กรมทรัพย์สินทางปัญญาผลักดันน้ำนมโคมวกเหล็กสู่การรับรองทางภูมิศาสตร์

วันที่ 15 พฤษภาคม 2569 นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา นำคณะเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบสหกรณ์โคนมมวกเหล็ก จำกัด ในตำบลหนองย่างเสือ อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี เพื่อประเมินศักยภาพของสินค้าน้ำนมโคมวกเหล็กในการขึ้นทะเบียนเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์

อำเภอมวกเหล็กถือเป็นแหล่งต้นกำเนิดการเลี้ยงโคนมของประเทศไทย โดยเริ่มต้นตั้งแต่ปี 2503 ตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ที่มุ่งสนับสนุนอาชีพเลี้ยงโคนมให้แก่เกษตรกร

สภาพภูมิประเทศของพื้นที่มีลักษณะเป็นเทือกเขาสูงและที่ราบเชิงเขา ตั้งอยู่ที่ระดับความสูง 300 ถึง 600 เมตรจากระดับน้ำทะเล ส่งผลให้บริเวณนี้มีอากาศเย็นสบายตลอดปี และดินมีความอุดมสมบูรณ์ ทำให้พืชอาหารสัตว์มีคุณค่าทางโภชนาการสูง ซึ่งเหมาะสำหรับการเลี้ยงโคนม

เกษตรกรท้องถิ่นใช้วิธีการคัดเลือกโคนมสายพันธุ์แท้คุณภาพสูง ดูแลด้วยระบบกึ่งธรรมชาติ และให้อาหารหยาบสด พร้อมจัดการฟาร์มตามมาตรฐานเข้มงวดโดยเน้นความสะอาดและสุขภาพของสัตว์ ผลมาจากการดูแลแบบนี้ ทำให้น้ำนมมีรสชาติหวานมัน เนื้อสัมผัสเข้มข้นละมุน และมีกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ เป็นที่รู้จักและได้รับการยอมรับจากผู้บริโภคทั่วประเทศมากกว่า 60 ปี

ปัจจุบันน้ำนมโคมวกเหล็กเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจสำคัญของพื้นที่ โดยมีปริมาณการผลิตรวมต่อปีประมาณ 259 ล้านกิโลกรัม และสร้างมูลค่าการจำหน่ายรวมต่อปีกว่า 5,600 ล้านบาท สินค้านี้เป็นแหล่งรายได้สำคัญให้กับเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ประมาณ 4,200 ฟาร์ม

ในการลงพื้นที่ครั้งนี้ อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาพร้อมด้วยนางสาวกนิษฐา กังสวนิช ผู้ตรวจราชการกระทรวงพาณิชย์ นายชัยรัตน์ ชื่นเจริญ พาณิชย์จังหวัดสระบุรี นางปฐมพร สุทธนากร สหกรณ์จังหวัดสระบุรี และตัวแทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้ตรวจเยี่ยมฟาร์มโคนม กระบวนการผลิต และแปรรูปน้ำนมโคที่ทันสมัย เช่น นมพาสเจอร์ไรส์ และนม UHT ภายใต้มาตรฐานสากล เช่น GAP และ GMP/GHP

ทีมงานได้หารือกับนายสุคนธ์ ปักเคเต ประธานกรรมการสหกรณ์โคนมมวกเหล็ก จำกัด นายสุพร เทียนนาวา รองประธานสหกรณ์โคนมไทยมิลค์ จำกัด และเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม เพื่อรับฟังข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ สถานการณ์ตลาด และข้อจำกัดในการผลิต

นางอรมน กล่าวว่าน้ำนมโคมวกเหล็กเป็นสินค้าแห่งความภาคภูมิใจของชาวสระบุรี ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ต้นกำเนิดการเลี้ยงโคนมของประเทศไทยที่มีเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมมากที่สุด สามารถผลิตน้ำนมโคได้มากกว่า 100 ตันต่อวัน สินค้าชนิดนี้ไม่ใช่เพียงแค่น้ำนมดิบทั่วไป แต่เป็นผลผลิตที่เกิดจากอัตลักษณ์แห่งผืนดินและภูมิอากาศของอำเภอมวกเหล็กอย่างแท้จริง

คุณภาพของน้ำนมดีเด่น มีรสชาติเป็นเอกลักษณ์ที่ยากจะเลียนแบบ และได้รับมาตรฐานระดับสากล แสดงให้เห็นความพร้อมและความเป็นมืออาชีพของผู้ประกอบการในพื้นที่

กรมทรัพย์สินทางปัญญาเห็นว่าการส่งเสริมการขึ้นทะเบียนน้ำนมโคมวกเหล็กให้เป็น GI จะเป็นเครื่องมือในการคุ้มครองชื่อเสียงของสินค้า ป้องกันการแอบอ้างสวมสิทธิจากสินค้าแหล่งอื่น และสร้างมูลค่าและอำนาจต่อรองให้กับกลุ่มเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่

กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่จะบูรณาการการทำงานร่วมกันเพื่อผลักดันสินค้าเข้าสู่ระบบการคุ้มครอง GI ตามนโยบายของรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (นางศุภจี สุธรรมพันธุ์) ที่ให้ความสำคัญกับการรักษาเสถียรภาพและเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร

นางอรมน ให้ข้อแนะนำว่าการตลาดน้ำนมโคมวกเหล็กไม่ควรจำกัดแค่การผลิตนมดิบคุณภาพ แต่ควรพัฒนาไปสู่การสร้าง "เรื่องราว" (Storytelling) ของผลิตภัณฑ์ที่สะท้อนวิถีชีวิตเกษตรกรโคนมมวกเหล็กตามแนวพระราชดำริ เพื่อเพิ่มคุณค่าทางจิตใจให้ผู้บริโภค

นอกจากนี้ยังสนับสนุนให้มีการบูรณาการความร่วมมือระหว่างสหกรณ์โคนมมวกเหล็กและแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่ เพื่อเปลี่ยนภาพลักษณ์จากสินค้าโภคภัณฑ์ทั่วไปให้กลายเป็นสินค้าพรีเมียมที่มาพร้อมกับการท่องเที่ยวเชิงเกษตร ซึ่งจะช่วยกระจายรายได้และสร้างระบบเศรษฐกิจท้องถิ่นที่มั่นคง

ปัจจุบันจังหวัดสระบุรีมีสินค้าที่ขึ้นทะเบียนเป็น GI แล้ว 3 รายการ ได้แก่ ข้าวเจ๊กเชยเสาไห้ เผือกหอมบ้านหมอ และมะม่วงมันหนองแซงสระบุรี ซึ่งสามารถสร้างมูลค่าทางการตลาดรวมกว่า 373 ล้านบาทในปี 2568

กรมทรัพย์สินทางปัญญาเชื่อมั่นว่าการขึ้นทะเบียน "น้ำนมโคมวกเหล็ก" เป็น GI จะช่วยให้สินค้าได้รับการคุ้มครองทางกฎหมาย เพิ่มความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภค โดยเป็นการรับประกันคุณภาพและแหล่งกำเนิดที่ชัดเจน และที่สำคัญที่สุดคือการยกระดับคุณภาพชีวิตและรายได้ที่มั่นคงให้เกษตรกรในพื้นที่อำเภอมวกเหล็กอย่างยั่งยืน