ทวี เตือนร่างพระราชบัญญาติการแข่งขันทางการค้า อย่าปล่อยให้บิ๊กแคปิทัลเหนือกฎหมาย

วันที่ 18 พฤษภาคม 2569 นายทวี สอดส่อง หัวหน้าพรรคประชาชาติ ได้โพสต์ข้อความบนเฟซบุ๊ก เรียกร้องให้ระวังมิให้ทุนใหญ่ยืนเหนือบัญญัติและสิทธิของประชาชน ท่ามกลางการเตรียมพิจารณาร่างพระราชบัญญาติการแข่งขันทางการค้า ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม

ตามกำหนดการ ในวันพุธที่ 20 พฤษภาคม 2569 สภาผู้แทนราษฎรจะนำร่างดังกล่าวเข้าสู่พิจารณาวาระที่หนึ่ง นายทวี ได้สรุปสาระสำคัญของการแก้ไขออกเป็น 7 ประเด็นหลัก

ประเด็นแรก: ขยายอำนาจครอบคลุมกลุ่มธุรกิจเฉพาะ

ร่างฉบับนี้มุ่งเพิ่มอำนาจให้ครอบคลุมรัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน และหน่วยงานรัฐอื่นๆ ที่ดำเนินธุรกิจเชิงพาณิชย์ รวมถึงกลุ่มธุรกิจที่มีกฎหมายเฉพาะกำกับ เช่น โทรคมนาคมและพลังงาน เพื่อให้อยู่ภายใต้บัญญัติฉบับนี้อย่างเท่าเทียม นอกจากนี้ยังบังคับใช้ครอบคลุมการกระทำนอกราชอาณาจักร โดยสามารถลงโทษผู้ประกอบธุรกิจที่กระทำผิดในต่างประเทศหากส่งผลกระทบต่อตลาดภายในประเทศ

ประเด็นที่สอง: ปรับปรุงการคัดเลือกคณะกรรมการ

คณะกรรมการแข่งขันทางการค้า (กขค.) จะมาจากการคัดเลือกโดยความเห็นชอบของสภาผู้แทนราษฎร แทนการผ่านความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี จำนวนกรรมการจะลดเหลือ 7 คน รวมประธานและรองประธาน โดยกำหนดให้มีสัดส่วนผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ เช่น นิติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ และการคุ้มครองผู้บริโภค พร้อมกำหนดประสบการณ์ไม่น้อยกว่า 10 ปี และเพิ่มเกณฑ์ประเมินผลงาน (KPI) โดยกรรมการที่ไม่ผ่านการประเมินจะต้องออกจากตำแหน่ง

ประเด็นที่สาม: กำหนดการควบรวมกิจการ

การควบรวมกิจการที่อาจลดการแข่งขันหรือสร้างผู้มีอำนาจเหนือตลาด รวมถึงกรณีที่ผู้มีอำนาจเหนือตลาดประสงค์ควบรวมกิจการ จะต้องยื่นขออนุญาตและได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการก่อน ร่างฉบับนี้ยังแก้ไขคำนิยามและปัจจัยพิจารณาให้ครอบคลุมสภาพการแข่งขันและแนวโน้มในอนาคต โดยเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นในระบบเดียวกัน

ประเด็นที่สี่: เพิ่มความโปร่งใส

ร่างบัญญัติบังคับให้เปิดเผยผลคำวินิจฉัยฉบับเต็ม รวมทั้งความคิดเห็นส่วนบุคคลของกรรมการทุกคนต่อสาธารณชนภายใน 15 วัน ระหว่างการพิจารณาคดี สำนักงานจะต้องเผยแพร่รายงานความคืบหน้าต่อสาธารณชนเป็นประจำทุกเดือน

ประเด็นที่ห้า: เปลี่ยนแปลงระบบโทษ

ร่างนี้ยกเลิกโทษจำคุกในความผิดฐานผูกขาด (มาตรา 50, 54, 55, 57) และเปลี่ยนเป็นโทษปรับทางแพ่งหรือมาตรการทางบริหารแทน โดยอัตราโทษปรับคำนวณเป็นร้อยละของรายได้ในปีที่กระทำผิด (ไม่เกินร้อยละ 10 หรือ 20) หรือตามมูลค่าธุรกรรมการรวมธุรกิจ

ประเด็นที่หก: สิทธิผู้แจ้งเบาะแส

เพิ่มหลักเกณฑ์การยกเว้นหรือลดหย่อนค่าปรับให้แก่ผู้ร่วมกระทำผิดที่กลับใจและยื่นคำขอพร้อมให้ข้อมูลพยานหลักฐานเป็นรายแรก เพื่อช่วยให้เจ้าหน้าที่ทลายการหารือลับหรือข้อตกลงได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ยังกำหนดให้การฟ้องคดีอาญา คดีเรียกค่าเสียหาย และคดีความผิดทางพินัยอยู่ในเขตอำนาจของศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ แทนศาลปกครองหรือศาลระบบเดิม

ประเด็นที่เจ็ด: สิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทน

ผู้เสียหายมีสิทธิฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนได้สูงสุดถึง 3 เท่า หรือศาลสั่งได้ไม่ต่ำกว่า 3 เท่าแต่ไม่เกิน 4 เท่าของความเสียหายที่แท้จริง โดยขยายอายุความและกำหนดการสะดุดหยุดนับลงเป็น 3 หรือ 5 ปี นับแต่วันที่รู้หรือควรจะรู้ถึงเหตุ หากผู้เสียหายยื่นเรื่องร้องเรียนต่อสำนักงาน ให้อายุความสะดุดหยุดนับลงทันที ร่างฉบับนี้ยังปรับเพิ่มเพดานอัตราค่าธรรมเนียม เช่น การขออนุญาตรวมธุรกิจเป็นครั้งละ 5 ล้านบาท และการขอวินิจฉัยล่วงหน้าเป็นครั้งละ 500,000 บาท

ความกังวลของนายทวี

นายทวี แสดงความเป็นห่วงเกี่ยวกับการยกเลิกโทษจำคุก โดยเชื่อว่าการควบคุมกลุ่มทุนใหญ่ที่มีอำนาจเหนือตลาดนั้นยากอยู่แล้ว เขากล่าวว่าการผูกขาดตลาดถือเป็น "อาชญากรรมทางเศรษฐกิจที่ร้ายแรง" เนื่องจากกลุ่มทุนมีเงิน อิทธิพล และนักกฎหมายฝีมือดี แต่ร่างใหม่ให้เหลือเพียงโทษปรับทางแพ่งหรือมาตรการบริหาร ซึ่งสำหรับกลุ่มทุนระดับแสนล้านบาท การจ่ายค่าปรับ 1-10 ล้านบาทถือว่าต่ำมากเมื่อเทียบกับผลประโยชน์ที่ได้จากการผูกขาด

นายทวี เน้นย้ำว่าประเทศจำเป็นต้องมีผู้นำและผู้บังคับใช้กฎหมายที่เข้มแข็ง กล้าบังคับใช้บัญญัติอย่างเสมอหน้า เท่าเทียม และกล้าตัดวงจรผลประโยชน์และอิทธิพลที่อยู่เหนือหลักนิติธรรม ความยุติธรรมที่แท้จริงต้องรวมถึงการควบคุมมิให้รัฐทุจริตหรือใช้อำนาจอย่างไม่ยุติธรรมด้วย เพื่อให้ประชาชนตัวเล็กยังมีตลาด มีทุน มีโอกาสแข่งขัน และมีศักดิ์ศรีทางเศรษฐกิจอย่างเท่าเทียมกัน