กระทรวงสาธารณสุขเร่งสร้างโครงการอาสาพยาบาลชุมชน เงินเดือน 15,000 บาท

กระทรวงสาธารณสุขเตรียมขยายโครงการอาสาพยาบาลชุมชน (อสพ.) เพื่อเพิ่มกำลังคนในการดูแลสุขภาพชุมชน โดยมีแผนเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปีงบประมาณ 2569

นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ ผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยในการประชุมผู้บริหารระดับสูง ครั้งที่ 4/2569 ว่าโครงการดังกล่าวได้รับการอนุมัติให้เริ่มต้น โดยแต่ละเขตสุขภาพจะประเมินความพร้อมด้านงบประมาณและบุคลากรเพื่อเดินหน้าในช่วง 3 เดือนสุดท้ายของปีงบประมาณปัจจุบัน

บทบาทการดูแลหลากหลาย

อาสาพยาบาลชุมชนจะมีหน้าที่ดูแลผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง ผู้ป่วยประคับประคอง ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง แม่และเด็ก ผู้ป่วยจิตเวช และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดในชุมชน เพื่อช่วยลดความเครียดของระบบบริการสุขภาพ

นายพัฒนากล่าวว่า อสพ. จะผ่านการอบรมทั้งในด้านทฤษฎีและปฏิบัติการ โดยการอบรมจะเกิดขึ้นในเดือนมิถุนายน และลงพื้นที่ปฏิบัติงานจริงในช่วงกรรมการถึงสิงหาคม

เป้าหมายการขยายตัว

เป้าหมายเบื้องต้นคือให้มีอาสาพยาบาล 1 คนต่อ 1 ตำบล แต่ในระยะ 3 ปี กระทรวงมุ่งหวังให้ทุกหมู่บ้านมีอาสาพยาบาลชุมชนอย่างน้อย 1 คน

เงินเดือนและคุณสมบัติ

อาสาพยาบาลชุมชนไม่ถือเป็นวิชาชีพ แต่เป็นบุคคลที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีแล้วมาเข้ารับการฝึกอบรมเพิ่มเติม โดยจะได้รับค่าตอบแทนรายเดือนไม่ต่ำกว่า 15,000 บาท และอาจได้รับค่าตอบแทนเพิ่มเติมตามผลงาน เช่น จำนวนผู้ป่วยที่ดูแลแล้ว งบประมาณจะมาจากส่วนกลางในปีงบประมาณ 2570 ไม่ใช่ภาระของโรงพยาบาลหรือหน่วยบริการในพื้นที่

ความแตกต่างจากระบบเดิม

อาสาพยาบาลชุมชนจะทำงานเสริมกับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) โดยจุดแตกต่างหลักคือ อสพ. จะทำงานเป็นเวลาเต็มวัน (Full time) ดูแลผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงเพื่อลดความเครียดของประชาชนและลดการลาออกจากงานเพื่อไปดูแลสมาชิกครอบครัวที่ป่วย

ความคืบหน้าด้านอื่น

นายพัฒนากล่าวเพิ่มเติมว่าการประชุมสมัชชาอนามัยโลก (WHA) ขององค์การอนามัยโลก (WHO) จะมีขึ้นระหว่างวันที่ 17-27 พฤษภาคม โดยประเทศไทยเตรียมเสนอผู้สมัครชิงตำแหน่งผู้อำนวยการใหญ่ องค์การอนามัยโลก แทน ดร.เทดรอส อัดฮานอม เกเบรเยซุส ซึ่งจะหมดวาระในช่วงกลางปี 2570 มีประเทศให้ความสนใจและตอบรับการหารือแล้ว 22 ประเทศ

เรื่องการแยกสายงานบุคลากร

นายพัฒนาระบุว่า หลังสิ้นสุดการรับฟังความคิดเห็นในวันที่ 15 มิถุนายน จะมีการหารือร่วมกับ 6 หน่วยงานหลัก อาทิ สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงการคลัง และสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน เพื่อสรุปรายละเอียดและแก้ไขข้อกังวล โดยเฉพาะประเด็นงบประมาณและรูปแบบการบริหารบุคลากร หากกระทรวงสาธารณสุขมีกฎหมายบริหารบุคลากรของตัวเองในอนาคต จะช่วยให้การบริหารค่าตอบแทนและกำลังคนมีความยืดหยุ่นมากขึ้น

การจัดสรรแพทย์ใช้ทุน

ดร.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่าปี 2569 เป็นปีแรกที่ปรับระบบใหม่ให้นักศึกษาแพทย์เลือกพื้นที่ขาดแคลนก่อนเข้ากระบวนการจับสลาก มีตำแหน่งในพื้นที่ขาดแคลนกว่า 200 ตำแหน่ง และแพทย์ได้เลือกลงพื้นที่ดังกล่าวแล้วประมาณ 180 ตำแหน่ง

ดร.สมฤกษ์ อธิบายว่าในอดีตแพทย์ส่วนใหญ่มักเลือกพื้นที่ที่ต้องการไปก่อน จึงทำให้คนที่เหลือต้องไปในพื้นที่ขาดแคลน ระบบใหม่นี้มีเป้าหมายให้เกิดการอาสาช่วยเหลือพื้นที่ขาดแคลนก่อน เพื่อลดปัญหาการลาออกหลังใช้ทุน

ในแต่ละปีมีแพทย์จบใหม่ประมาณ 2,500-2,800 คน โดยกระทรวงสาธารณสุขได้รับจัดสรรประมาณ 1,600 คน เพื่อกระจายไปยังพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ

เกี่ยวกับข้อกังวลของบางโรงพยาบาลที่ได้รับแพทย์จำนวนน้อยแม้มีภาระงานสูง รองปลัดกระทรวงสาธารณสุขระบุว่า กระทรวงได้หารือกับผู้บริหารเขตสุขภาพอย่างต่อเนื่อง และเป็นเรื่องการบริหารจัดการในระดับพื้นที่ด้วย กรุงเทพมหานครมีการเปิดรับแพทย์เข้าสังกัดเพิ่มขึ้น ส่งผลให้แพทย์บางส่วนลาออกจากกระทรวงสาธารณสุขเพื่อย้ายไปสังกัดกรุงเทพมหานคร