ไทยพบไดโนเสาร์คอยาวใหญ่สุดในประเทศ ยาว 30 เมตร หนัก 26 ตัน

นักวิจัยไทยได้ประกาศการค้นพบซากไดโนเสาร์คอยาวชนิดใหม่ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยพบในประเทศไทย เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2569 ชื่อ "นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส" โดยมีความยาวประมาณ 27-30 เมตร และน้ำหนักกว่า 26 ตัน

ดร.ศิตะ มานิตกุล หัวหน้าโครงการศึกษาวิจัยไดโนเสาร์ไทยตัวใหม่จากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม อธิบายว่าไดโนเสาร์ซอโรพอดนี้โดดเด่นเพราะเป็นสัตว์บกที่บรรลุขนาดมหึมา สัตว์เหล่านี้พัฒนาโครงสร้างกระดูกที่มีช่องอากาศภายในเพื่อลดน้ำหนัก พร้อมด้วยการปรับตัวของร่างกายอื่นๆ ที่ทำให้เป็นสัตว์บกที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์โลก

ซากฟอสซิลนี้ค้นพบที่บ้านพนังเสื่อ อำเภอหนองบัวระเหว จังหวัดชัยภูมิ นักวิจัยศึกษาชิ้นส่วนกระดูกมากกว่า 20 ชิ้น โดยเฉพาะกระดูกขาหน้าขวาท่อนบนที่มีความยาว 178 เซนติเมตร ซึ่งเป็นขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่พบมา นอกจากนี้ยังค้นพบกระดูกซี่โครงและกระดูกต้นขาหลังที่ยาวกว่า 2 เมตร ไดโนเสาร์ชนิดนี้เป็นลำดับที่ 14 ที่ได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการในไทย

นาคาไททัน เป็นไดโนเสาร์กินพืชคอยาวที่อยู่ในกลุ่ม Titanosauriformes สะสมตัวอยู่ในหมวดหินโคกกรวด กลุ่มหินโคราช มีอายุในช่วงยุคครีเทเชียสตอนต้น ประมาณ 100-115 ล้านปีก่อน ชื่อ "นาคาไททัน" มาจากคำว่า "นาคา" ซึ่งหมายถึงพญานาคในคติความเชื่อไทย และ "ไททัน" หมายถึงยักษ์ในตำนานกรีก สื่อถึงขนาดมหึมาของสัตว์โบราณตัวนี้ ส่วน "ชัยภูมิเอนซิส" ตั้งชื่อตามจังหวัดชัยภูมิซึ่งเป็นแหล่งค้นพบ

การค้นพบเริ่มต้นเมื่อปี 2559 จากการสังเกตของนายถนอม หลวงนันท์ ชาวบ้านพนังเสื่อ ต่อมาได้แจ้งให้กรมทรัพยากรธรณีทราบ และเข้าตรวจสอบตามพระราชบัญญัติคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ พ.ศ. 2551 นำไปสู่การศึกษาวิจัยอย่างต่อเนื่อง

คณะสำรวจขุดค้นนำโดยนางสาวศศอร ขันสุภา นักวิชาการทรัพยากรธรณีชำนาญการพิเศษ และนางสาวเฉิดฉัน โพธิไชยา นักธรณีวิทยาชำนาญการพิเศษ ได้ค้นพบชิ้นส่วนสำคัญหลายชิ้น ได้แก่ กระดูกสันหลัง กระดูกใต้กระเบนเหน็บ และกลุ่มกระดูกเชิงกราน

ซากดึกดำบรรพ์บางส่วนได้รับการอนุรักษ์ไว้ที่พิพิธภัณฑ์สิรินธร-Dinosaur museum จังหวัดกาฬสินธุ์ ส่วนแหล่งขุดค้นได้พัฒนาเป็น "แหล่งเรียนรู้ไดโนเสาร์บ้านพนังเสื่อ" ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของจังหวัดชัยภูมิและอุทยานธรณีชัยภูมิ

ในปี 2567 ดร.ศิตะ มานิตกุลได้รับทุนสนับสนุนจากสมาคมเนชันแนล จีโอกราฟิก ผ่านโครงการ "Exploring the Titans: Investigating Thailand's Largest Dinosaur and Engaging Local Communities in Chaiyaphum Geopark" เพื่อศึกษาวิจัย อนุรักษ์ และพัฒนาแหล่งเรียนรู้ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ชุมชน และกรมทรัพยากรธรณี

โครงการนี้ทำงานร่วมกับชุมชนและโรงเรียน พร้อมเปิดโอกาสให้บุคคลทั่วไปเรียนรู้การสำรวจและขุดค้นตามหลักวิชาการ ผ่านค่ายสำรวจขุดค้น กิจกรรมบรรพชีวินสัญจร การอบรมให้ความรู้แก่นักเรียนและชุมชน รวมถึงการจัดนิทรรศการที่แหล่งขุดค้น

ซากดึกดำบรรพ์มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาธรณีวิทยา วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต และการสำรวจทรัพยากรธรณี เนื่องจากเป็นหลักฐานที่แสดงถึงสภาพภูมิศาสตร์ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพในอดีต เสมือนบันทึกเรื่องราวของโลกก่อนการถือกำเนิดของมนุษย์ ซึ่งเป็นมรดกทางธรรมชาติและหลักฐานสำคัญในการศึกษาวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตบนโลก