รองนายกรัฐมนตรี "ปกรณ์" เปิดเส้นทางปฏิรูปกฎหมายไทย เตรียมเข้า OECD ปี 2571

ที่ทำเนียบรัฐบาล รองนายกรัฐมนตรี ปกรณ์ นิลประพันธ์ เปิดเผยความคืบหน้าของการเตรียมประเทศไทยให้เข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) โดยกำหนดเป้าหมายให้บรรลุภายในปี พ.ศ. 2571

การเข้าสู่ OECD นั้นไม่เพียงแต่เป็นการเข้าร่วมกับประเทศพัฒนาแล้วเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับเป้าหมายหลักคือการมีกฎระเบียบที่ดีเพื่อให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ซึ่งเรียกว่า "Better Regulation for Better Life" นายปกรณ์ กล่าวว่าหากสำเร็จ จะเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และทำให้นักลงทุนจากกว่า 30 ประเทศสมาชิก OECD มีความเชื่อมั่นในมาตรฐานเดียวกัน ส่งผลให้ไทยสามารถค้าขายและดึงดูดการลงทุนได้มากขึ้นโดยไม่ต้องทำข้อตกลงทวิภาคีเป็นรายประเทศ นอกจากนี้ยังช่วยสร้างความเชื่อมั่นในรัฐบาล ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาประเทศในอนาคต

ความท้าทายที่สำคัญคือการปฏิรูปกฎหมายของไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐาน OECD ในช่วงประมาณ 1 ปีที่ผ่านมา คณะกรรมการกฤษฎีกาได้เริ่มต้นกระบวนการนี้แล้ว นายปกรณ์ ชี้ให้เห็นว่าจำนวนกฎหมายของไทยมีมหาศาล ประกอบด้วยพระราชบัญญัติกว่า 900 ฉบับ กฎหมายลำดับรองกว่า 7,000 ฉบับ และกระบวนงานที่ต้องดำเนินตามกฎหมายกว่า 21,000 กระบวนงาน ในขณะที่ OECD มีตราสารทางกฎหมายเพียงประมาณ 260 ฉบับ

เพื่อรับมือกับความท้าทายนี้ ประเทศไทยได้พัฒนาระบบที่เรียกว่า TH2OECD ซึ่งใช้เทคโนโลยี Agentic AI และ Graph RAG เพื่อช่วยประมวลผลกฎหมาย ระบบดังกล่าวทำหน้าที่แปลกฎหมายไทยเป็นภาษาอังกฤษ และตรวจสอบกับตราสาร OECD เพื่อวิเคราะห์ช่องว่าง (Gap Analysis) และให้ข้อแนะนำในการปรับปรุง นายปกรณ์ อธิบายว่า "เรารื้อฐานข้อมูลใหม่หมดจากไฟล์ PDF ให้เป็น Machine Readable Format เพื่อให้ AI อ่านได้ อย่างไรก็ตาม แม้ AI จะฉลาดขึ้นมากแค่ไหน แต่เราก็ยังต้องมีเจ้าหน้าที่กฤษฎีกาตรวจสอบในขั้นตอนสุดท้าย หรือเรียกว่า Human in the loop เพื่อความแม่นยำสูงสุด"

ปัจจุบัน คณะกรรมการนโยบายด้านกฎหมาย (Regulatory Policy Committee) ของ OECD ได้เริ่มกระบวนการประเมินด้านกฎหมายของไทยแล้ว หากมิติด้านกฎหมายผ่านการประเมิน จะเป็นบันไดขั้นแรกที่ช่วยให้มิติอื่นๆ ทั้งด้านดิจิทัล สังคม และสิ่งแวดล้อม ดำเนินการได้ง่ายขึ้นเนื่องจากมีต้นแบบการทำงานอยู่แล้ว

เป้าหมายสำคัญในการปฏิรูปกฎหมายของไทยคือการเปลี่ยนจากระบบกฎหมายแบบดั้งเดิมที่ใช้การควบคุมผ่านการอนุมัติอนุญาต (Pre-audit) ที่เน้นการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่และสร้างภาระให้ภาคเอกชน ไปสู่มาตรฐาน OECD ที่เน้นระบบการตรวจสอบภายหลัง (Post-audit) และเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน (Public Consultation)

การปฏิรูปนี้จะดำเนินการควบคู่ไปกับการปรับปรุงพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกฯ เพื่อเปลี่ยนจากการขอใบอนุญาตแยกส่วนเป็นการขอเพียงครั้งเดียวแต่ครอบคลุมหลายกิจกรรม เรียกว่า "Super License" ตัวอย่างเช่น การเปิดร้านกาแฟหรือโรงแรม สามารถขออนุญาตครั้งเดียวและได้ใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องทั้งหมด ซึ่งจะลดขั้นตอนและต้นทุนทางธุรกิจอย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ รัฐบาลยังเตรียมรับข้อเสนอจากคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) ในกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย 7 กลุ่ม เพื่อระบุรายชื่อกฎหมายที่เป็นอุปสรรคและเสนอแก้ไขต่อ ครม. ทันทีโดยไม่ต้องรอหน่วยงานเจ้าของกฎหมายเสนอ

นายปกรณ์ เน้นว่า "การเข้าสู่ OECD ไม่ใช่เรื่องการเมือง แต่เป็นเรื่องผลประโยชน์ของประเทศชาติท่ามกลางความไม่แน่นอนที่สูงมาก หากเราไม่เปลี่ยนกฎหมายซึ่งเป็นปัจจัยที่ควบคุมได้ เราก็จะไม่สามารถเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศได้"