ไข้ลดลงไม่ใช่สัญญาณดีขึ้น แพทย์เตือนอาการอันตรายของภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด

ศูนย์ฉุกเฉินรับผู้ป่วยหญิงวัย 45 ปีในช่วงที่ไข้หวัดใหญ่ระบาด ผู้ป่วยแสดงอาการที่น่าเป็นห่วง ได้แก่ สีหน้าซีดเทา สายตาเลื่อนลอย ตอบสนองช้า มือเท้าเย็นสัมผัส แม้ว่าอุณหภูมิร่างกายอยู่ที่ 38.5 องศาเซลเซียส ซึ่งไม่ถือว่าสูงมากนัก แต่ความดันโลหิตลดลงอย่างรวดเร็ว

ครอบครัวเดิมคิดว่าเป็นไข้หวัดทั่วไป จนกว่าแพทย์วินิจฉัยว่าผู้ป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่รุนแรงร่วมกับปอดอักเสบ ซึ่งนำไปสู่ภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด

นพ.หวงเซวียน แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคทรวงอกและเวชบำบัดวิกฤต ชี้ให้เห็นว่าแหล่งติดเชื้อที่พบบ่อยในภาวะนี้ได้แก่ ปอดอักเสบ การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ การติดเชื้อในช่องท้อง ภาวะเนื้อเยื่ออักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย การติดเชื้อจากสายสวนหรืออุปกรณ์ทางการแพทย์ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ การติดเชื้อระบบประสาทส่วนกลาง เยื่อบุหัวใจอักเสบ และการติดเชื้อในกระดูกและข้อ

"ระบบไหลเวียนโลหิตอาจพังทลายลงอย่างกะทันหัน และมักเริ่มจากเพียงไข้ธรรมดาที่ดูไม่เป็นอันตราย" นพ.หวงเซวียนกล่าว

เมื่อเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสเข้าสู่ร่างกาย เม็ดเลือดขาวจะเข้าต่อสู้ ซากของทั้งสองฝ่ายปล่อยสารเรียกว่า "สารก่อไข้" ไหลเวียนไปยังไฮโปทาลามัสในสมอง ซึ่งเป็นศูนย์ควบคุมอุณหภูมิร่างกาย เมื่อสมองรับรู้การคุกคาม ก็จะเพิ่มอุณหภูมิให้เกิดไข้

แพทย์เปรียบเทียบว่า "ไข้เหมือนสัญญาณเตือนไฟไหม้ในโรงงาน" ตัวสัญญาณไม่อันตราย แต่อันตรายคือ "ไฟ" หรือการติดเชื้อที่อยู่เบื้องหลัง หากควบคุมไม่ได้ ปัญหาจะเหลือไม่ใช่แค่ไข้ธรรมดา

โดยปกติ เมื่อภูมิคุ้มกันกำจัดเชื้อได้ ระบบจะหยุดทำงาน แต่หากการติดเชื้อรุนแรงมาก ระบบภูมิคุ้มกันจะปล่อยสาร "ไซโตไคน์" จำนวนมหาศาลต่อเนื่อง เกิด "พายุไซโตไคน์" ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันกลับมาทำลายอวัยวะของร่างกายเอง

นพ.หวงเซวียนเตือนว่าหลายคนคิดว่าอาการจะแย่ลงช้า ๆ แต่ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดสามารถเสื่อมลงอย่างรวดเร็ว "ภายในไม่กี่ชั่วโมง" ผู้ป่วยบางรายตอนกลางวันยังใช้โทรศัพท์ได้ตามปกติ แต่ตกกลางคืนความดันโลหิตเริ่มตก

เมื่อการติดเชื้อควบคุมไม่ได้ อวัยวะจะขาดออกซิเจน ไตหยุดทำงาน ปอดแลกเปลี่ยนออกซิเจนลดลง หัวใจถูกผลกระทบจากการอักเสบ และสุดท้ายเข้าสู่ภาวะช็อกจากการติดเชื้อ ซึ่งมีอัตราการเสียชีวิตสูงมาก

อาการที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

แพทย์เตือนว่าหากมีไข้พร้อมกับอาการต่อไปนี้ ไม่ควรปล่อยทิ้ง ได้แก่:

• หายใจลำบาก
• สับสนหรือรู้สึกตัวผิดปกติ
• ความดันโลหิตต่ำ
• เหงื่อออกเย็น
• ง่วงซึมผิดปกติ
• ปัสสาวะลดลง
• เจ็บหน้าอก
• มือเท้าเย็น
• ริมฝีปากเขียวคล้ำ

โดยเฉพาะผู้สูงอายุ เด็ก ผู้ป่วยมะเร็ง ผู้ป่วยเบาหวาน ผู้ที่ฟอกไต หรือผู้ใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน ไม่ควรฝืนทนหรือรอดูอาการเอง

นพ.หวงเซวียนย้ำว่าสิ่งที่ทำให้แพทย์กังวลจริง ๆ ไม่ใช่ "ไข้สูงแค่ไหน" แต่คือ "ลักษณะของผู้ป่วยเปลี่ยนไป" เช่น เงียบผิดปกติ เรียกแล้วตอบสนองช้า หายใจเร็วขึ้น ซีด ปัสสาวะลดลง หรือมือเท้าเย็น

"หลายคนจับหน้าผากแล้วบอกว่า 'ดีแล้ว ไข้ลดลง' แต่บางครั้ง นั่นไม่ใช่อาการดีขึ้น อาจหมายถึงระบบไหลเวียนเลือดกำลังเริ่มล้มเหลวแล้ว" แพทย์กล่าว