คพ. ยืนยันพร้อมรับการตรวจสอบการทุจริต แต่วิจารณ์ผลสำรวจ กกร. ว่าเป็นข้อมูลเชิงรับรู้เท่านั้น

อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ นายสุรินทร์ วรกิจธำรง แถลงผลการพิจารณาเอกสารวิจัยสำรวจความเห็นของคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 ที่กรมควบคุมมลพิษ

ตามรายงาน กรมควบคุมมลพิษ ถูกระบุว่าเป็นหน่วยงานที่มีการเสนอสินบนเฉลี่ยสูงสุด คือ 102,160 บาทต่อครั้ง หลังจากทราบผลสำรวจดังกล่าว หน่วยงานได้เรียกประชุมผู้บริหารทั่วประเทศเพื่อแจ้งสถานการณ์ และส่งหนังสือเปิดผนึกถึงคณะกรรมการร่วมภาคเอกชนเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม ขอให้ชี้แจงที่มาของข้อมูล วิธีการตรวจสอบ และส่งมอบหลักฐานภายใน 7 วัน เพื่อให้กรมควบคุมมลพิษสามารถตรวจสอบการทุจริตได้

คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน ได้ส่งหนังสือชี้แจงหลักการและระเบียบวิธีการสำรวจเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พร้อมเอกสารประกอบต่างๆ

นายสุรินทร์ ระบุว่า กรมควบคุมมลพิษ ไม่ได้ปฏิเสธการตรวจสอบ แต่ยินดีให้ตรวจสอบเรื่องการทุจริตอย่างเต็มที่ เนื่องจากปัญหาคอร์รัปชันส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ การลงทุน และความเชื่อมั่นของประชาชน หากพบเจ้าหน้าที่กระทำผิด จะดำเนินการทางวินัยอย่างเด็ดขาดโดยไม่มีข้อยกเว้น

หน่วยงานได้แต่งตั้งคณะทำงานทบทวนมาตรการและแนวทางปฏิบัติราชการในทุกขั้นตอน เพื่อป้องกันการทุจริต โดยเฉพาะกระบวนงานตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายกับแหล่งกำเนิดมลพิษ ซึ่งเป็นจุดที่มีความเสี่ยงด้านการใช้อำนาจและตำแหน่งหน้าที่

อธิบดี คพ. เน้นว่า ประเด็นสำคัญที่ต้องการสะท้อนคือ ผลสำรวจดังกล่าวเป็น "ข้อมูลเชิงการรับรู้" ซึ่งหมายถึงข้อมูลที่สะท้อนความรู้สึก ความเชื่อ หรือประสบการณ์ของผู้ตอบแบบสอบถามในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ผ่านการตรวจสอบหรือพิสูจน์ทางคดีอย่างเป็นทางการ ดังนั้น ข้อมูลดังกล่าวควรใช้เพื่อสะท้อนมุมมองหรือแนวโน้มความเชื่อมั่นของภาคเอกชน มากกว่าการนำไปสรุปว่าเกิดการทุจริตจริงในระดับหน่วยงาน

นายสุรินทร์ ได้ชี้ข้อสังเกตต่อกระบวนการวิจัยหลายประเด็น ได้แก่ การจำแนกหน่วยงานภาครัฐออกเป็น 5 กลุ่มและสำรวจเพียง 26 หน่วยงาน จากหน่วยงานระดับกรมทั่วประเทศ 162 หน่วยงาน ซึ่งไม่ครอบคลุมภาพรวมของระบบราชการไทย และไม่สามารถนำผลไปใช้กำหนดนโยบายในระดับประเทศได้ในเชิงวิชาการ

การออกแบบแบบสอบถามอ้างอิงแนวทางของธนาคารโลกเมื่อปี 2542 อาจไม่สอดคล้องกับบทบาทและภารกิจของหลายหน่วยงานในปัจจุบัน ขณะที่กลุ่มตัวอย่างมีเพียง 401 รายทั่วประเทศ สำรวจในเวลา 16 วัน โดยผู้ที่มีประสบการณ์ตรงจริง มีประมาณร้อยละ 45 ซึ่งเฉลี่ยแล้วเหลือเพียงประมาณ 7 คนต่อหน่วยงาน

นอกจากนี้ ยังมีข้อสังเกตว่าแบบสอบถามบางข้อมีลักษณ์ชี้นำ เช่น การใช้คำว่า "เป็นที่รู้กัน" หรือการตั้งสมมติฐานเชิงลบว่า หากไม่จ่ายเงินเพิ่ม กระบวนการอาจล่าช้าเกินกำหนด รวมทั้งการใช้แบบสอบถามทั้งออนไลน์และแบบเผชิญหน้า ซึ่งมีโครงสร้างคำถามแตกต่างกัน

จากหนังสือชี้แจงของคณะกรรมการร่วมภาคเอกชนเอง ได้ระบุว่า ระดับความเชื่อมั่นและค่าความคลาดเคลื่อนของกลุ่มตัวอย่าง เป็นการอ้างอิงในภาพรวมของการสำรวจ ไม่ควรตีความว่าเป็นการรับรองความแม่นยำในระดับรายหน่วยงานหรือรายประเด็นย่อย ดังนั้น การสรุปว่า กรมควบคุมมลพิษ เป็นหน่วยงานที่มีการเสนอสินบนสูงสุด อาจไม่สอดคล้องกับหลักวิชาการและจรรยาบรรณด้านการวิจัย

นายสุรินทร์ ระบุว่า ที่ผ่านมากรมควบคุมมลพิษ ได้ร่วมมือกับสำนักงาน ป.ป.ท. นำระบบบริหารจัดการความเสี่ยงการทุจริต มาใช้ในการดำเนินงาน จนได้รับผลการประเมินเชิงคุณภาพระดับ "ดีเยี่ยม" ต่อเนื่อง 3 ปี พร้อมเดินหน้ายกระดับคู่มือปฏิบัติงานไปสู่มาตรฐาน เพื่อลดการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่และเพิ่มความโปร่งใสในการทำงาน

อธิบดี คพ. กล่าวว่า หน่วยงานเห็นด้วยกับการตรวจสอบข้อเท็จจริงผ่านกระบวนการที่ถูกต้องและเป็นธรรม แต่ไม่เห็นด้วยกับการนำข้อมูลเชิงการรับรู้ที่มีข้อจำกัดด้านระเบียบวิธีวิจัย ไปสรุปเป็นภาพลักษณ์ของหน่วยงานหรือภาพรวมการทุจริตของประเทศ

นายสุรินทร์ ขอเตือนประชาชนให้ระวังผู้แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษ หรือแอบอ้างผลตรวจวัดของหน่วยงานเพื่อเรียกรับผลประโยชน์ หากพบพฤติกรรมน่าสงสัยสามารถแจ้งร้องเรียนผ่านช่องทางของกรมควบคุมมลพิษได้โดยตรง