ศุภจี ขับเคลื่อนระบบ Dashboard ข้าวแห่งชาติ เชื่อมข้อมูล 3 กระทรวง นำร่องอยุธยา

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ได้มอบนโยบายให้ยกระดับการใช้ข้อมูลในการบริหารจัดการสินค้าเกษตร โดยเน้นการพัฒนา Dashboard สำหรับคาดการณ์ผลผลิตข้าว เพื่อให้สามารถติดตามสถานการณ์แต่ละพื้นที่ วางแผนการผลิตและตลาด รวมถึงการดูดซับผลผลิตได้อย่างแม่นยำและทันท่วงที

นางศุภจีกล่าวว่า การบริหารจัดการต้องเปลี่ยนจากการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไปสู่การบริหารเชิงรุกที่ใช้ข้อมูลเป็นฐาน โดยมีระบบ Dashboard เป็นเครื่องมือสำคัญในการเชื่อมโยงข้อมูลทั้งระบบ เพื่อให้สามารถตัดสินใจได้อย่างแม่นยำและทันเวลา

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า ร่วมกับสำนักงานพาณิชย์จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลงพื้นที่เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2569 เพื่อติดตามการนำร่องระบบ Dashboard โดยใช้ข้อมูลจากดาวเทียมของสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) และบูรณาการข้อมูลร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร และเกษตรกร เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลตั้งแต่ต้นทางการผลิตจนถึงปลายทางการตลาด

การตรวจสอบพื้นที่ในอำเภอภาชี และอำเภออุทัย พบประเด็นสำคัญสามประการ ได้แก่ ความแม่นยำของช่วงผลผลิต ซึ่งข้อมูลดาวเทียมสอดคล้องกับข้อเท็จจริงค่อนข้างสูง แต่จำเป็นต้องบูรณาการข้อมูลพันธุ์ข้าว ข้อมูลสำรวจภาคสนาม และข้อมูลช่วงการเจริญเติบโต การจัดการข้อมูลพันธุ์ข้าว ซึ่งต้องรวมฐานข้อมูลให้เป็นระบบเดียวสำหรับวางแผนการผลิต และการใช้ฐานข้อมูลร่วมกัน ที่จะช่วยให้หน่วยงานใช้ประโยชน์เชิงนโยบายได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

เกษตรกรในพื้นที่ยืนยันว่า ข้อมูลดาวเทียมสามารถประเมินช่วงเวลาการเพาะปลูกได้สอดคล้องกับสถานการณ์จริง ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการพัฒนา Dashboard ให้มีความแม่นยำมากยิ่งขึ้น กระทรวงตั้งเป้าจะยกระดับระบบให้เห็นผลเป็นรูปธรรมภายใน 2 เดือน เพื่อให้สามารถใช้งานได้จริงในระดับพื้นที่

ในระยะต่อไป จะมีการนำเทคโนโลยี AI และแบบจำลอง Prism Model (Precision Rice Intelligence for Strategy & Market Model) มาประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์อุปสงค์ข้าวจากตลาดโลก เพื่อประเมินศักยภาพตลาด วิเคราะห์ข้อจำกัดทางการค้า และกำหนดกลยุทธ์เชิงรุกให้การส่งออกข้าวไทยตอบโจทย์พฤติกรรมผู้บริโภคในแต่ละกลุ่มได้อย่างแม่นยำ

นอกจากนี้ยังมีแผนขยายการดำเนินงานจากต้นแบบในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ไปยังทั้ง 76 จังหวัวทั่วประเทศ เพื่อพลิกโฉมการบริหารจัดการข้าวด้วยเทคโนโลยี Big Data และ AI ให้สามารถติดตามสถานการณ์ผลผลิต และบริหารจัดการอุปสงค์–อุปทานได้แบบเรียลไทม์อย่างครบวงจร

นางศุภจีกล่าวทิ้งท้ายว่า เป้าหมายคือการสร้าง "ระบบบริหารจัดการข้าวทั้งประเทศ" ที่เชื่อมโยงข้อมูลทุกระดับให้เป็นหนึ่งเดียว เพื่อให้สามารถบริหารอุปสงค์-อุปทานได้แบบเรียลไทม์ และยกระดับข้าวไทยให้แข่งขันได้อย่างยั่งยืนในตลาดโลก

การดำเนินการดังกล่าว จะเป็นก้าวสำคัญในการสร้าง "ระบบข้อมูลชุดเดียว" ที่เชื่อมโยงการทำงานของทุกภาคส่วน ทั้งกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม รวมถึงเกษตรกรและภาคประชาชน เพื่อยกระดับการบริหารจัดการสินค้าเกษตรของประเทศให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และยั่งยืนในระยะยาว