ธรรมยาตรา: ชาวบ้านและสงฆ์นับพันร่วมเดินปกป้องแม่น้ำข้ามแดนจากมลพิษ

เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม 2569 บริเวณสะพานข้ามแม่น้ำกกที่ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ได้เห็นการรวมตัวของประชาชน พระสงฆ์ สามเณร และเด็กนักเรียนจำนวนมากในการเดินธรรมยาตรา งานนี้จัดขึ้นโดยเครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สายรวก โขง สาละวิน ร่วมกับมูลนิธิร่มไทยและองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน

ขบวนเดินธรรมยาตรากำหนดให้เดินจากสะพานท่าตอนถึงอำเภอเมือง จังหวัดเชียงรายระยะทางกว่า 60 กิโลเมตร โดยเป็นระยะเวลา 5 วันตั้งแต่ 31 พฤษภาคม ถึง 5 มิถุนายน 2569 วันแรกของการเดินตรงกับวันวิสาขบูชา ซึ่งเป็นวันสำคัญทางศาสนา นายนิติฬ์ปกรน์ แสงสุวรรณ นายอำเภอแม่อาย ได้เป็นประธานเปิดงาน

นางเตือนใจ ดีเทศน์ อดีตสมาชิกวุฒิสภาจังหวัดเชียงรายกล่าวว่า การทำลายธรรมชาติผ่านการขุดเหมืองแร่แรร์เอิร์ทที่ขาดการบริหารจัดการอย่างเหมาะสมเป็นปัญหาที่ต้องแก้ไข ในงานวิสาขบูชาครั้งนี้ทุกคนจะประกาศให้รู้ว่าธรรมะและธรรมชาติเป็นสิ่งเดียวกัน และมนุษย์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของธรรมชาติที่ต้องปกป้องรักษา

นางเตือนใจชี้ให้เห็นว่าการขุดเหมืองแร่เถื่อนได้กระจายไปตามแหล่งต้นน้ำในประเทศเพื่อนบ้าน รวมถึงต้นแม่น้ำกระบุรีด้วย พลังของการเดินธรรมยาตราครั้งนี้มีเป้าหมายให้รัฐบาลของประเทศต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อุปทานของแร่สำคัญตระหนักว่า เหมืองแร่เหล่านี้ก่อให้เกิดมลพิษข้ามพรมแดนในแม่น้ำ 6 สายแล้ว

นายบุญโรจน์ กองแก้ว นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอนกล่าวว่า กิจกรรมนี้มีวัตถุประสงค์เชื่อมโยงธรรมกับธรรมชน เพราะเป็นเวลาเกือบ 2 ปีที่ประชาชนเกิดความกังวลจากการปนเปื้อนของแม่น้ำและขาดความเชื่อมั่นในการใช้น้ำ แม่น้ำที่เคยอุดมสมบูรณ์กำลังเผชิญความท้าทายสำคัญที่ต้องให้ทุกฝ่ายร่วมกันแก้ไข

นายบุญโรจน์เพิ่มเติมว่า ตลอดระยะเวลากว่า 1 ปีตั้งแต่พบสารโลหะหนักในแม่น้ำกก สถานการณ์ยังไม่มีการปรับปรุง ชาวบ้านต้องใช้น้ำอย่างหวาดระแวง กิจกรรมต่างๆ ถูกยุติลง โดยเฉพาะการท่องเที่ยวซึ่งเป็นแหล่งรายได้หลักของชุมชนได้รับผลกระทบเป็นอย่างมาก การขุดเหมืองแร่ที่ต้นแม่น้ำกกยังคงปล่อยสารพิษออกมาทุกวัน

"เราต้องการให้แก้ไขปัญหาที่ต้นตอคือเหมืองแร่ ซึ่งควรดำเนินการอย่างถูกต้องและมีระบบ ไม่ใช่ปล่อยสารพิษลงแม่น้ำ เราอยากให้ผู้มีอำนาจแก้ไขจุดนี้ แทนที่จะแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ" นายบุญโรจน์กล่าว

