ส่งออกเกษตรไทยไตรมาส 1 ปี 2569 ยังเกินดุลกว่า 1.94 แสนล้านบาท

ภาคเกษตรไทยรักษาผลประกอบการการค้าที่แข็งแกร่งในช่วงไตรมาสแรกของปี 2569 โดยการค้าสินค้าเกษตรกับตลาดโลกบรรลุมูลค่า 519,016 ล้านบาท ประกอบด้วยการส่งออก 356,575 ล้านบาท และการนำเข้า 162,441 ล้านบาท ส่งผลให้ไทยคงดำรงสถานะเกินดุลการค้าในสินค้าเกษตรที่ 194,134 ล้านบาท

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ ระบุว่าผลสำเร็จนี้สะท้อนให้เห็นถึงพื้นฐานการผลิตที่มั่นคง และบทบาทสำคัญของอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารของไทยในเวทีการค้าระหว่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม ผู้บริหารกระทรวงเกษตรเน้นว่าการเปลี่ยนแปลงของตัวเลขการค้าทั้งด้านการส่งออกและการนำเข้าเป็นเรื่องที่ต้องติดตามอย่างระมัดระวัง เพื่อวิเคราะห์ทิศทางของห่วงโซ่อุปทานเกษตรของไทยในอนาคต โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยปัจจัยที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ได้แก่ ราคาสินค้าเกษตรในตลาดโลก ความเข้มแข็งของการแข่งขันด้านราคาและต้นทุน สภาวะด้านการขนส่ง อัตราการแลกเปลี่ยนเงิน และมาตรฐานการค้าที่เข้มงวดมากขึ้น

นายสุริยะ กล่าวว่าไทยมีข้อได้เปรียบหลายประการ เช่น ความหลากหลายในสินค้าเกษตร คุณภาพของฐานการผลิตอาหาร ความเชี่ยวชาญในการเพาะปลูกพืชเขตร้อน และชื่อเสียงของผลิตภัณฑ์อาหารไทยในตลาดโลก แต่การแข่งขันในช่วงเวลาข้างหน้าไม่สามารถพึ่งพาปริมาณผลผลิตหรือความเคลื่อนไหวของราคาตลาดโลกเพียงอย่างเดียวได้

"จำเป็นต้องยกระดับสินค้าเกษตรให้มีมูลค่าเพิ่มสูง มีการรับรองมาตรฐาน ตรวจสอบที่มาที่ไปได้ชัดเจน และสอดคล้องกับความต้องการเฉพาะของแต่ละตลาด" นายสุริยะ กล่าวเสริม

การวิเคราะห์โครงสร้างตลาดพบว่า ตลาดหลักบางแห่งมีแนวโน้มปรับตัวลดลงตามสภาวะเศรษฐกิจและความเข้มแข็งของการแข่งขัน ในขณะที่ภูมิภาคเอเชียใต้แสดงสัญญาณการขยายตัวที่สำคัญ โดยมูลค่าการค้ากับเอเชียใต้เพิ่มขึ้นร้อยละ 55.84 ในขณะที่การส่งออกไปยังภูมิภาคนี้เพิ่มขึ้นร้อยละ 153.85

ข้อมูลนี้บ่งชี้ถึงโอกาสของไทยในการกระจายตลาดอย่างมีเป้าหมาย โดยต้องมีการวิเคราะห์อย่างลึกซึ้งสำหรับแต่ละประเภทสินค้า แต่ละตลาดปลายทาง และคู่แข่ง เพื่อปรับกลยุทธ์การส่งออกให้เหมาะสมกับแต่ละกลุ่มตลาด ตั้งแต่ตลาดพรีเมียมที่ให้ความสำคัญกับมาตรฐานและความแตกต่างของสินค้า ไปจนถึงตลาดเกิดใหม่ที่เน้นความมั่นคงทางด้านอาหารและความร่วมมือด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศ

นายสุริยะ ชี้ให้เห็นว่าโครงสร้างของสินค้าเกษตรไทยยังมีสัดส่วนสูงในสินค้าเกษตรขั้นต้นและกึ่งแปรรูป เช่น ข้าว ยางพารา ผลไม้สดใหม่ และสินค้าอื่นๆ ที่มีราคาขึ้นอยู่กับตลาดโลก ดังนั้นจึงควรเร่งการยกระดับสินค้าเกษตรมูลค่าเพิ่มสูงให้มีบทบาทสำคัญมากขึ้น

กลุ่มสินค้าที่ไทยมีศักยภาพในการพัฒนา ได้แก่ ไก่แปรรูป อาหารสัตว์เลี้ยง ปลาทูน่าที่ผ่านการปรุงแต่ง เครื่องปรุงรส อาหารสำเร็จรูป และผลิตภัณฑ์อาหารที่ใช้มาตรฐานความปลอดภัยสูง สินค้าเหล่านี้สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้ และช่วยให้ภาคเกษตรไทยมีความยืดหยุ่นในการรับมือกับความผันผวนของราคาตลาดโลก

นายพีรพันธ์ คอทอง เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร ระบุว่าสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรในฐานะหน่วยงานวิเคราะห์ข้อมูลเห็นว่าเส้นทางสำคัญในการเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของภาคเกษตรไทย คือ การเพิ่มสัดส่วนสินค้าเกษตรมูลค่าเพิ่มสูง พร้อมกับการรักษาฐานสินค้าเกษตรหลัก เพื่อให้ภาคเกษตรไทยมีความยืดหยุ่นต่อความผันผวนของราคาตลาดโลกมากขึ้น

นายพีรพันธ์ เสริมว่าสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรจำเป็นต้องพัฒนาระบบข้อมูลด้านการค้าเกษตรที่สามารถติดตามสถานการณ์ของคู่ค้า คู่แข่ง และสินค้าในรายละเอียด เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงของส่วนแบ่งตลาด และปัจจัยการแข่งขันในแต่ละสินค้าและแต่ละตลาด ไม่ว่าจะเป็นด้านราคา คุณภาพ มาตรฐาน การขนส่ง หรือมาตรการทางการค้า

นอกจากนี้ ควรเร่งพัฒนาระบบมาตรฐานและกระบวนการตรวจสอบย้อนกลับให้เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญของภาคเกษตรไทย โดยเฉพาะสำหรับสินค้าเกษตรที่เกี่ยวข้องกับกฎเกณฑ์ด้านสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน เช่น ยางพารา ปศุสัตว์ ข้าว อาหารทะเล และสินค้าเกษตรแปรรูป

การมาตรฐานควรเปลี่ยนจากการถูกมองว่าเป็นภาระด้านต้นทุน ไปเป็นโอกาสในการสร้างความเชื่อมั่นและมูลค่าเพิ่มในตลาดโลก พร้อมทั้งพัฒนาระบบติดตามการส่งผ่านราคา เพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์ต้นทุน ส่วนต่างราคา และผลตอบแทนตลอดห่วงโซ่เกษตรอย่างโปร่งใส

นายพีรพันธ์ กล่าวสรุปว่า "ท้าทายสำคัญของภาคเกษตรไทยในอนาคตไม่ใช่เพียงการเพิ่มปริมาณการส่งออกสินค้าเกษตร แต่คือการทำให้สินค้าเกษตรไทยแข่งขันได้ด้วยคุณภาพ มาตรฐาน ความน่าเชื่อถือ การตรวจสอบที่มาที่ไป การแปรรูป และการสร้างมูลค่าเพิ่ม เพื่อให้มูลค่าที่ได้รับจากตลาดโลกสามารถกลับไปถึงเกษตรกรและเศรษฐกิจชั้นราก อย่างยั่งยืน"