เด็กไทยเริ่มสูบบุหรี่ไฟฟ้าตั้งแต่อายุ 7 ปี นักวิจัยเรียกร้องส่งเสริมบ้านปลอดบุหรี่

ผลการศึกษาสุขภาพของประชาชนไทยผ่านการตรวจร่างกายครั้งที่ 7 ในปีงบประมาณ 2567-2568 เผยให้เห็นสถานการณ์ที่น่าเป็นห่วงเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในหมู่เด็กไทย โดยรศ.พญ.เริงฤดี ปธานวนิช จากภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ได้เป็นหัวหน้าโครงการวิจัยดังกล่าว

การสำรวจครอบคลุมเด็กอายุ 1-14 ปีทั่วประเทศ ภายใต้การสนับสนุนของสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุขและสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ผลการศึกษาระบุถึงปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพที่เพิ่มขึ้นในหลายมิติ ตั้งแต่การนอนหลับไม่พอ การใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์มากขึ้น ไปจนถึงการขาดกิจกรรมทางกาย

ในเรื่องการใช้หน้าจอ ผลสำรวจพบว่าเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีมีเพียง 34.7% ที่ไม่ใช้หน้าจอเลย ในขณะที่เด็กอายุ 10-14 ปีเข้าถึงสมาร์ตโฟนถึง 96.8% โดยใช้เวลาเฉลี่ย 4.4 ชั่วโมงต่อวัน ส่วนใหญ่ใช้สำหรับเล่นเกมมากกว่าการศึกษา

สถานการณ์การสูบบุหรี่ในเด็กอายุ 10-14 ปีแสดงให้เห็นการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ร้อยละของเด็กที่เคยสูบบุหรี่ทั่วไปเพิ่มขึ้นจาก 2.9% ในปี 2563 มาเป็น 8.5% ส่วนการใช้บุหรี่ไฟฟ้าพบได้ใน 7.1% ของกลุ่มอายุนี้

"ข้อมูลการสำรวจสุขภาพครั้งนี้มีความสำคัญต่อการกำหนดนโยบายสุขภาพของเด็ก เพราะว่าสถานะสุขภาพในวัยเด็กจะส่งผลต่อคุณภาพกำลังคนและภาระโรคของประเทศในภายหน้า" รศ.พญ.เริงฤดี กล่าว เธอยังเพิ่มเติมว่า "บุหรี่ไฟฟ้ากลายเป็นทางเข้าสู่การสูบบุหรี่สำหรับนักสูบรุ่นใหม่ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กอายุ 10-14 ปี ที่มีผู้ใช้บุหรี่ไฟฟ้าประมาณ 60,000 คนทั่วประเทศ และอายุเริ่มต้นต่ำสุดที่พบคือ 7 ปี"

ปัจจัยที่ช่วยให้เด็กเข้าถึงบุหรี่ไฟฟ้าได้ง่ายนั้น ได้แก่ การโฆษณาผ่านรสชาติหลากหลายและรูปลักษณ์ที่เหมือนของเล่น นอกจากนี้ยังมีการจำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์ แม้ว่าสินค้านี้ยังถูกห้ามตามกฎหมายในประเทศไทย เด็กส่วนใหญ่เริ่มสูบจากการเห็นเพื่อนสูบและการชักชวนภายในกลุ่ม

ปัญหาเกี่ยวกับควันบุหรี่มือสองก็มีสภาวะรุนแรงเช่นกัน ผลการศึกษาแสดงว่าเด็กอายุ 1-5 ปีถึง 46.5% อาศัยอยู่ในบ้านเดียวกับผู้สูบบุหรี่ ส่งผลให้ความเสี่ยงต่อโรคหอบหืดเพิ่มขึ้น โดยเด็กที่อยู่ร่วมห้องกับผู้สูบบุหรี่ทุกวันมีอัตราป่วยหอบหืดสูงถึง 20.6%

นอกจากนี้ ปัญหาภาวะโภชนาการในเด็กอายุ 10-14 ปีก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น เด็กที่มีน้ำหนักเกินและอ้วนมีค่าความดันโลหิต ไขมัน และน้ำตาลในเลือดสูงกว่าเด็กทั่วไป สะท้อนให้เห็นความเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในวัยที่ยังน้อย

เพื่อจัดการกับสถานการณ์เหล่านี้ รศ.พญ.เริงฤดี เสนอให้ประเทศไทยเร่งดำเนินการควบคุมสภาพแวดล้อมเสี่ยงต่อสุขภาพ รวมถึงการควบคุมบุหรี่ไฟฟ้า สิ่งเสพติด การลดเวลาใช้หน้าจอ ส่งเสริมกิจกรรมทางกาย และบังคับใช้กฎหมายจราจรอย่างเคร่งครัด

สำหรับมาตรการปกป้องเด็ก นักวิจัยเสนอให้ส่งเสริมแนวคิด "บ้านปลอดบุหรี่" โดยเฉพาะในครัวเรือนที่มีเด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ป่วยอาศัยอยู่ เพื่อให้เด็กได้รับการป้องกันจากควันบุหรี่มือสองอย่างมีประสิทธิผลมากขึ้น