รัฐมนตรีดิจิทัลวิจารณ์ Meta ไม่สามารถจับเนื้อหาอนาจารได้ เตรียมปรับกฎกระทรวงเอาผิดแพลตฟอร์ม

ประเด็นการไลฟ์สดอนาจารบน Meta ถูกนำเข้าสู่การประชุมรัฐมนตรีอีกครั้ง

เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม แถลงข่าวผลการประชุมเรื่องการป้องกันและปราบปรามการกระทำผิดในกรณีไลฟ์สดอนาจารผ่านโซเชียลมีเดีย หลังจากเจรจากับ คลาร่า โก๊ะ ผู้บริหารนโยบายสาธารณะของ Meta สำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และอาเซียน พร้อมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นระยะเวลากว่า 2 ชั่วโมง

ระบบ AI ของ Meta ถูกวิจารณ์ว่าไม่เพียงพอ

นายไชยชนก ชี้ว่าข้ออ้างของ Meta ที่ว่าระบบ AI ไม่สามารถตรวจจับเนื้อหาที่ปรากฏขึ้นในเวลาเพียงไม่กี่วินาทีนั้นไม่น่าเชื่อถือ เขาอธิบายว่า Meta ได้ชี้แจงว่าบัญชีที่เป็นปัญหาได้ใช้เทคนิค AI Swap หรือการสลับภาพและการสวมหน้ากาก เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบของระบบ อย่างไรก็ตาม หากระบบ AI กำลังทำการตรวจสอบอยู่ จะต้องสามารถตรวจพบพฤติกรรมดังกล่าวได้

นายไชยชนก ยังกล่าวว่ากระทรวงได้ขอให้ Meta เปิดเผยวิธีการที่ใช้ในการปิดกั้นและตรวจจับเนื้อหา รวมถึงการปรับเกณฑ์ในการรายงาน ปัจจุบันรอข้อมูลจาก Meta ซึ่งจะไปประชุมในระดับโลกก่อน และคาดว่าจะส่งข้อมูลกลับมาภายใน 3-5 วัน

การปรับกฎกระทรวงและการเอาผิดแพลตฟอร์ม

รัฐมนตรีระบุว่าจะมีการปรับกฎกระทรวงตามพระราชกฤษฎีกา มาตรา 15 โดยเดิมให้เวลาแพลตฟอร์มเพียง 24 ชั่วโมงในการระงับบัญชีที่กระทำผิด และแพลตฟอร์มจะไม่ต้องรับผิดชอบต่อสิ่งที่เกิดขึ้น แต่กฎกระทรวงใหม่จะปรับให้เหมาะสมกับแต่ละประเภทเนื้อหา

หากพบว่าแพลตฟอร์มปล่อยปะละเลยหรือมีการละเลยในการดูแล ผู้ให้บริการจะต้องรับผิดชอบร่วมกัน โดยขยายขอบเขตของกฎหมายให้ครอบคลุมกรณีที่แพลตฟอร์มไม่ใส่ใจในการป้องกัน นอกจากนี้ Meta ได้ระงับบัญชี 5 บัญชีออกจากระบบแล้ว

ประเด็นการแชร์และการกระทำผิดร่วม

เมื่อถูกถามเกี่ยวกับการแชร์เนื้อหา นายไชยชนก ยืนยันว่าการกดแชร์ถือเป็นการกระทำความผิดร่วมด้วย ส่วนการดู การไลก์ และการแสดงความเห็นนั้นยังไม่ถือเป็นการเผยแพร่ร่วมกัน อย่างไรก็ตาม หากมีการไลก์จำนวนมาก อัลกอริทึมของเฟซบุ๊กอาจจะเผยแพร่เนื้อหาให้ถึงผู้ใช้มากขึ้น ด้วยเหตุนี้ กระทรวงจึงขอข้อมูลอัลกอริทึมจาก Meta เพื่อตรวจสอบว่ามีการใช้การกระทำดังกล่าวเพื่อเพิ่มการเผยแพร่หรือไม่

สถานะของบัญชี 5 บัญชี

ปัจจุบันกระทรวงยังรอข้อมูลชี้แจงจาก Meta ว่าบัญชี 5 บัญชีเป็นของกลุ่มคนเดียวกันหรือไม่ และเป็นคนไทยหรือต่างชาติ ส่วนหน่วยงานต่างๆ ได้รวบรวมข้อมูลและส่งให้ตำรวจไซเบอร์และตำรวจปอท.เพื่อดำเนินคดี

