ความเสี่ยงโรคอีโบลาระบาดเข้าไทยต่ำ เพราะความรุนแรงของโรคจำกัดการแพร่ระบาด

ศาสตราจารย์นพ.ยง ภู่วรวรรณ จากสำนักวิทยาศาสตร์ ศูนย์เชี่ยวชาญด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับความเป็นไปได้ของการระบาดโรคอีโบลาในประเทศไทย

โรคอีโบลาเป็นไวรัสติดเชื้อที่มีความรุนแรงสูงมาก โดยอัตราการเสียชีวิตอยู่ระหว่าง 25 ถึง 90 เปอร์เซ็นต์ ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์และระบบสาธารณสุขของแต่ละประเทศ โรคนี้พบได้ในสัตว์ป่าของแอฟริกามาตั้งแต่หลายร้อยปีที่แล้ว

ชื่อ "อีโบลา" มาจากการค้นพบและแยกเชื้อครั้งแรกที่ริมแม่น้ำอีโบลาในสาธารณรัฐคองโก เมื่อปี 1976 นับตั้งแต่นั้นมาเกิดการระบาดเป็นครั้งคราวในพื้นที่ชนบท

โรคอีโบลามีหลายสายพันธุ์ โดยสายพันธุ์ซาอี (Zaire ebolavirus) มีความรุนแรงมากที่สุด รองลงมาคือสายพันธุ์ซูดาน (Sudan ebolavirus) การระบาดครั้งใหญ่ที่สุดเกิดขึ้นในปี 2013 ถึง 2016 ที่แอฟริกาตะวันตกโดยเริ่มจากประเทศกินี แล้วแพร่ไปยังไลบีเรีย และเซียร์ราลിโอน มีผู้ป่วยรวมกว่า 30,000 คนและเสียชีวิตมากกว่า 11,000 คน ซึ่งเป็นสายพันธุ์ซาอี จึงมีการพัฒนาวัคซีนสำหรับสายพันธุ์นี้และนำมาใช้ป้องกันอย่างมีประสิทธิผล

ปัจจุบันการระบาดอีโบลาเกิดขึ้นในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก และอูกานดา โดยมีผู้ป่วยมากกว่า 250 คนและเสียชีวิตกว่า 80 คน สายพันธุ์ที่ระบาดในครั้งนี้คือสายพันธุ์บุน-ดิ-บู-โย (Bundibugyo ebolavirus) ซึ่งมีความรุนแรงปานกลาง และขณะนี้ยังไม่มีวัคซีนที่จำเพาะสำหรับสายพันธุ์นี้

การติดต่อของโรคเกิดจากการสัมผัสโดยตรงกับผู้ป่วยหรือสัตว์รังโรค โดยเฉพาะในชุมชนแอฟริกาที่มีประเพณีการทำความสะอาดศพก่อนพิธีศพ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงการติดต่อโดยตรง

อาการของโรคอีโบลาเริ่มด้วยไข้สูงเฉียบพลัน เพลีย ปวดศีรษะ และปวดกล้ามเนื้อ ตามมาด้วยอาการอาเจียน ท้องเสีย ผื่นขึ้นตามตัว และมีเลือดออกง่ายทั้งภายในและภายนอกร่างกาย ผู้ป่วยอาจเสียชีวิตในระยะเวลาอันสั้น

ศาสตราจารย์ยง ชี้ว่าความรุนแรงของโรคเป็นปัจจัยที่จำกัดการแพร่กระจาย เนื่องจากผู้ติดเชื้อจะป่วยหนักมาก ทำให้โอกาสในการเดินทางข้ามประเทศหรือข้ามทวีปนั้นยากมาก ซึ่งแตกต่างจากโรคที่มีความรุนแรงน้อยกว่าเช่นไข้หวัดใหญ่ที่ผู้ติดเชื้ออาจยังสามารถเดินทางได้ ส่งผลให้เกิดการระบาดใหญ่ทั่วโลกได้ เช่นเดียวกับสถานการณ์โควิด-19

องค์การอนามัยโลกให้ความสำคัญในการป้องกันโรคผ่านการหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับผู้ป่วยและแหล่งรังโรค และมีการพัฒนาวัคซีนที่จำเพาะสำหรับแต่ละสายพันธุ์ ปัจจุบันมีวัคซีนจำเพาะสำหรับสายพันธุ์ซาอี

ประเทศไทยอยู่ห่างไกลจากแหล่งระบาดของโรค และความรุนแรงของอีโบลาทำให้การแพร่กระจายข้ามประเทศนั้นยากมาก ดังนั้นความเสี่ยงต่อประเทศไทยจึงอยู่ในระดับต่ำ อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องให้ความรู้และความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับโรคอีโบลาแก่สาธารณชน