑ์ลดน้ำหนักที่ได้รับความนิยมอย่างมากในโลกสื่อสังคมออนไลน์ ผลิตภัณฑ์นี้มีลักษณะเป็นเม็ดสีชมพูขนาดเล็ก โดยมีส่วนประกอบหลักคือบิซาโคดิล ซึ่งเป็นสารระบายชนิดกระตุ้นการหดตัวของลำไส้

ในเบื้องต้น เธอรับประทานเพียงหนึ่งเม็ดต่อวันเพื่อบรรเทาอาการท้องผูก แต่เมื่อร่างกายสร้างความต้านทานต่อยาและการทำงานของระบบขับถ่ายลดลง เธอจึงเพิ่มปริมาณยาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ 5 เม็ด 10 เม็ด 100 เม็ด จนกระทั่งถึง 800 เม็ดต่อวัน ก่อนที่เธอจะต้องรับการรักษาฉุกเฉินที่โรงพยาบาล

เมื่อผู้ป่วยอยู่ในสภาวะวิกฤต แพทย์พบว่าทุกครั้งที่พยายามลดยา เธอจะไม่สามารถขับถ่ายได้ด้วยตนเอง มีการบวมน้ำทั่วร่างกาย อ่อนเพลียเป็นอย่างมาก และปัสสาวะลดลงอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ ระดับครีเอตินินในเลือดยังสูงผิดปกติ ซึ่งบ่งชี้ว่าไตได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง

ทีมแพทย์นำโดยนพ.เฉิน ฉีอี้ได้ทำการวินิจฉัยอย่างครอบคลุม พบว่าผู้ป่วยมีภาวะทุพโภชนาการรุนแรง โดยดัชนีมวลกายต่ำกว่า 16.5 ระดับโพแทสเซียมและโซเดียมในเลือดต่ำจนเกิดอันตรายจากการสูญเสียสมดุลแร่ธาตุ ขณะที่ลำไส้ใหญ่แทบหยุดทำงานเสียสิ้น

เพื่อรักษาชีวิตผู้ป่วยและยุติผลกระทบจากการใช้ยาระบายนานนับปี แพทย์ตัดสินใจทำการผ่าตัดส่องกล้องเพื่อนำลำไส้ใหญ่ออกทั้งหมด และเชื่อมต่อส่วนปลายของระบบทางเดินอาหารใหม่

นพ.เฉิน เปิดเผยว่าเมื่อตรวจสอบลำไส้ที่ถูกตัดออก พบว่าเนื้อเยื่อได้รับความเสียหายอย่างหนักจากการสะสมของสารกระตุ้นเป็นเวลานาน เส้นประสาทและกล้ามเนื้อเรียบของลำไส้ได้รับความเสื่อมจนสูญเสียความสามารถในการหดตัวตามธรรมชาติ

หลังจากการผ่าตัด ผู้ป่วยสามารถกลับมาขับถ่ายได้ด้วยตนเองอีกครั้ง ระดับครีเอตินินในเลือดดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และได้รับอนุญาตให้ออกจากโรงพยาบาลเพื่อดำเนินการฟื้นฟูร่างกายต่อไป

นพ.เฉิน ชี้ให้เห็นว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว ในปีที่ผ่านมา โรงพยาบาลได้รักษาผู้ป่วยที่ใช้ยาระบายในลักษณะเดียวกันอย่างน้อย 10 รายแล้ว ซึ่งทั้งหมดเป็นผู้หญิง มีอายุเฉลี่ย 35 ปี และรับประทานยามากกว่า 50 เม็ดต่อวัน

ผู้ป่วยเหล่านี้ส่วนใหญ่เข้ารับการรักษาด้วยอาการน้ำหนักลดลงอย่างผิดปกติ ระดับโพแทสเซียมต่ำในเลือด การทำงานของไตเสื่อมลง และมีภาวะวิตกกังวลรุนแรง

แพทย์ย้ำว่าความคิดเห็นที่ว่ายาระบายช่วยขจัดแคลอรีจากอาหารและลดน้ำหนักนั้นเป็นความเข้าใจที่ผิด เนื่องจากร่างกายดูดซึมสารอาหารและพลังงานส่วนใหญ่ที่ลำไส้เล็ก ในขณะที่ยาระบายออกฤทธิ์เฉพาะที่ลำไส้ใหญ่เพื่อเพิ่มการขับถ่ายเท่านั้น ไม่สามารถหยุดการดูดซึมแคลอรีหรือเผาผลาญไขมันส่วนเกินได้

การลดน้ำหนักที่เกิดจากการใช้ยาระบายส่วนใหญ่มาจากการสูญเสียน้ำและแร่ธาตุในร่างกาย เมื่อกลับมารับประทานอาหารและดื่มน้ำตามปกติ น้ำหนักก็จะกลับมาเท่าเดิม

แพทย์ยังเตือนว่าการใช้ยาระบายต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานอาจนำมาซึ่งภาวะขาดน้ำ หัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ กล้ามเนื้อกระตุก นอนไม่หลับ ประจำเดือนผิดปกติ และทำลายการทำงานของหัวใจและไตอย่างถาวร ในบางกรณีอาจถึงขั้นเป็นอันตรายต่อชีวิต

นพ.เฉิน เน้นย้ำว่าไม่ควรใช้ยาระบายเป็นวิธีการควบคุมน้ำหนักหรือดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นชา สมุนไพร เอนไซม์ หรือผลิตภัณฑ์ "ดีท็อกซ์" ต่าง ๆ ที่อ้างว่าสามารถล้างสารพิษหรือช่วยลดน้ำหนักได้

"การลดน้ำหนักที่ถูกต้องต้องอาศัยการรับประทานอาหารที่สมดุล การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และการมีวิถีชีวิตที่เหมาะสมต่อสุขภาพ หากมีอาการท้องผูกเรื้อรัง ควรไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการตรวจรักษา และหากพบว่าต้องเพิ่มปริมาณยาอย่างต่อเนื่อง หรือมีอาการบวม อ่อนเพลีย และปัสสาวะผิดปกติ ควรรีบไปพบแพทย์อย่างรีบด่วนก่อนที่อวัยวะภายในจะได้รับความเสียหายจนไม่สามารถฟื้นฟูได้" นพ.เฉิน กล่าว