การสำรวจเปิดเผยปัญหาการเรียกสินบนจากหน่วยงานรัฐ จนกลายเป็นประเด็นสังคมร้อนแรง

ผลการสำรวจที่เปิดเผยโดยคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน ซึ่งมีพื้นฐานจากประสบการณ์จริงของภาคธุรกิจ ได้กลายเป็นประเด็นที่ดึงดูดความสนใจของสังคมอย่างมาก

ผลสำรวจเผยให้เห็นว่า 10 หน่วยงานรัฐที่ถูกชี้ว่าเรียกรับผลประโยชน์ต่อครั้งเกินกว่า 1 แสนบาท ได้มีการปรับลดจำนวนลงมาถึงหลักหมื่นบาท รายละเอียดเกี่ยวกับตัวเลขและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนั้น สามารถพบได้ในรายงานข่าวทั่วไป

ตามธรรมเนียม หน่วยงานที่ถูกพาดพิงได้ออกมาตอบโต้และยืนยันความบริสุทธิ์โปร่งใสของตนเอง แม้ว่าคำตอบดังกล่าวสวนทางกับความเชื่อมั่นของประชาชน ซึ่งไม่ได้แสดงความตกใจเมื่อเห็นข่าวนี้ เพราะกระบวนการเหล่านี้เกิดขึ้นอยู่ในชีวิตประจำวันจนเกือบกลายเป็นเรื่องปกติ

ในกรณีที่ไม่มีหลักฐานหรือข้อร้องเรียนที่ชัดเจน ก็ควรให้ประโยชน์ของความสงสัยแก่ผู้ถูกกล่าวหา แน่นอนว่ามีข้าราชการที่ปฏิบัติหน้าที่ได้ดีอยู่ แต่เมื่อมีผู้ประพฤติตัวไม่เหมาะสม ย่อมได้รับการวิจารณ์และเสียชื่อเสียงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ประเด็นที่น่าสนใจคือ เหตุใดภาคเอกชนซึ่งมักต้องพึ่งพาหน่วยงานรัฐ กล่าวคือ จึงกล้าเปิดเผยข้อมูลเช่นนี้อย่างเปิดเผย ซึ่งอาจสะท้อนให้เห็นว่าผู้ประกอบการไม่ไหวแล้วจริงๆ

เมื่อเศรษฐกิจมีปัญหา ต้นทุนอื่นๆ ก็สูงขึ้น ขณะที่ต้นทุนแฝงอย่างการจ่ายเงินใต้โต๊ะยังคงมีอยู่ ทำให้ผู้ประกอบการตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก ไม่ว่าจะออกมาเปิดเผยหรือไม่ก็ต่างหากเท่านั้น

ผลสำรวจดังกล่าวยังเผยประเด็นอื่นที่สำคัญ จากการสอบถามผู้บริหารและตัวแทนภาคธุรกิจ 401 ราย ผลปรากฏว่า 60.9% ของผู้ขออนุญาตจากหน่วยงานรัฐพบการเรียกสินบนจากการยื่นขอใบอนุญาตครั้งล่าสุด

เกือบครึ่งของผู้ตอบแบบสำรวจเคยจ่ายเงิน ของขวัญ หรือผลประโยชน์อื่นใด เพื่อขอให้หน่วยงานรัฐอำนวยความสะดวก สาเหตุหลักของการกระทำดังกล่าว คือ กฎหมายที่ให้อำนาจดุลพินิจแก่หน่วยงานรัฐมากเกินไป

กฎหมายซึ่งควรจะสร้างความเป็นธรรมให้สังคม กลับกลายเป็นเครื่องมือในการทุจริตและคอร์รัปชั่น ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่น่าอาลัยจริงๆ

ปัญหาที่ยิ่งใหญ่กว่านั้นคือ ไม่มีผู้ใดกล้าร้องเรียน เนื่องจากไม่เชื่อมั่นในความโปร่งใสของระบบหรือกลัวว่าการร้องเรียนจะทำให้การทำงานยากขึ้นในอนาคต ความจริงเหล่านี้เกิดขึ้นแล้ว แม้ว่าใครจะไม่ยอมรับก็ตาม