นางแสงระวี สุวีรกานย์ รองประธานมูลนิธิร่มโพธิ์ระบุว่า ธรรมยาตราครั้งนี้ครอบคลุมระยะทางกว่า 60 กิโลเมตรและคาดว่ามีประชาชนร่วมเดินกว่า 4,000 คน เพื่อสะท้อนให้ภาครัฐแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง เพราะสายน้ำคือชีวิตและความหวังของประชาชน การปกป้องแม่น้ำจึงเป็นการปกป้องชีวิต

นายนิติฬ์ปกรน์ กล่าวว่า สายน้ำเชื่อมประเทศหลายประเทศเข้าด้วยกัน แต่ปัจจุบันต้องเผชิญผลกระทบจากสารเคมีที่เกิดจากเหมืองแร่ต้นน้ำ ส่งผลต่อความมั่นคงของประชาชนและท้าทายทุกภาคส่วนให้หาแนวทางปกป้องและฟื้นฟูแม่น้ำ จังหวัดเชียงใหม่และเชียงรายตระหนักว่าไม่ใช่หน้าที่ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่ทุกฝ่ายต้องร่วมกัน

พระมหานิคม มหาภินิกฺขมโน ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดท่าตอน ซึ่งเป็นตัวแทนจากเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่และเจ้าคณะอำเภอแม่อาย ได้กล่าวธรรมโอวาทว่า ธรรมยาตราเป็นการเดินเพื่อประโยชน์สุขของสังคม การเดินครั้งนี้คือการบูชาวิสาขโลกและสิ่งแวดล้อมโลกเป็นการปฎิบัติธรรม โดยธรรมคือธรรมชาติ คือแม่น้ำ และแม่น้ำเป็นแม่ของสรรพสิ่ง

พระมหานิคมระบุว่า แม่น้ำกก สายรวก โขง และสาละวิน กำลังประสบปัญหาหนักจากวิกฤตต่อเนื่อง การเดินด้วยธรรมหรือธรรมยาตรา แม้ว่าการเดินด้วยเท้าอาจดูเป็นเรื่องธรรมดา แต่เท้าไม่ใช่ของต่ำ หากพาเราไปสู่ที่สูง เราจะต้องใช้ความอดทนและความพากเพียรพยายามเดินไปด้วยกันเพื่อแก้ไขปัญหาให้กับแม่น้ำและชุมชนที่ได้รับผลกระทบ

นายนิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงกล่าวว่า วันนี้เป็นวันสำคัญทางศาสนาและเป็นวันประวัติศาสตร์ของคนลุ่มน้ำกก สายรวก โขง และสาละวิน ในการเดินธรรมยาตราเพื่อปกป้องแม่น้ำจากสารพิษของผู้เห็นแก่ตัว ขบวนจะรวมพลังกันในวันที่ 5 มิถุนายนที่สะพานข้ามแม่น้ำกก จังหวัดเชียงราย ระหว่างการเดินจะฟังเสียงทุกเสียงที่เดือดร้อน และจะรวบรวมส่งให้รัฐบาล เป็นภารกิจที่ยิ่งใหญ่เพื่อให้รัฐบาลสนใจ โดยเฉพาะนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล เราอยากให้มาฟังคำบ่นของชาวบ้าน

"หัวใจของพวกเราจะสร้างพลังอันยิ่งใหญ่ให้เกิดความเปลี่ยนแปลงเพื่อให้ลูกหลานกลับมาใช้แม่น้ำใสสะอาดทั้ง 6 สาย วันนี้เราจะทำอย่างเต็มที่ เรื่องนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของบ้านเราลำพังอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องของอนุภูมิภาค" นายนิวัฒน์กล่าว

ตามรายงาน บรรยากาศก่อนเดินธรรมยาตราเป็นไปอย่างคึกคักมีพระและสามเณรราว 150-200 รูปเดินอยู่หัวขบวน ขณะที่เด็กนักเรียนและประชาชนนับพันคนต่างร่วมเดินในขบวนนี้