สสส. ผลักดันโครงการ 'Dental Mind Connect 360°' ดูแลสุขภาพจิตนิสิตทันตแพทย์ 19 มหาวิทยาลัยทั่วประเทศ

เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม 2569 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับองค์กรผู้บริหารคณะทันตแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย และมหาวิทยาลัยนเรศวร จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ "DENTAL MIND CONNECT 360° : Integrated Digital Counseling & Proactive Mental Health Screening for Dental Students" ที่โรงแรมอมารี ดอนเมือง แอร์พอร์ต กรุงเทพฯ

โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบดูแลสุขภาพจิตเชิงรุกสำหรับนิสิตทันตแพทย์ในระดับประเทศ โดยตอบสนองต่อปัญหาสุขภาพจิตที่เพิ่มขึ้นในกลุ่มเยาวชน

ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุน สสส. ชี้ให้เห็นว่าความพยายามสร้างระบบดูแลสุขภาพจิตเชิงรุกนี้ถือเป็นขั้นตอนสำคัญในการดูแลสุขภาพจิตของเยาวชนและนิสิตนักศึกษา ซึ่งต้องเผชิญกับความเสี่ยงด้านสุขภาพจิตที่เพิ่มขึ้นตลอดเวลา

ข้อมูลการประเมินสุขภาพจิตคนไทยปี 2567 เผยให้เห็นว่ากลุ่มวัยเรียนมหาวิทยาลัยและวัยทำงานตอนต้น อายุ 18-24 ปี มีความเสี่ยงด้านสุขภาพจิตสูงกว่ากลุ่มอื่น โดยพบว่า 26.9% มีความเสี่ยงภาวะซึมเศร้า 24.5% มีภาวะเครียดสูง และ 6% ป่วยเป็นซึมเศร้าจริง ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิต การเรียน การใช้ชีวิต และปัญหาอื่นๆ

ดร.นพ.ไพโรจน์ กล่าวว่า สสส. ร่วมมือกับเครือข่ายพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพจิตสำหรับกลุ่มเยาวชนในระดับมหาวิทยาลัยหลายโมเดล รวมถึงการออกแบบแนวทางเฉพาะสำหรับเครือข่ายโรงเรียนทันตแพทย์ที่สอดคล้องกับบริบทปัญหาของสถาบันเหล่านี้

การพัฒนาครอบคลุมหลายด้าน ตั้งแต่การส่งเสริมความรู้และทักษะด้านสุขภาพจิต การปรับปรุงสภาพแวดล้อมและหลักสูตรการเรียนการสอน การสร้างกลไกดูแลสุขภาวะทางจิต ระบบให้คำปรึกษา การเฝ้าระวังปัญหา ตลอดจนการพัฒนาแนวปฏิบัติร่วมและสร้างเครือข่ายความร่วมมือ

"เรื่องสุขภาพจิตในระบบการศึกษาเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งเพราะเกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตและการเรียนรู้" ดร.นพ.ไพโรจน์ กล่าว "การประชุมครั้งนี้เป็นโอกาสสำคัญในการพัฒนาบุคลากรจาก 19 สถาบัน ให้สามารถดูแลนิสิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถถอดบทเรียนเพื่อขยายผลให้หน่วยงานอื่นต่อไป"

รศ.ดร.ทพ.ภัชรพล สำเนียง คณะทันตแพทย์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ผู้รับผิดชอบโครงการ เน้นว่าปัญหาสุขภาพจิตในกลุ่มนิสิตทันตแพทย์เป็นประเด็นสำคัญที่ทุกสถาบันต้องให้ความสนใจ

จากการสำรวจนิสิตทันตแพทย์ 4,255 คนจาก 17 มหาวิทยาลัย พบว่าสถานการณ์สุขภาพจิตอยู่ในระดับน่ากังวล โดยมีนิสิตจำนวนมากที่มีความเสี่ยงแต่ยังไม่เคยเข้าถึงบริการช่วยเหลือทางสุขภาพจิต สะท้อนให้เห็นช่องว่างสำคัญในระบบดูแลและการเข้าถึงบริการ

ปัจจัยความเครียดหลักของนิสิตทันตแพทย์มาจากภาระการเรียน การฝึกปฏิบัติทางคลินิก ความสัมพันธ์ในสังคมการเรียน และสภาพแวดล้อมทางการศึกษาที่มีความเข้มข้นสูง ซึ่งส่งผลกระทบต่อผลสัฤทธิ์ทางการเรียน คุณภาพชีวิต และสุขภาวะทางใจ

รศ.ดร.ทพ.ภัชรพล กล่าวว่าองค์กรผู้บริหารคณะทันตแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทยมุ่งพัฒนาระบบดูแลสุขภาพจิตที่ครอบคลุมและยั่งยืนสำหรับบุคลากรและนิสิตทันตแพทย์

ในการอบรมครั้งนี้ มีคณะทันตแพทย์ 19 สถาบันทั่วประเทศเข้าร่วม มีเป้าหมายพัฒนาศักยภาพบุคลากรให้ทำหน้าที่เป็น "ด่านหน้า" ในการดูแลนิสิตได้อย่างเหมาะสม ผ่านการเรียนรู้การประเมินสุขภาพจิตเบื้องต้น เทคนิคการฟังอย่างใส่ใจ การสร้างพื้นที่ปลอดภัย การรักษาความลับทางวิชาชีพ ตลอดจนการวางระบบส่งต่อและติดตามผู้มีความเสี่ยง

นอกจากนี้ การอบรมยังเป็นโอกาสในการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และพัฒนาแนวทางปฏิบัติร่วมระหว่างสถาบัน เพื่อให้เกิดกลไกการดูแลสุขภาพจิตที่เป็นระบบในโรงเรียนทันตแพทย์

กลไกดังกล่าวครอบคลุมมิติการคัดกรอง เฝ้าระวัง ให้คำปรึกษา ส่งต่อ และติดตามผล พร้อมสร้างสภาพแวดล้อมทางการศึกษาที่เอื้อต่อการเติบโตของนิสิตทั้งด้านวิชาการ วิชาชีพ และสุขภาวะทางใจอย่างสมดุล