อัครา เปิดตัว 3 นวัตกรรมจากหางแร่ เปลี่ยนของเสียไปเป็นทรัพยากรใหม่

บริษัท อัครา รีซอร์สเซส จำกัด (มหาชน) ซึ่งประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำชาตรี ได้จัดเสวนาเรื่อง "หางแร่: เสียงจาก 3 มหาวิทยาลัย สู่การใช้ประโยชน์จริง" เพื่อเปิดเผยความคืบหน้าของโครงการวิจัยนวัตกรรมต้นแบบสามโครงการ

นายเชิดศักดิ์ อรรถอารุณ ผู้จัดการทั่วไปฝ่ายความยั่งยืนของบริษัท กล่าวว่าการทำงานร่วมกับสถาบันการศึกษาทั้งสามแห่ง ได้แก่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี มีเป้าหมายเปลี่ยนหางแร่จากของเสียเป็น "ทรัพยากรทางเลือก"

โครงการนี้มุ่งแปลงของเหลือใช้จากกระบวนการผลิตทองคำและเงินให้กลายเป็นวัตถุดิบต้นน้ำ เพื่อลดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติใหม่ พร้อมสร้างมูลค่าเพิ่มในอุตสาหกรรมก่อสร้าง พลังงาน และวิสาหกิจชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน

บริษัท อัคราเปิดพื้นที่เหมืองให้นักวิจัยเข้าถึงและเก็บตัวอย่างหางแร่เพื่อศึกษาคุณสมบัติและพัฒนาเป็นนวัตกรรมที่ใช้งานได้จริง การทำงานนี้ยังแสดงถึงการปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัยเชิงระบบตามมาตรฐานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ

ไบโอซีเมนต์ช่วยเกษตรกรเพิ่มผลผลิต

ผศ.ดร.ธิดารัตน์ บุญศรี หัวหน้ากลุ่มวิจัยวัสดุชีวภาพอัจฉริยะและเทคโนโลยี จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ได้พัฒนานวัตกรรม "ไบโอซีเมนต์" โดยผสานหางแร่กับวัสดุเหลือใช้เช่น เปลือกไข่และจุลินทรีย์จากกากน้ำปลา

วัสดุนี้มีข้อดีคือใช้พลังงานต่ำในการผลิตเนื่องจากไม่ต้องผ่านกระบวนการเผาแบบซีเมนต์ทั่วไป นอกจากนี้ยังมีความทนต่อการกัดกร่อนของเกลือ สามารถซ่อมตัวเองเมื่อเกิดรอยแตก และช่วยแก้ปัญหาดินเค็ม

ปัจจุบันนวัตกรรมนี้ได้รับการจดสิทธิบัตรและนำไปใช้งานจริงในรูปแบบ "แผ่นหน่วงน้ำเค็ม" สำหรับเกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผลการทดลองพบว่าสามารถเพิ่มผลผลิตข้าวได้ถึง 53% ในปีแรกเมื่อเทียบกับพื้นที่ดินเค็มทั่วไป

นอกจากนี้ยังช่วยเพิ่มปริมาณ GABA ในข้าวสูงกว่า 300 เท่า และลดค่าดัชนีน้ำตาลประมาณ 30% ในระยะต่อไป มีแผนขยายผลเป็นรางระบายน้ำในระบบชลประทานเต็มรูปแบบ พร้อมทดลองใช้งานร่วมกับกรมชลประทานในจังหวัดอุตรดิตถ์

วัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำจากหางแร่

ดร.พีท หอมชื่น อาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมเหมืองแร่และปิโตรเลียม จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ศึกษาพบว่าหางแร่ที่ผ่านการบดละเอียดมีขนาดอนุภาคเหมาะสมสำหรับใช้ในอุตสาหกรรมก่อสร้าง

ทีมวิจัยพัฒนาเป็น "วัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำ" ในรูปแบบอิฐบล็อกและอิฐช่องลมที่มีสัดส่วนหางแร่ประมาณ 25-75% วัสดุนี้มีความแข็งแรงและทนทาน พร้อมใช้งานได้โดยไม่ต้องผ่านกระบวนการเตรียมเพิ่มเติม ช่วยลดต้นทุนและการใช้พลังงานในการผลิต

นอกจากนี้วัสดุยังช่วยลดอุณหภูมิภายในอาคารได้ประมาณ 1-2 องศาเซลเซียสเมื่อเทียบกับอิฐทั่วไป และสามารถลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ได้ราว 5-10% สอดคล้องกับเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและเป้าหมาย Net Zero

โครงการปัจจุบันอยู่ระหว่างการขยายผลจากระดับห้องปฏิบัติการสู่โรงงานต้นแบบเพื่อประเมินการใช้งานจริง และเตรียมถ่ายทอดความรู้สู่ชุมชนต่อไป

สารเติมแต่งสำหรับอุตสาหกรรมปิโตรเลียม

ผศ.ดร.บุญณรงค์ อาศัยไร่ อาจารย์สาขาวิชาเทคโนโลยีธรณี จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ศึกษาการนำหางแร่มาใช้เป็น "สารเติมแต่งในซีเมนต์พิเศษ" สำหรับอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียมที่ต้องการวัสดุทนต่อแรงดันสูงและป้องกันการรั่วไหล

ผลการวิจัยพบว่าการใช้หางแร่ในสัดส่วน 30% สามารถเพิ่มความสามารถในการรับแรงอัดของซีเมนต์ได้มากกว่า 2 เท่าเมื่อเทียบกับวัสดุอ้างอิงที่ใช้ซิลิกา

วัสดุยังมีค่าความพรุนและการซึมผ่านต่ำ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันการรั่วซึมของของเหลวและก๊าซระหว่างชั้นวัสดุ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญด้านความปลอดภัยในงานวิศวกรรมปิโตรเลียม โครงการปัจจุบันอยู่ระหว่างศึกษาต่อยอดสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์

ยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนนวัตกรรมต่อไป

นายภูริวิทย์ สังข์ศิริ หัวหน้าฝ่ายวิทยาศาสตร์และสุขภาพของบริษัท อัครา กล่าวว่าผลงานวิจัยของทั้งสามสถาบันชี้ถึงศักยภาพของหางแร่ในการกลายเป็นทรัพยากรทางเลือกแห่งอนาคต ข้อมูลจากงานวิจัยช่วยให้เข้าใจข้อกำหนดด้านเทคนิคและสัดส่วนที่เหมาะสม ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการพัฒนาเป็นนวัตกรรมใหม่ด้วยมาตรฐานความปลอดภัยสูงสุด

บริษัทจะเดินหน้าความร่วมมือกับทั้งสามสถาบันการศึกษาต่อเนื่อง โดยมุ่งยกระดับงานวิจัยจากต้นแบบสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ พร้อมประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐเพื่อผลักดันให้วัสดุผ่านการรับรองในระดับอุตสาหกรรม

นอกจากนี้ยังจะถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชน เพื่อให้การใช้ทรัพยากรเกิดประโยชน์สูงสุดในเชิงเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โครงการเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าการต่อยอดทรัพยากรที่มีอยู่บนพื้นฐานข้อมูลวิทยาศาสตร์สามารถพัฒนาไปสู่การใช้งานจริงและสร้างคุณค่าอย่างยั่งยืน