ตลาดอินฟลูเอนเซอร์ไทยพุ่ง 4.5 หมื่นล้านบาท สนค.เสนอ 6 มาตรการยกระดับอาชีพ

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) ได้เปิดตัวรายงานการศึกษา "Influencer Economy: จากคอนเทนต์สู่การค้ายุคดิจิทัล" ซึ่งเน้นถึงศักยภาพของภาคอินฟลูเอนเซอร์ในการสร้างมูลค่าเศรษฐกิจ

ตลาดขยายตัวแรงขนาดใหญ่

ข้อมูลจากสนค. แสดงว่า ในปี 2567 ตลาดอินฟลูเอนเซอร์ของไทยอยู่ที่ 4.5 หมื่นล้านบาท โดยคาดการณ์ว่าจะเติบโตต่อเนื่องในอัตรา 15-20% ต่อปี ในช่วงปี 2568-2572 ปัจจุบันประเทศไทยมีอินฟลูเอนเซอร์ประมาณ 3 ล้านคน ซึ่งสร้างมูลค่าการโฆษณาดิจิทัล 3.89 หมื่นล้านบาท คิดเป็นหนึ่งในสามของตลาดโฆษณาดิจิทัลทั้งหมด

นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสนค. ระบุว่า หน่วยงานให้ความสำคัญกับบทบาทของอินฟลูเอนเซอร์ที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมผู้ติดตามและสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้

ระบบเศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์

อินฟลูเอนเซอร์ถูกนิยามว่าเป็นผู้สร้างเนื้อหาสำหรับเผยแพร่บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ซึ่งมีอิทธิพลต่อทัศนคติ การรับรู้ และการตัดสินใจซื้อของผู้ติดตาม เศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์ประกอบด้วยห้าองค์ประกอบหลัก ได้แก่ อินฟลูเอนเซอร์เอง แพลตฟอร์มออนไลน์ ธุรกิจและแบรนด์ เครื่องมือสร้างรายได้ และผู้ติดตาม/ผู้บริโภค

แนวโน้มโลกขยับขึ้นอย่างรวดเร็ว

ตามรายงานจากบริษัทวิจัยการตลาด Introspective Market Research ตลาดอินฟลูเอนเซอร์ทั่วโลกในปี 2566 มีมูลค่า 4.39 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดว่าจะเติบโตเฉลี่ย 33.9% ต่อปี ถึงปี 2575 ให้มีมูลค่า 6.07 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ

ส่วนการตลาดผ่านอินฟลูเอนเซอร์ทั่วโลกในปี 2568 มีมูลค่า 3.26 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดว่าจะเติบโตต่อเนื่องในอัตรา 51.90% ต่อปี ปัจจุบันมีผู้ใช้โซเชียลมีเดียที่ทำงานเป็นอินฟลูเอนเซอร์ประมาณ 127 ล้านคนทั่วโลก

ปัจจัยสำคัญที่ขับเคลื่อนการขยายตัวของเศรษฐกิจนี้ ได้แก่ การพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ที่ช่วยลดอุปสรรคในการเข้าสู่ตลาดและสนับสนุนการสร้างสรรค์ผลงาน

นโยบายต่างประเทศและแนวทางสำคัญ

สนค. ศึกษาแนวทางการส่งเสริมเศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์ในจีน สหรัฐอเมริกา และเกาหลีใต้ พบว่าแต่ละประเทศมีมาตรการที่แตกต่างกัน

จีนออกระเบียบว่าด้วยการกำกับดูแลระบบนิเวศเนื้อหาออนไลน์ ซึ่งกำหนดให้ผู้ผลิตเนื้อหา ผู้ใช้บริการ และแพลตฟอร์มออนไลน์ร่วมกันรับผิดชอบต่อเนื้อหา พร้อมกำหนดนโยบายควบคุมอินฟลูเอนเซอร์เพื่อป้องกันการเผยแพร่ข้อมูลเท็จ และจัดทำระบบมาตรฐานทักษะวิชาชีพ

สหรัฐอเมริกาปรับปรุงหลักเกณฑ์การรับรองสินค้า ห้ามซื้อ-ขายจำนวนผู้ติดตามและการมองเห็น ห้ามรีวิวปลอม และควบคุมคอนเทนต์ที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ นอกจากนี้ยังบังคับใช้กฎหมายต่อต้านการผูกขาดต่อบริษัทเทคโนโลยี และกฎหมายต่อต้านการโฆษณาชวนเชื่อ ซึ่งกำหนดให้เปิดเผยแหล่งที่มาของคอนเทนต์ที่ได้รับเงินสนับสนุนจากต่างประเทศ

เกาหลีใต้ปรับปรุงแนวทางการโฆษณา โดยกำหนดให้อินฟลูเอนเซอร์เปิดเผยข้อมูลอย่างชัดเจนหากได้รับการสนับสนุนจากธุรกิจ พร้อมจัดทำกรอบนโยบายเพื่อส่งเสริมการตลาดและส่งออกคอนเทนต์เกาหลี รวมถึงการพัฒนาทักษะการผลิตคอนเทนต์ การใช้ปัญญาประดิษฐ์ และการจัดตั้งกองทุนสนับสนุนธุรกิจคอนเทนต์

สถานการณ์ไทยและความท้าทาย

ไทยมีกรอบยุทธศาสตร์และนโยบายสนับสนุนการเติบโตของเศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์ เช่น ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 ตลอดจนกฎหมายควบคุมการเผยแพร่ข้อมูลเท็จ กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และกฎหมายคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา

อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม รวมถึงแฟชั่นและความงาม คิดเป็น 54.4% ของการตลาดอินฟลูเอนเซอร์ในไทย ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ที่แพลตฟอร์มเดียว โดยเฉพาะ TikTok ที่มีสัดส่วนการใช้งาน 66% ของการทำการตลาดอินฟลูเอนเซอร์ทั้งหมด

6 แนวทางยกระดับอาชีพ

ผู้อำนวยการสนค. เสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องส่งเสริมเศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์พร้อมกับการกำกับดูแลอย่างครอบคลุมด้วย 6 แนวทาง:

(1) กำหนดมาตรฐานและระบบรับรองคุณภาพของอินฟลูเอนเซอร์ในประเทศ

(2) ส่งเสริมเศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์ไทยและการตลาดผ่านอินฟลูเอนเซอร์อย่างมีประสิทธิภาพ

(3) พัฒนาความรู้และทักษะอินฟลูเอนเซอร์ทุกด้านให้เป็นมืออาชีพ

(4) พัฒนากลไกกำกับดูแลคอนเทนต์ที่คนไทยสามารถเข้าถึงได้

(5) ส่งเสริมเศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์ที่เป็นธรรมในด้านต่างๆ ทั้งสำหรับอินฟลูเอนเซอร์ แพลตฟอร์ม และค่าบริการ

(6) ส่งเสริมการขยายตลาดของอินฟลูเอนเซอร์ไทย ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

เป้าหมายคือสร้างระบบนิเวศเศรษฐกิจอินฟลูเอนเซอร์ไทยให้เติบโตอย่างมีมาตรฐาน เป็นธรรม และสามารถแข่งขันได้ในตลาดโลก