พรรคประชาธิปัตย์เสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2 ฉบับ พร้อมสูตรเลือกสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญใหม่

พรรคประชาธิปัตย์ได้รวบรวมเสียงสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเพียงพอแล้ว เพื่อนำเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญสองฉบับต่อสภา พร้อมกับเปิดเผยสูตรการเลือกสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญที่ใช้การหยั่งเสียงประชาชนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์

นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบัญชีรายชื่อและหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ พร้อมคณะ แถลงการนำเสนอแก้ไขรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2569 ที่รัฐสภา โดยอธิบายว่าการเสนอแก้ไขรัฐธรรมนูญต้องใช้เสียงอย่างน้อย 100 เสียง ซึ่งพรรคประชาธิปัตย์ไม่มีจำนวนสมาชิกเพียงพอที่จะเสนอแก้ไขได้เพียงลำพัง ดังนั้นจึงได้หารือและแลกเปลี่ยนกับพรรคอื่น ๆ เพื่อให้เกิดการสนับสนุนซึ่งกันและกัน

ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับแรกเกี่ยวข้องกับการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งเป็นแนวคิดที่พรรคเห็นด้วยมาตลอด โดยคำนึงถึงคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ระบุว่าสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญไม่สามารถมาจากการเลือกตั้งของประชาชนโดยตรงได้ นอกจากนี้ พรรคยังคำนึงถึงประชาชนกลุ่มหนึ่งที่มีความห่วงใยเกี่ยวกับการแก้ไขหมวดที่ 1 และหมวดที่ 2 ของรัฐธรรมนูญ

นายอภิสิทธิ์ย้ำว่าพรรคประชาธิปัตย์ไม่ได้บอกว่าหมวดที่ 1 และหมวดที่ 2 แก้ไขไม่ได้ แต่หากมีการเสนอแก้ไขส่วนเหล่านี้ ให้นำเสนอเฉพาะประเด็นนั้นเพื่อให้เกิดการพิจารณาที่ชัดเจน ไม่ควรรวมกับมาตราอื่น ๆ ดังนั้น ในการเสนอแก้ไขครั้งนี้ การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องคงไว้ซึ่งสาระของหมวดที่ 1 และหมวดที่ 2 ของรัฐธรรมนูญปัจจุบัน

สำหรับโครงสร้างของสภาร่างรัฐธรรมนูญ จะประกอบด้วยสมาชิก 100 คน โดยแบ่งเป็น 80 คนมาจากการหยั่งเสียงของประชาชนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ในแต่ละจังหวัด จังหวัดแต่ละแห่งจะส่งผู้สมัครมา 3 ชื่อ เพื่อให้สภาผู้แทนราษฎรคัดเลือก 80 คน โดยใช้หลักการ 1 คนออกเสียง 1 เสียง เพื่อป้องกันไม่ให้พรรคการเมืองหรือกลุ่มการเมืองใดกลุ่มหนึ่งผูกขาดการเลือกสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ

ผู้ที่ได้คะแนนสูงสุด 80 คนแรกจะได้รับการคัดเลือก หากยังไม่ครบก็จะลงคะแนนรอบที่ 2 หรือหากคะแนนเท่ากัน จะเลือกระหว่างผู้ที่มีคะแนนเท่ากันจนครบ 80 คน

ส่วนอีก 20 คนจะเป็นผู้เชี่ยวชาญที่คัดเลือกจากหลายสาขา ได้แก่ ตุลาการศาลฎีกา 5 คน ตุลาการศาลปกครอง 5 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านนิติศาสตร์และกฎหมายมหาชน 5 คน และนักวิชาการสาขารัฐศาสตร์หรือรัฐประศาสนศาสตร์ 5 คน โดยให้ที่ประชุมอธิการบดีเป็นผู้ออกแบบและดำเนินการคัดเลือก

นายอภิสิทธิ์กล่าวว่าวิธีนี้จะทำให้ได้สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญครบ 100 คน พรรคจึงมีความยืดหยุ่นและไม่ระบุรายละเอียดว่าสภาร่างรัฐธรรมนูญต้องตั้งคณะอนุกรรมการอย่างไร แต่จะให้เป็นสิทธิ์ของสภาร่างรัฐธรรมนูญในการจัดทำรัฐธรรมนูญให้เสร็จภายใน 240 วัน พร้อมรับฟังความคิดเห็นของประชาชนตามวิธีการที่สภาร่างรัฐธรรมนูญกำหนด

หลังจากนั้นจะนำร่างรัฐธรรมนูญเสนอสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบ หรือมีข้อสังเกตให้แก้ไข หากมีข้อสังเกต สภาร่างรัฐธรรมนูญจะกลับไปทบทวนว่าจะยอมรับข้อเสนอของสภาผู้แทนราษฎรหรือจะยืนยันความเห็นเดิม สุดท้ายสภาผู้แทนราษฎรต้องให้ความเห็นชอบโดยใช้เสียง 3 ใน 5

นายอภิสิทธิ์อธิบายว่าการกำหนดเสียง 3 ใน 5 นี้เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาความขัดแย้งที่อาจนำไปสู่การยุบสภาเหมือนครั้งที่ผ่านมา โดยไม่ให้ผ่านด้วยเสียงข้างมากอย่างเดียว การได้เสียง 3 ใน 5 น่าจะเพียงพอในการยืนยันเจตนารมณ์ของรัฐสภาที่จะเห็นชอบ หลังจากนั้นจึงจะทำประชามติ

ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 เสนอว่าสำหรับการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญในอนาคต จะใช้กติกา 3 ใน 5 เช่นเดียวกัน โดยไม่ต้องระบุจำนวนสมาชิกวุฒิสภาหรือจำนวนฝ่ายค้านที่ต้องเห็นชอบ

นายอภิสิทธิ์กล่าวว่าสิ่งที่พรรคประชาธิปัตย์ดำเนินการนี้ตรงกับจุดยืนของพรรคที่ประกาศเกี่ยวข้องกับรัฐธรรมนูญมาตลอด โดยคำนึงถึงเสียงข้างน้อย คำวินิจฉัยของศาล และการประหยัดทรัพยากรของประเทศ