ธนาคารพาณิชย์ปะเชิญความเสี่ยง สินเชื่อเติบโตชะลอ เอสเอ็มอีและครัวเรือนอ่อนแอ

ธนาคารแห่งประเทศไทยเตือนว่าภาคเศรษฐกิจฐานรากกำลังเผชิญความท้าทายใหญ่หลวง โดยสินเชื่อจากธนาคารพาณิชย์เพิ่มขึ้นเพียง 0.2% เมื่อเทียบกับปีที่แล้ว ซึ่งสะท้อนภาวะเศรษฐกิจที่ยังขยายตัวไม่แรง

นายสมชาย เลิศลาภวศิน ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายกำกับสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย อธิบายว่าแม้ระบบธนาคารพาณิชย์ในไตรมาสแรกของปี 2569 ยังคงมีฐานะการเงินที่มั่นคง แต่มีสัญญาณดังเดือดที่บ่งชี้ปัญหากำลังเกิดขึ้น ความกดดันจากเศรษฐกิจเริ่มกระทบต่อผลกำไรและคุณภาพสินเชื่อของกลุ่มลูกหนี้บางส่วน

เงินกองทุน เงินสำรอง และสภาพคล่องของธนาคารทั้งระบบยังอยู่ในระดับที่แข็งแกร่ง เพียงพอที่จะรับมือกับความผันผวนทางเศรษฐกิจ อย่างไรก็ตาม การเติบโตของสินเชื่อรวมเพียง 0.2% นั้นเป็นการเติบโตที่ต่ำมาก สอดคล้องกับภาพเศรษฐกิจที่ชะลอตัว

ภาพสินเชื่อแสดงให้เห็นความแตกต่างระหว่างกลุ่มธุรกิจที่แตกต่างกัน สินเชื่อสำหรับธุรกิจขนาดใหญ่กลับมาโตขึ้นจากความต้องการเงินทุนหมุนเวียนที่เพิ่มขึ้น ส่วนหนึ่งมาจากการที่ต้นทุนพลังงานและวัตถุดิบพุ่งสูงขึ้นจากสถานการณ์สงครามตะวันออกกลาง

ในทางกลับกัน สินเชื่อสำหรับวิสาหกิจขนาดกลางและย่อม (เอสเอ็มอี) และสินเชื่อรายย่อยยังคงหดตัวต่อเนื่อง เหตุผลคือธนาคารมีความระมัดระวังต่อความเสี่ยงของหนี้เสียมากขึ้น พร้อมกับดำเนินการช่วยเหลือลูกหนี้ที่เปราะบาง ผ่านการปรับโครงสร้างหนี้และโครงการ "คุณสู้ เราช่วย"

ในด้านคุณภาพสินเชื่อ หนี้เสีย (NPL) ยังคงอยู่ที่ 535,800 ล้านบาท หรือประมาณ 2.85% ของสินเชื่อรวมทั้งสิ้น ซึ่งยังไม่มีการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว มีสัญญาณบวกคือหนี้เสียใหม่ (New NPL) ชะลอตัวลงในทุกสาขาธุรกิจ และลูกหนี้บางส่วนเริ่มกลับมาชำระหนี้ได้ ส่งผลให้สัดส่วนสินเชื่อ Stage 2 ลดลงเหลือ 7%

ผลประกอบการของธนาคารพาณิชย์ทั้งระบบลดลงเมื่อเทียบกับปีที่แล้ว เนื่องจากรายได้ดอกเบี้ยลดลงตามการลดลงของอัตราดอกเบี้ยนโยบาย นอกจากนี้ ธนาคารหลายแห่งยังลดดอกเบี้ยให้ลูกหนี้เพื่อช่วยเหลือ พร้อมกับตั้งสำรองเพิ่มเติมเพื่อรับมือกับความเสี่ยงจากสถานการณ์สงครามตะวันออกกลาง

ภาพอนาคตที่ปรากฏการณ์ต้องติดตามอย่างใกล้ชิดนั้น ประกอบด้วยปัจจัยหลายประการ เศรษฐกิจยังคงชะลอตัว ต้นทุนของธุรกิจยังสูง และรายได้ของประชาชนลดลง สภาวะเหล่านี้ทำให้ความสามารถในการชำระหนี้ของเอสเอ็มอีและครัวเรือนถูกกดดันลง โดยเฉพาะในสภาวะการเงินที่ตึงตัว

อีกประเด็นที่น่าสังเกตคือ หนี้ครัวเรือนต่อจีดีพีกลับมาเพิ่มขึ้นเล็กน้อยจากการที่ประชาชนเร่งใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตและสินเชื่อบ้านในช่วงปลายปี 2568

โดยรวมแล้ว ระบบธนาคารยังคงแข็งแรงในด้านฐานะการเงิน แต่เศรษฐกิจฐานล่างและลูกหนี้รายย่อยยังคงเปราะบาย ปัจจัยเหล่านี้จะเป็นตัวกำหนดทิศทางของสินเชื่อและกำไรของธนาคารในช่วงที่เหลือของปี 2569