คำเตือนเกี่ยวกับลิงก์ที่ซ่อนอยู่

นายไชยชนก เตือนให้ผู้ใช้ระวัง เนื่องจากอาจมีการแฝงลิงก์ที่เป็นสแกมหรือการหลอกลวงทางไซเบอร์ (ฟิชชิ่ง) ผู้ใช้ควรหลีกเลี่ยงการตามหาลิงก์เพื่อชมย้อนหลัง หากพบควรกดรายงานทันที

ข้อมูลจากหน่วยงานปฏิบัติการ

นายชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ระบุว่าได้ตรวจพบการเผยแพร่วีดีโอไลฟ์จาก 5 บัญชี และกระทรวงได้รวบรวมข้อมูลเพื่อส่งให้หน่วยงานปฏิบัติการ ผู้เผยแพร่มีความผิดตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการกระทำผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 17 ส่วนแพลตฟอร์มอยู่ระหว่างการตรวจสอบข้อมูล

การเอาผิดแพลตฟอร์มจำเป็นต้องพิสูจน์ว่าแพลตฟอร์มมีความยินยอม สนับสนุน หรือได้ประโยชน์จากการเผยแพร่เนื้อหา หากมีหลักฐาน จะสามารถเอาผิดตามมาตรา 15 ของพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว

ผลการตรวจสอบเบื้องต้น

พล.ต.ต.ชันนัทธ์ รายงานว่าหลังข่าวเกิดขึ้นเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ศูนย์สื่อสารสังคมกลาง ตรวจพบการไลฟ์สดจาก 5 บัญชีอวตาร ซึ่งใช้รูปภาพของบุคคลอื่นที่มีรูปลักษณ์ดีเป็นโปรไฟล์ ยังไม่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาว่าเป็นคนไทยหรือต่างประเทศ

การไลฟ์สดนี้มีการแนบลิงก์เพื่อเก็บข้อมูลผู้ชม ซึ่งเป็นการหลอกลวงทางไซเบอร์ (ฟิชชิ่ง) มีความผิดตามพระราชกฤษฎีกาคอมพิวเตอร์ มาตรา 14 นอกจากนี้ยังพบว่ามีการเชื่อมโยงลิงก์ไปยังโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในประเทศจอร์เจีย และมีการเชื่อมโยงไปยังเว็บพนันออนไลน์ด้วย

ข้อมูลจากตำรวจไซเบอร์

พล.ต.ต.นิเวศน์ กล่าวว่าตำรวจไซเบอร์ได้ประสานงานอย่างทันที เมื่อเกิดเหตุครั้งแรก แต่ยังมีการกระทำผิดเกิดขึ้นในครั้งที่สอง ตำรวจได้ส่งข้อมูลให้ Meta เพื่อดูพฤติกรรมของผู้กระทำผิดที่พยายามหลบเลี่ยง เช่นการสวมหน้ากากที่ AI ตรวจสอบไม่เจอ

ในการตรวจสอบขณะไลฟ์สด พบว่ามีหลักหมื่นคนเข้าไปดู และมีการนำวิดีโอไปไว้ในเว็บอนาจาร รวมถึงการเชื่อมโยงกับเว็บพนันออนไลน์ ตำรวจจะตรวจสอบผู้ที่นำคลิปไปใช้เพื่อหาประโยชน์ด้วย

คำเตือนและกฎหมาย

ตำรวจเตือนว่าผู้ที่เอาเนื้อหาไปเผยแพร่ มีความผิดตามพระราชกฤษฎีกาคอมพิวเตอร์ และผู้ที่ส่งต่อก็มีความผิดเช่นกัน Meta จะนำข้อมูลที่ขอไปเป็นหลักฐานในการดำเนินคดี

หากผู้สร้างเนื้อหาเป็นคนไทยที่นำมาเผยแพร่ต่อ จะดำเนินคดีในประเทศไทย แต่หากเป็นจากต่างประเทศ จะนำข้อมูลให้อินเตอร์โพลหรือประเทศนั้นๆ พิจารณาตามกฎหมายของแต่ละประเทศ