ขยะอาหารกลายเป็นแหล่งรายได้ ผ่านเทคโนโลยีผงวิศวกรรม

ปัญหาของเหลือจากการผลิตอาหารกำลังเปลี่ยนมุมมองจากภาระการกำจัดทิ้งเป็นโอกาสทางธุรกิจ สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (TMA) ผ่านกลุ่ม TMA Agri-Food Community ได้จัดงาน Agri-Food Forward Meetup #2: Waste to Value through Powder Engineering เพื่อสำรวจศักยภาพของทรัพยากรส่วนเกินที่มีมูลค่าแฝงอยู่

ในกระบวนการผลิตอุตสาหกรรมอาหารปัจจุบัน ปริมาณของเหลือเฉลี่ยถึง 50% ของวัตถุดิบทั้งหมด โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารทะเลเหลือ 30-70% และในกลุ่มผลไม้ที่มีกากและเมล็ดเหลือ 50-60% อย่างไรก็ตาม ส่วนใหญ่ของเหลือเหล่านี้ถูกนำไปใช้ในรูปแบบมูลค่าต่ำเช่นอาหารสัตว์หรือปุ๋ย

นายตรีรัตน์ ทักษสกุล กรรมการผู้จัดการบริษัท ที.เอส.เค. เอนจิเนียริ่ง จำกัด และประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Powder Technical Center ASEAN ซึ่งมีประสบการณ์พัฒนาระบบกระบวนการผลิตระดับอุตสาหกรรมกว่า 20 ปี ชี้ให้เห็นว่าเทคโนโลยี Powder Engineering มีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนของเหลือให้มีมูลค่าสูง

วิธีการหลักคือการแปรรูปทั้งของแข็งและของเหลวให้อยู่ในรูปแบบผง โดยออกแบบให้เป็นทรงกลมเพื่อให้ละลายง่าย สามารถเก็บรักษานานขึ้น และพร้อมใช้งานได้ทันที นอกจากนี้ยังแก้ปัญหาของเหลือที่เสี่ยงต่อการเน่าเสีย อายุการเก็บรักษาสั้น และยากต่อการกำจัดและบำบัด

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ที่สำเร็จ ได้แก่ ก้างปลา ซึ่งแปรรูปจากปลาป่นที่มีราคาถูกเป็นไบโอแคลเซียมสำหรับอาหารเสริมมนุษย์ หรือแม้กระทั่ง Natural Hydroxyapatite เกรดการแพทย์ที่ใช้ในการปลูกถ่ายกระดูกและรากฟันเทียม ซึ่งมีมูลค่าเป็นล้านบาทต่อกิโลกรัม

กากพืชและผักเหลือทิ้งสามารถแปรรูปเป็น Functional Fiber หรือโปรไบโอติก เพื่อนำไปใช้ในอาหารเสริมสุขภาพและเครื่องดื่ม เปลือกไข่ซึ่งเคยทิ้งเป็นปุ๋ยหรืออาหารสัตว์ สามารถนำเมมเบรนบางๆ ด้านในออกมาเพื่อสกัดสารสำคัญอย่างคอลลาเจนและโปรตีน แล้วหมักและ Spray Dry เป็นผง ส่วนเปลือกไข่เองสามารถนำไปอบเพื่อได้ไบโอแคลเซียมที่นำไปผสมในอาหารเสริม เครื่องดื่มแคลเซียม หรือใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องสำอาง

น้ำนึ่งทูน่า ซึ่งเดิมใช้เป็นอาหารสัตว์ สามารถแปรรูปเป็นสารให้รสชาติและสารอาหารเข้มข้นโดยใช้ Spray Dry ให้เป็นผงพร้อมใช้ หรือนำกลิ่นปลาไปเป็นส่วนผสมในอาหารสัตว์

การเปลี่ยนของเหลือให้มีมูลค่าสูงขึ้นไม่เพียงช่วยลดปริมาณขยะในระบบอุตสาหกรรมเท่านั้น แต่ยังเปิดโอกาสสู่โมเดลธุรกิจใหม่ในการสร้างแหล่งรายได้เพิ่มเติมและยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการ

นายตรีรัตน์ กล่าวว่าแนวทางนี้สะท้อนการขับเคลื่อนสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนที่มุ่งใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ลดของเสีย และสร้างมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืน ซึ่งไม่เพียงเป็นโอกาสทางธุรกิจ แต่ยังเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารไทยสู่การแข่งขันในเวทีโลก

สิ่งที่องค์กรต่างๆ มองข้ามในวันนี้อาจกลายเป็นขุมทรัพย์ใหม่ในอนาคต โดยสามารถเปลี่ยนจากต้นทุนการผลิตให้กลายเป็นสินค้าที่มีมูลค่าในตลาด ก่อนที่จะกลายเป็นโอกาสของคนอื่น ผู้สนใจติดตามข้อมูลและเข้าร่วม TMA Agri-Food Community ในครั้งถัดไปสามารถเยี่ยมชมเว็บไซต์ www.tma.or.th หรือ Facebook: TMA- Thailand Management Association