พรรคประชาชนเรียกร้องหยุดชะลอโครงการ TH-AI Passport มูลค่า 1.6 พันล้านบาท

ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 สส.บัญชีรายชื่อพรรคประชาชน นายภาวุธ พงษ์วิทยภานุ ได้ยกประเด็นเกี่ยวกับโครงการ TH-AI Passport ที่จัดสรรงบประมาณจากกองทุนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (กองทุนดีอี) มูลค่า 1.6 พันล้านบาท

นายภาวุธ ชี้ให้เห็นว่าการกำหนดจำนวนผู้รับบริการ 5 ล้านคนไม่ได้มาจากความต้องการที่แท้จริงของประเทศ โดยตัวเลขดังกล่าวเกิดจากการคำนวณหารเลขประชากร 3 ล้านคนกับวงเงิน 1.5 พันล้านบาท การกำหนดจำนวนนี้ขาดความสมเหตุสมผล

นอกจากนี้ นายภาวุธ ยังกล่าวหาว่าการขอจัดสรรงบประมาณเป็นการกระทำของคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ซึ่งเป็นเลขาธิการของกองทุนนี้เองด้วย สถานการณ์นี้เรียกได้ว่า "ตั้งเอง ชงเอง และตบเอง" ซึ่งเป็นการใช้อำนาจหน้าที่โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย

ประเด็นสำคัญอีกประการหนึ่งคือระยะเวลาในการประมูล นายภาวุธ ระบุว่าตั้งแต่เปิดประกวดราคาจนถึงวันที่ยื่นข้อเสนอใช้เวลาเพียง 34 วัน ในขณะที่ปกติใช้เวลาประมาณ 3-6 เดือน สิ่งนี้ทำให้เกิดข้อสงสัยว่าบริษัทผู้ประมูลอาจมีข้อมูลล่วงหน้า

นายภาวุธ ยังชี้ให้เห็นความบังเอิญหลายประการในโครงการนี้ ประการแรก กลุ่มบริษัทผู้ประมูลได้วางราคากลางไว้ก่อน จากนั้นจึงมีการเสนอราคา และสุดท้ายราคาที่ชนะการประมูลต่ำกว่าราคากลางเพียง 1.5% ประการที่สอง มีการลงโฆษณาในร้านสะดวกซื้อ และบริษัทร่วมค้าคนหนึ่งเป็นเจ้าของสิทธิ์หน้าจอในร้านสะดวกซื้อนั้น

ประการที่สาม นายภาวุธ พบว่า 3 บริษัทเดียวกันที่ทำราคากลางสำหรับโครงการ TH-AI Passport ยังเป็นบริษัทที่ทำราคากลางสำหรับโครงการ Big Data Platform ของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม รวมถึงระบบดิจิทัลของกระทรวงศึกษาธิการที่มีมูลค่าหลายหมื่นล้านบาท ประการที่สี่ กลุ่มบริษัทดังกล่าวยังชนะโครงการมอเตอร์จีพีที่จังหวัดบุรีรัมย์อีกด้วย

นายภาวุธ เรียกร้องให้หยุดชะลอการลงทะเบียนในเดือนมิถุนายน เพื่อให้สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน หรือสำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ตรวจสอบกระบวนการประมูล เพื่อป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน

นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอีเอส) ชี้แจงว่าการพัฒนา AI เป็นเรื่องสำคัญและจำเป็นเร่งด่วน เนื่องจากเมื่อรัฐบาลอนุทิน 1 เข้ารับหน้าที่เมื่อ 1 ตุลาคม 2568 ไม่มีงบประมาณประจำให้ใช้ จึงต้องหาแนวทางอื่นเพื่อดำเนินโครงการที่สำคัญ

นายไชยชนก กล่าวว่าโครงการนี้ไม่ได้เป็นแค่การแจก AI Pro ฟรี แต่เป็นนโยบายพัฒนา AI และระบบ Ecosystem AI ที่มีหลักสูตรเรียนรู้ร่วมกับบริษัท AI ชั้นนำของโลก และมี Learn to Earn Model สำหรับผู้ใช้

เกี่ยวกับข้อกล่าวหาเรื่องระยะเวลา 34 วัน นายไชยชนก ชี้แจงว่าเป็นข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง กระบวนการประมูลเริ่มตั้งแต่วันที่ 17 กรกฎาคม 2568 มีการทำประชาพิจารณา TOR ระหว่างวันที่ 15-22 ธันวาคม 2568 โดย TOR มี 33 หน้า รวมทั้งประชาสัมพันธ์ 2 หน้า ดังนั้น กระบวนการทั้งหมดใช้เวลา 5 เดือน

นายไชยชนก เน้นว่าเป้าหมายของรัฐบาลคือการยกระดับให้ประชาชนเข้าถึง AI ระดับโปรได้ โครงการดำเนินการโดยเฉลี่ย 27 บาทต่อหัวต่อเดือน ถูกกว่าสิงคโปร์ถึง 20 เท่า หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของกระบวนการ ขอให้ตรวจสอบตามกฎหมาย

"ใครได้รับงานไม่เป็นประเด็นสำคัญ สิ่งสำคัญคือผลประโยชน์ของประชาชน ใครประมูลผ่านต้องทำตามนโยบาย หากทำไม่ได้ต้องจัดการ" นายไชยชนก กล่าว