เด็กไทยเตี้ยกว่าเพื่อนบ้าน สิงคโปร์และญี่ปุ่น กรมอนามัยชี้ปัญหาการดื่มนมไม่เพียงพอ

พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย เปิดเผยข้อมูลที่น่าเป็นห่วงเกี่ยวกับภาวะโภชนาการของเด็กไทย โดยระบุว่าการบริโภคนมมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโต เนื่องจากนมมีสารอาหารจำเป็น 13 ชนิด โดยเฉพาะแคลเซียมและโปรตีนคุณภาพสูง ซึ่งช่วยเสริมความหนาแน่นของกระดูก ซ่อมแซมร่างกาย และสนับสนุนการเจริญเติบโต

กรมอนามัยเสนอแนวทาง "ดื่มนมจืด 2 แก้วทุกวัน ทุกวัย" เพื่อให้ประชาชนทุกช่วงวัยได้รับสารอาหารที่จำเป็น สำหรับเด็ก ควรแบ่งการดื่มนมออกเป็นช่วงเช้าและเย็น พร้อมกับการรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ และออกกำลังกายตามแนวทาง 10-20-30 นั่นคือ 10 นาทีในตอนเช้า 20 นาทีในช่วงพักเที่ยง และ 30 นาทีหลังเลิกเรียน นอกจากนี้ การนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ โดยควรนอนก่อนเวลา 21.00 น. จะช่วยกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนการเจริญเติบโต เพิ่มศักยภาพด้านส่วนสูง และสะสมมวลกระดูก

ตามการสำรวจภาวะโภชนาการเด็กในอาเซียนตะวันออกเฉียงใต้ครั้งที่ 2 (SEANUTS II) ที่ศึกษากว่า 14,000 เด็กอายุ 6 เดือนถึง 12 ปี จากไทย อินโดนีเซีย มาเลเซีย และเวียดนาม พบว่าเด็กไทยอายุ 2-12 ปีเพียงร้อยละ 23 ที่ดื่มนมได้ตามเกณฑ์ 2 แก้วต่อวัน ขณะที่เด็กโตมีแนวโน้มลดการบริโภคนม ส่งผลให้เด็กในภูมิภาคนี้กว่าร้อยละ 70 มีภาวะขาดแคลเซียม และร้อยละ 84 ได้รับวิตามินดีไม่เพียงพอ

ผลสำรวจ อนามัยโพล ปี 2569 ยืนยันสถานการณ์นี้ โดยพบว่าคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปเพียงร้อยละ 19.6 ที่ดื่มนมจืดตามเกณฑ์ที่แนะนำ สถานการณ์ดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโต เพิ่มความเสี่ยงต่อการมีมวลกล้ามเนื้อน้อย และเพิ่มโอกาสเป็นโรคกระดูกพรุนในอนาคต

ตามรายงานสำรวจสุขภาพประชาชนไทย ครั้งที่ 7 (ปี 2567-2568) ที่ได้จากการตรวจร่างกาย พบว่าเด็กชายมีส่วนสูงเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 6.5 เซนติเมตร และเด็กหญิงเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 5.2 เซนติเมตร โดยความสูงเฉลี่ยของชายไทยอยู่ที่ 171.6 เซนติเมตร และหญิงไทย 159.3 เซนติเมตร ตัวเลขเหล่านี้ต่ำกว่าสิงคโปร์ที่ผู้ชายมีความสูงเฉลี่ย 176.9 เซนติเมตร และผู้หญิง 163.3 เซนติเมตร รวมถึงต่ำกว่าญี่ปุ่นที่ผู้ชายมีความสูงเฉลี่ย 173.5 เซนติเมตร และผู้หญิง 161.5 เซนติเมตร

นพ.ปกรณ์ ตุงคะเสรีรักษ์ รองอธิบดีกรมอนามัย ชี้ให้เห็นว่าปริมาณการบริโภคนมของไทยเพียง 23.1 ลิตรต่อคนต่อปี ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ 31 ลิตรต่อคนต่อปี และต่ำกว่าสิงคโปร์ 62 ลิตรต่อคนต่อปี และญี่ปุ่น 36.2 ลิตรต่อคนต่อปี

นมมีสารอาหารสำคัญหลายชนิด เช่น โปรตีน แคลเซียม ฟอสฟอรัส และวิตามินบี2 สำหรับกลุ่มวัยทำงาน ควรดื่มนมจืดร่วมกับการออกกำลังกายอย่างเช่น กระโดดเชือก เต้นแอโรบิก เดินเร็ว และท่าสควอท วิดพื้น เพื่อเสริมความแข็งแรงของกระดูกและกล้ามเนื้อ

ส่วนผู้สูงอายุ ควรเลือกดื่มนมพร่องมันเนยหรือนมถั่วเหลืองเสริมแคลเซียม ร่วมกับการรับประทานอาหารโปรตีนเพียงพอ เช่น ไข่ เนื้อสัตว์ และถั่วเมล็ดแห้ง พร้อมกับการออกกำลังกายเช่น ลุกนั่งจากเก้าอี้ และรับแสงแดดเพื่อช่วยเพิ่มวิตามินดีในการดูดซึมแคลเซียม ซึ่งจะช่วยป้องกันการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ

เนื่องในวันที่ 1 มิถุนายน เป็นวันดื่มนมโลก กรมอนามัยได้รับความร่วมมือจากภาคเอกชนหลายแห่ง เช่น โลตัส และเซเว่น ในการจัดโปรโมชันเพื่อส่งเสริมการบริโภคนม เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงนมจืดได้ง่ายขึ้นในราคาที่เหมาะสม เป้าหมายคือให้เด็กไทยมีส่วนสูงเท่าเทียมกับเพื่อนบ้าน วัยทำงานมีกระดูกที่แข็งแรง และป้องกันโรคกระดูกพรุนสำหรับผู้สูงอายุในอนาคต