กระทรวงแรงงานเร่งแก้ปัญหาแรงงานไทยหลบหนีเกาหลี 30 คนจากล็อต 57 คน

วันที่ 15 พฤษภาคม 2569 นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ให้สัมภาษณ์หลังเสร็จสิ้นการประชุมกับเอกอัครราชทูตเกาหลีใต้ประจำประเทศไทย เกี่ยวกับเรื่องแรงงานไทยจากสี่จังหวัดภายใต้ระบบสัญญาจ้างชั่วคราว E-8 ที่ถูกระงับการส่งไปทำงานในเกาหลีใต้ภายใต้ข้อตกลง MOU

การระงับดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากพบว่ามีแรงงานไทยจำนวนมากหลบหนีจากการจ้างงาน นายจุลพันธ์ชี้แจงว่า ในล็อตล่าสุดที่ส่งไป 57 คน มีการหลบหนีถึง 30 คน คิดเป็นร้อยละ 59 ซึ่งสูงกว่ามาตรฐานที่เกาหลีใต้กำหนดไว้ไม่เกินร้อยละ 20

กระทรวงแรงงานกำลังเร่งแก้ไขปัญหาทั้งในระยะสั้นและระยะยาว เพื่อคืนความเชื่อมั่นให้กับรัฐบาลเกาหลีใต้ ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องว่าจำเป็นต้องแก้ไขปัญหาอย่างรีบด่วนเพราะส่งผลกระทบต่อความร่วมมือด้านแรงงานระหว่างประเทศ

เกาหลีใต้ได้อธิบายว่า การระงับรับแรงงานจากสี่จังหวัดของไทยเป็นไปตามหลักเกณฑ์มาตรฐานที่ใช้กับทุกประเทศส่งแรงงาน ไม่ใช่มาตรการเฉพาะเจาะจงต่อไทย ข้อตกลง MOU มีข้อกำหนดชัดเจนว่าแรงงานที่ส่งไปต้องไม่หลบหนีจากการจ้างงาน

ก่อนมาตรการแบล็กลิสต์มีผลเต็มรูปแบบ ไทยขอผ่อนผันจากเกาหลีใต้และได้รับอนุญาตให้ส่งแรงงานเพิ่มอีกหนึ่งล็อต ซึ่งถือเป็นล็อตสุดท้ายก่อนการระงับบังคับใช้ นายจุลพันธ์กล่าวว่า ไทยเข้าใจว่าการตัดสินใจนี้เป็นอำนาจอธิปไตยของประเทศปลายทาง เช่นเดียวกับที่ไทยมีสิทธิตัดสินใจเกี่ยวกับการอนุญาตให้ชาวต่างชาติเข้ามาทำงาน

เมื่อถูกถามเกี่ยวกับการจัดการกับแรงงาน 30 คนที่หลบหนี นายจุลพันธ์เล่าว่า กระทรวงแรงงานกำลังติดตามตัวผ่านการประสานกับครอบครัวและพื้นที่ต้นทาง เพื่อขอความร่วมมือให้กลับเข้าสู่กระบวนการที่ถูกต้อง "เรามีข้อมูล มีชื่อ มีครอบครัว และกำลังติดตามอยู่ แต่ยอมรับว่าบางส่วนมีการหลบหนีจากการจ้างงานจริง ปฏิเสธข้อเท็จจริงนี้ไม่ได้" เขากล่าว

ภายใต้กฎหมายไทย อาจไม่สามารถดำเนินคดีได้โดยตรง เพราะเป็นความผิดตามกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองของเกาหลีใต้ แต่กระทรวงแรงงานสามารถใช้มาตรการด้านการเดินทางไปทำงานต่างประเทศได้ หากแรงงานไม่ให้ความร่วมมือ อาจถูกจำกัดสิทธิในการเดินทางไปทำงานต่างประเทศ โดยเฉพาะเกาหลีใต้ และผู้ที่โดดวีซ่า E-8 จะถูกตัดสิทธิการเดินทางไปต่างประเทศอย่างสมบูรณ์

เพื่อแก้ไขปัญหาการหลบหนี กระทรวงแรงงานเตรียมใช้มาตรการหลายด้าน รวมถึงเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบแรงงานก่อนเดินทาง การตรวจสอบพฤติกรรมและประวัติย้อนหลัง และการนำระบบ "Smart TOEA" มาใช้ติดตามแรงงานไทยในเกาหลีใต้ แม้ว่าระบบยังมีปัญหาเกี่ยวกับการปิดและเปิดใช้ระบบติดตามของผู้ใช้งานแอปพลิเคชัน

"แรงงานที่เดินทางไปจะต้องรายงานตัวผ่านระบบทุกเดือน เพื่อยืนยันว่ายังทำงานอยู่ที่ใด และยังอยู่ในระบบถูกต้อง จุดนี้จะช่วยลดความกังวลของเกาหลีใต้ได้" นายจุลพันธ์อธิบาย

นายจุลพันธ์ยังเปิดเผยว่าพร้อมเดินทางไปเจรจากับรัฐบาลเกาหลีใต้ด้วยตนเอง โดยได้แจ้งความพร้อมต่อเอกอัครราชทูตเกาหลีใต้แล้ว เขาจะไปหารือกับรัฐมนตรีแรงงานและกระทรวงยุติธรรมเกาหลีใต้ทันทีที่อีกฝ่ายจัดเวลาให้ เนื่องจากถือเป็นภารกิจเร่งด่วนของกระทรวงแรงงาน

นอกจากปัญหาแรงงานโดดวีซ่า นายจุลพันธ์ยังกล่าวถึงปัญหา "ผีน้อย" หรือแรงงานไทยผิดกฎหมายในเกาหลีใต้ ปัจจุบันมีแรงงานไทยในระบบประมาณ 50,000 คน แต่มีแรงงานไทยนอกระบบมากกว่าหลักแสนคน ซึ่งเป็นปัญหาสะสมมานาน

โจทย์สำคัญคือการทำให้แรงงานเหล่านี้กลับเข้าสู่ระบบอย่างถูกต้อง เพราะแรงงานไทยยังเป็นที่ต้องการของตลาดเกาหลี ทั้งแรงงานเกษตร แรงงานซีซั่นนอล และแรงงานระยะยาว ด้วยทักษะและความสามารถที่เกาหลีต้องการ

เกาหลีใต้เคยมีมาตรการนิรโทษกรรมให้แรงงานผิดกฎหมายเข้าสู่ระบบ แต่ผลสำเร็จยังจำกัด เนื่องจากแรงงานหลายคนกังวลว่าหากเข้าสู่ระบบใหม่ อาจไม่ได้กลับไปทำงานกับนายจ้างเดิม หรือสูญเสียรายได้และสภาพการจ้างงานเดิม นี่คือสิ่งที่ไทยต้องไปพูดคุยกับเกาหลี

นายจุลพันธ์กล่าวว่า กระทรวงแรงงานไม่ต้องการออกมาตรการที่สร้างภาระต่อแรงงานไทยส่วนใหญ่ที่ปฏิบัติตามกฎหมาย เพราะแรงงานที่ดีจะได้รับผลกระทบไปด้วย ดังนั้นจึงพยายามหากลไกที่สมดุลที่สุดในการควบคุมและติดตามแรงงาน