สมาชิกวุฒิสภาคัดค้านข้อเสนอฉีก MOU43 และ MOU44 กังวลเสียประโยชน์กลยุทธ์ทางการทูต

วุฒิสภาได้รับฟังรายงานผลการศึกษาข้อดีข้อเสียของการยกเลิก MOU ปี 2543 และ 2544 เพื่อแก้ไขปัญหาพรมแดนไทย-กัมพูชา ในการประชุมเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2569 โดยนายนพดล อินนา ประธานกรรมาธิการวิสามัญเป็นผู้นำเสนอผลการศึกษา

กรรมาธิการมีมติเป็นเอกฉันท์เห็นควรให้ยกเลิก MOU 2543 และ MOU 2544 โดยอ้างเหตุผลว่า MOU 2543 มีปัญหาความเป็นไปตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย เนื่องจากในปี 2543 คณะรัฐมนตรีเพียงรับทราบเท่านั้น ไม่ได้มีมติเห็นชอบ และการอนุมัติลงนามไม่เป็นไปตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี

นอกจากนี้ การยอมรับแผนที่มาตราส่วน 1 ต่อ 2 แสนในข้อตกลงดังกล่าวส่งผลเปลี่ยนแปลงอาณาเขตไทย แต่ไม่ได้เสนอให้รัฐสภาให้ความเห็นชอบตามรัฐธรรมนูญ ทำให้แผนที่ที่จัดทำตามข้อตกลงนี้จะไม่ได้รับการรับรองจากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอย่างแน่นอน

การดำเนินการสำรวจและจัดทำหลักเขตแดนทางบกไทย-กัมพูชาตามข้อตกลงนี้มีความคืบหน้าน้อยมาก แม้เวลาผ่านไปเกือบ 26 ปี โดยปัจจุบันการดำเนินการยังอยู่ในขั้นแรกจากทั้งหมด 5 ขั้น และเกิดการปะทะกันครั้งล่าสุด

นายนพดล ชี้แจงว่าไทยสามารถยกเลิก MOU 2543 ฝ่ายเดียวได้ แต่ต้องแจ้งให้กัมพูชาทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 3 เดือน หลังจากแจ้งยกเลิกแล้ว ไทยมีเวลาอีกไม่น้อยกว่า 3 เดือนในการเจรจากับกัมพูชาเพื่อปรับปรุงข้อตกลง หากเจรจาสำเร็จ ไทยสามารถถอนการยกเลิกได้ แต่ถ้าเจรจาไม่สำเร็จ ไทยสามารถยกเลิกได้โดยไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งที่เจรจาตกลงกันแล้วก่อนการยกเลิก

ในการอภิปรายรายงาน พบว่าสมาชิกวุฒิสภามีความเห็นแตกต่างกัน นายพรชัย วิทยเลิศพันธุ์ ออกมาคัดค้านรายงาน โต้แย้งว่าการฉีกข้อตกลงเท่ากับการสูญเสียกลไกทวิภาคี และจะทำให้ไทยเข้าสู่การประนอมข้อพิพาทภาคบังคับที่มีคนต่างชาติ 5 คนเป็นคนกลาง

นายพรชัย ระบุว่าการฉีกข้อตกลงทิ้งเท่ากับการละทิ้งข้อตกลงเรื่องการเจรจาพื้นที่ทับซ้อนที่กำหนดให้เจรจาผลประโยชน์ทางทะเลไปพร้อมกัน ซึ่งเป็นข้อที่ทำให้ไทยได้เปรียบกว่ากัมพูชา เขาเตือนว่าไม่ควรให้กระแสชาตินิยมข่มผลประโยชน์ระยะยาวของประเทศ และเสนอให้พิจารณาว่าจะใช้เครื่องมือการทูตเพื่อต้านคู่แข่งหรือจะทำให้ประเทศหวาดระแวงจนฉีกข้อตกลงทิ้ง

นายเทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกวุฒิสภาอีกท่านหนึ่ง ก็แสดงความไม่เห็นด้วยกับรายงาน โดยชี้ว่าเหตุผลไม่เพียงพอต่อการยกเลิก และเสนอให้ปรับปรุงแก้ไขรายงาน

นายเทวฤทธิ์ ยังแสดงข้อกังวลต่อการสูญเสียความน่าเชื่อถือในเวทีระหว่างประเทศ และความเป็นธรรมที่ต้องสูญเสียตามกระบวนการของอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล เขาเสนอให้การศึกษาข้อดีข้อเสียของการยกเลิกไม่ควรเป็นขาวหรือดำ แต่ควรออกมาในทางการคุยหรือปรับปรุง

ในด้านพลังงาน นายเทวฤทธิ์ มองว่าในวิกฤตพลังงาน ควรสร้างโอกาสหาทางพัฒนาพื้นที่ปิโตรเลียมร่วมกัน แทนจะให้กลุ่มทุนฉวยเอาผลประโยชน์ โดยทำให้ประชาชนทั้งไทยและกัมพูชาต้องใช้พลังงานและน้ำมันราคาแพง

หลังจากสมาชิกวุฒิสภาอภิปรายและกรรมาธิการชี้แจงแล้ว พล.อ.เกรียงไกร ศรีรักษ์ รองประธานวุฒิสภา ประกาศว่าจะส่งความเห็น ข้อสังเกต และรายงานของกรรมาธิการให้คณะรัฐมนตรีพิจารณารับทราบต่อไป